Druckschrift 
De probrietatibus rerum
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

vnde in preſenda veneni ſudore prorūpereſueuit vn̄ talis lingua velud vtilis ꝓficuaceputat̉ int̓ theſaucos r̓gios precioſa. ꝙͣuisprius fuerit venenoſa. Caplm̄. xxij. de ſaliue proprietatibus.Aliua eſt humor fleumaticus ex naturalibꝰ venis lingue gn̓atus vt dic̄ꝯſt. Eſt aūt ſaliua naturalit̓ hūidain coloe̓ alba ꝯtinuitate motꝰ līgue inſtrumētoꝝ ſpumaliū ſpumoſa ī ſapoe̓ īſipidā. qͥapotencialiter eſt omniū ſapoꝝ in ſe reciptiuaSi em̄ eſſet alicuius ſaporis dertemīati.eſſet alteius ſuſceptiua. Eſt eciā ſcd̓m eundēꝯſt. ſaliua inter guſtū eius obiectū medianichil em̄ ſenſu guſtus percipit̉ niſi cuius ſapor mediāte ſaliua guſtus organo preſentat̉Vnde ipſa ſcd̓m qualitatē ſaporis rei guſtateinmutat̉ Fuit aūt neceſſaria ſaliua vt dicitꝯſtā. ad humectacōez oris: vt ſaluuē beneficioirrigaret̉ Itē ꝓpter digeſtionis p̄paracōem.Cibus em̄ ficcus in ore aſſūptus. non vtilit̓ſtomacho mitteret̉ niſi ſaluā media priushumectaret̉. quia ſn̄ ſaliue adminiculo. resficca non de facili. tnͣſglutiret̉. Itē vtilis eſtad faciliorē ſuꝑfluitatū cerebri et pulmoniseuacuacōem. quia tales emunctiones. calorevel frigore indurant̉ aut niuiſcant̉. quiaita de facili per oſtiū oris extraherent. niſimo humoris ſaliualis aduitōi̓o lubricādoad exitū pararent̉. Itē ſaliua hominis habetquamdā vim latentis infectionis. vn̄ et ſanguinē aīalis ledit ſi mediante aliquo vulne̓aliqͥd ſanguini admiſceret̉. vt dicunt p̄dictiAuctores in tractatu de venenis Et forſitāeſt vt dicit. A. racione crudiditatis. Humorem̄ crudus ſanguini perfecte digeſto in ſuisqualitatibꝰ repugnat ſuū vt dicūt auctoe̓spturbat temꝑamentū Hinc eſt eciā vt dicūtſancti habetur a plinio ꝙͣ ſaliua ſiue ſputūhoīs ieiuni interemit ſerpentes et venenoſisanimalibꝰ ē venenū ſicut dicit Baſilius ſuꝑilld̓ verbū in Examerō. Ipſa ꝯteret caput tuum tu. inſidi. calca. eius gen̄. iij. Itē ſicutdicit Gal̓. ſuꝑ Amphoꝝ ibi. In ſamei ſputoſit phtiſis fluxus vbi ſaliua tenet̉ moriunt̉ ⁊cͣ. Phtiſici ꝓpt̓ vlcus pulmonis. ſemtuſſiūt a ſuꝑfluitate ſaniei vlterius ſpuendo ſe exonerāt prout poſſūt. ſed tamen morsinminet qn̄ non ſpuunt. quia retenta eiusſaliua ſanie vie ſpūs interius claudunʳſic phtiſici ſuffocati moriū Itē ſicut dic̄. Ga.in li. criẜ. Inter ſputū ſaluiā eſt differencia ſaliua ē ſuꝑfluitas natural̓ nutrimentipectoris generat̉ digeſta Sputū vero ē illd̓qd̓ ad pectus aduenit ẜm diuerſitatē curſusIb. vnaturalis curſus pret̓ naturā. nec eſt ſemꝑdigeſtū. Et ideo ſputū in acutis febribus etapoſtēatibꝰ ſi leuit fiat ſignis digeſtiōiset ſn tuſſi laborioſa. fortitudinē ſignat virtutis defectū morbi ſicut dicit̉ in ꝓnoſtica etecōuerſo Et ẜm Ga. alios ꝯmētatores ibi In ſaliua ſiue in ſputo ꝯſiderant̉ tria gn̓aliter Eolor ſcꝫ odor ſapor. Quia ſi ſputū fuerit ī colore liuidū. cordis ſpumaliū ſignatleſionē Si vero ſanguineū ſanie admixtapulmonis deſignat alteracōeꝫ Si eciā fueritin odore fetidū. interiorē ſignat corrupcōemItē ſi in ſapore fuerit amarū aūt acidū. hūoris corrupti in ſtomacho et pulmone: ſeu inſubſtācia lingue ſignat dn̄acionē. Itē in ſputis hadundare. ſignū eſt fleumatice ꝯplexionis. vnde in ſenibꝰ ſolent ſputa habundae̓groſſa et viſcoſa ẜm intenſionem frigiditatis et reſolucōnem vel diſſolucōem humiditatis ſubſtancialis. Caplm̄ viteſimūterciū de voce Ox eſt aeris tenuiſſimus ictus. plectro lingue formatꝰ vt dic̓. yſid̓. pͥſtiaꝰ Organa aūt vocis ſu̓ īſtrumētamultā ſūt vt dicit ꝯſt .ſ. pulnio. arterie. cuttur. vuulla. os. dētes. labia. atqꝫ lingua Sn̄em̄ iſtoꝝ inſtrumento vox non forma Et ho quedā ſunt vocis receptiua ſicut pulmoſuis receptaculis et canalibus. Quedā veroſunt vocis ordinatiua ſicut vuulla que vocēſcd̓m ꝯſt. pulchrā reddit fortē. qn̄ ad aliainſtrumenta ſe habet ꝓporcionaliter. Aeremem̄ introeuntē temꝑat ne nimis impetuoſeexeat. cohibet et refrenat Arecepcione eciampulueris guttura arterias prohibet ꝯſeruat. Quedā em̄ ſunt vocis emiſſiua vt canales pulmonis arterie que ſūt quaſi quedāfiſtule. que ſi fuerint leues munde temꝑatedulcē ac temperatā equalem reddunt vocēSi vero aſpere fuerint plus debito fuerintlate ſtricte aut diſtorte. nimis grauē. vel exilem diſſonā aut inequalē emittunt vocem.Ad formacionē igitur vocis aer in folliculopulmonis recipitur et per ordinatum arteriarū motum per os emittitur. Vnde ex velociaeris ꝯmocione organoꝝ vocis extenſioneſonus reoditur. qui in ore animal̓ prolatuset plectro lingue formatus. vox a ſapiētibꝰdicitur Hucuſqꝫ conſtan. in pantegn̄. VndeAriſ. li. iiij. Pulmo eſt primū vocis receptaculum. Et ideo omne animal carens pulmone caret et voce ac loquela. Ioqui em̄ eſt diſtinguere vocem. Vnde omne animal non habens linguam abſolutam non habet vocemvt dicit idem. Apes. vel muſce carent voce-