trāſlucidas gēmas cecas ſolemꝰ appelat̓. e.ꝙ denſitate ſui obſcurēt̉ yſid̓. ſꝫ ſepe fallūt̉ſic iudicantes. quia plus v̓tutis ſepe latet inꝑuulo adamāte ferrugineo et obſcuro ꝙͣ inſardio lucidiſſimo vel berillo.¶ De gagate.Agates eſt lapis rudis et tn̄ p̄cioſus qͥ pͥmo in ficilia ⁊ gagāte flumīeeſt reꝑtus fluore fluminis ad ripāfactꝰ. vn̄ ⁊ nominatus ꝙͣuis in britaina ſitplurimꝰ et eximiꝰ vt dicit yſi. Eſt āt duplexſcꝫ glaucus et niger. niger āt eſt planꝰ leuiset facile ꝯbuſtibilis. igni appotus fece ſicutthus incenſus aut odore ſuo ſerpentes fugatdemoniacos ꝓdit et demonibꝰ ꝯtrarius eſſeputat̉ v̓gmnitatē ꝓdit. qͥa aqua eius bibitaſi bibens ē v̓go nō vrinabit ſi nō eſt virgoſtatī vrinā emittet eciā ꝯtra volūtatē vt dic̄diaſ. et ſic v̓gmitas ꝑ lapidē experit̉ vt dicūt autores. Itē idē lapis tā niger ꝙͣ glaucꝰattritu digitorū calefactus paleas leues ſibiappoſitas attrahere ꝯſueuit. potus aūt ꝯferydropicis. qꝛ nociuū ꝯſumit hūorē et dicit̉ꝯfortare ep̄ar ſua forſan ficcitate ⁊ eciā oculta qͣlitate. Itē puluis eius appoſitus dentesroborat debiles et laxatos Itē m̄ltū diʳ vale̓ꝯtra phātaſmata ⁊ nocturnas demonū vexacōnes Itē eius ſubfunigacō ꝓuocat m̄ſtruaqn̄ caſu aliqͦ ſūt ablata Itē diʳ ſedare doloe̓sventris qn̄ ſtomachꝰ patit̉ caſu aliq̓ ſubu̓ſionē Itē vīcit p̄ſtigias ⁊ carmīa dura r̓ſoluitvt dicit̉ in lapid̓. Itē valde accelerat ꝑtū etadiuuat piētē vt dicit̉ in lapid̓. Vn̄ ſi lapistā groſſus ⁊ rudis tāmirabilia oꝑat̉ nullusꝓpter exteiorē faciē vilipēdendꝰ ē ꝙ diu v̓tꝰlatēs īteriꝰ ignorat̉ De hͦ āt lapide dic̓ yſi.in aqͣ accēdit̓ extīguit̉ v̓o ī oleo qd̓ ē mirū¶ De galactile:Alactiles ē lapis colore cine̓us guſtuſuauis qͥ ſi attritꝰ fuei̓t ꝙͣdā lacteūde ſe emittit vt dicit yſi. lapis ī oreclauſus turbat mētē. circūdatus collo vberalacte t̓plꝫ. alligatus femori dat faciles ꝑtꝰ.mixtus aqͣ ⁊ ſale ſi circūſpergant̉ ouili ouesr̓plēt̉ lacte et ſcabies fugat̉ ab eis vt dicitdiaſꝫ¶ De gelaciaElacia gēma eſt cādida habens ſpēꝫgrādinis in figura Et eſt mire frigiditatis ꝙ nūqͣ ab igne calefit yſi.di aſ¶ De gratice.Raticen lapis ē niger ſꝫ ſuꝑat v̓tutecolorē. quē pͥus ablutū ſi qͥs geſtauitore dice̓ mox poterit qͥt de ſe cogitatalter ſic̄ dicit̉ ī lap̓. dilectū r̓ddit ⁊ amabilēcū ſuꝑqͣꝫ ē ſicqꝫ ꝓbat̉ v̓tꝰ eiꝰ. nā ſi in vnctūfuerit corpꝰ alicuius nielle et muſcis expoſitūrelinqūt eū muſce ſi p̄ſens fuerit iſte lapis.Sed ſi lapidē ſubtraxerit ſugent corpꝰ eiuset corrumpent¶ De iaſpideAſpis eſt gemia viridis ſmaragdeſimilis ſꝫ groſſioris ſimplexē coloris. eius ſpecies ſunt. xvij. vt dicityſi. nam iaſpis viridis vero punaſimi gēmadicit̉ ꝙͣuis autem eius color precipuus ſitviridis tn̄ multos habet alios inter mixtoscuis virtus eſt repͥmere febres et ydropoſimin hijs qui geſtant ipſū caſte. Iuuat eciamꝑtimentē fugat phantaſmata ⁊ inter ꝑiculafacit hominē tutū interiorē refrigerat ardorēfluentē ꝯpeſcit ſanguinē et ſudorē luxuriamcohibet et inpedit ꝯceptū mēſtrua ꝯſtrīgit etemoroides. Si puluerizet̉ datus cum lactevlcera īueterata ſanat. ſordes oculoꝝ purgatet viſum acuit et ꝯfortat maleficijs et in cātacionibꝰ reſiſtit efficacior eſt in argēto ꝙͣ īauro. in capite aſpidis īuenit̉ lapillus iaſpidis ſilis qͥ mire credit̉ eſſe efficacie ⁊ v̓tutiset ideo qͥdā iaſpidē qͣſi aſpidē dictū eſſe credūt. tot āt credit̉ habere v̓tutes qͦt hꝫ diu̓ſasveniulas et colores vt dicit dyaſ. in montibꝰſcitie inuenitur optimus et griffonibus cuſtodit̉. q̄ꝫadmodū ſmaragdus vt dicit yſid̓.¶ De iacinctoAcinctus lapis ē ceruleus ⁊ ſaphirei coloris aliqnͣtulū et ꝓpinquus excolore ſuo nomen hn̄s vt dicit yſid̓.Iapis iacinctꝰ qͥdā in ethiopia eſt in ventusoptimꝰ ē qͥ nec nimis clarꝰ nec eciā nimiū ēobſcurꝰ vel obtuſus. Sꝫ ex vtriuſꝫ tēꝑamētomediocriter eſt refulgēs yſid̓. hic nō rutilateqͣliter. ſereno em̄ gratus et eciā ꝑſpicuus innubilo corā oculis ē marcidus ⁊ obtuſus yſi.in os miſſus ſentit̉ frigidus ad ſculpēdū eſtduriſſimꝰ. nō tamē ē in victꝰ. qꝛ ab adamāteſcribit̉ ⁊ ſignat vt dic yſi. ẜm dya. Iacīetlapis ē n̄c colore ceruleus n̄c ſub ruſus nūcpurpureꝰ ſiue venetꝰ. et ſūt. iij. ſpēs. nā ſūtgnati citrini et veneti. Sꝫ inter iſtos gn̓ati.i. blauij ſūt meliores. iſte lapis mirabilis ēq̄ aeri maxime ſe cōformat vt in nubilo ſitnubilus ⁊ in ſere nō ſit ſcrenꝰ. iſtius lapidiseſt v̓tus ſingularis ẜm auctores ꝙ ꝯfert leticiā et ꝯtrariat̉ melācolice qͣlitati. ꝯfortatīeē v̓tutis ſic̄ de eius ſpēbꝰ diʳ. cōfortatīe cūctiv̓tutes hn̄t̉ t̓ſticiāqꝫ fugāt ⁊ venas ſuſpicōesreſiſtit eciam diuerſis peſtilencijs que ſolētin aere ſepius generari. vigorem eciam datmenbris et vegetat neruos ⁊ dulcem ac ſalutiferū dat ſaporem vt dicit dyaſ. maxime