Liber. XIXCapitulū XLIII¶ De ſapore vnctuoſoApor vnctuoſus generatur ex calido et humido in ſubtili ſubſtātia. ⁊ iō vnctuoſitas appoſita lingue magis aperit et diſſoluit et ſubtilisſubſtantia magis ſubintrat. ⁊ qꝛ calidi-tas eius parum remouet̉ a tꝑamēto anima ip̄ius dulcedinem poteſt accipere etin ea maxime congaudere. Ad vnctuoſūautem ſaporem ꝑficiendum plus de igne qͣꝫ alijs elementis conuenit. et poſt deaere. Maior igitur actio caloris in hūidum agens magis diſſoluit et depurat.vnde aquoſe partes et terreſtres minorantur et ignee cū aereis augmentant̉et inde ſapor gignit̉ vnctuoſus. Sūt autem vnctuoſa cibaria appetitus vebilitatiua ⁊ faſtidij inductiua quia accepta inſtomacho reſoluūtur in fumoſitatem cuꝫaeree ſint ſubſtantie que petit ſuperiorareplendo os ſtomachi ⁊ inducit faſtidiūet diminuit appetitum. Item vnctuoſa.ſunt ſuꝑenatantia. leuitate enim ſua eleuantur: ad ſuꝑiora. cum valde ſint fumoſa. Iteꝫ digeſtionis ſunt impeditiuaqꝛ vnctuoſitate ſua villos ſtomachi replent ⁊ leniūt vnde cibi aſſumpti cū nonpoſſint decoqui crudi et indigeſti emittūtur vnctuoſitate enī ſua inuiſcant ciboset lubrificāt. ⁊ ideo emittūtur anteqͣꝫ digerantur. Item parum ſunt nutritiua.qꝛ ora venarum cito replent ⁊ parum deeis aſſumitur. ⁊ qd̓ aſſumit̉ ꝓpter ſue ſubſtantie ſubtilitatem cito cōſumit̉. Itemcaloris ſunt infflamatiua. ignis enim nōnutritur niſi aere mediante. vnctuoſa vero cito in aeream ſubſtantiam tranſeūt.vnde illa vnctuoſa que habent maioremaquoſitatem minus ꝑtinent ad naturaꝫaeris. et etiam minus bene nutriunt ignem vtꝫ in anxungia porcina que minuſnutrit ignem qͣꝫ ouina. qꝛ minus habetaereitatis in ſua compoſitione ⁊ plus aquoſitatis qͣꝫ ouina. Item febrilis caloris ſunt nutritiua et ideo carnes ꝓhibentur in febre acuta. qꝛ timetur vnctuoſitas intermixta qua calor febrilis irritat̉Item ſplenis et epatis ſunt opilatiuaꝓpter ſui grofficiem actualem. nam propter ſuam dulcedinem cito attrahunturet ſua groſſicie pori de facili opilant̉. Iteꝫdoloris capitis ſunt excitatiuaⁱ. nā ex fumorum multitudine repletur caput. etmiringe cerebri diſtendunt̉ Item membrorum ſpiritalium ſunt lenitiua. vtꝫ ībutiro. Tamen quedaꝫ vnctuoſa nocētpectori ꝓpter annexam ficcitatem vt. oleum nucum. qꝛ talia nō habent puram vnctuoſitateꝫ Item doloꝝ exterioꝝ ſūt mitigatiua ⁊ duriciei mollitiua. apoſtematūmaturatiua. ⁊ ſaniei generatiua. humiditate enī ſua ſaniem generant qꝛ per eaplus diſſoluitur qͣꝫ conſumatur. ex calore enim debili et humiditate multa fit ſanies et corruptio.Capitulū XLIIIIDe ſapore ſalſoAlſus ſapor fit ex caliditate ⁊ ſiccitate in ſubſtantia mediocri vnde caliditaſ cum ſiccitate cum ſitremota a temꝑantia multos aperit poroſquia ficcitas iuncta calori magis laxat.iuncta vero frigiditati magis conſtrīgitet ideo eius ſubſtantia multum ſubītratporos. et quia magna fit diſgregatio partium et multa ſubſtantie ſubintratio anima in ip̄ius preſentia non gaudet. īmopotius ipſum horret. Ad ſalſum autemſaporem quatuor conueniunt elementaquadam tamen̄ ꝓportione non equali. dominantur enim ignis et terra mediocriter tamen ex moderato igne fit moderatus calor. et ex moderata terra fit mode/ta ficcitas. Ex moderato autem caloremoderata fir ebulitio ⁊ excōctio humiditatis. vnde aquoſe ⁊ aeree paries diſſoluuntur in igneas mediocriter ⁊ ex moderata ſiccitace moderate ſubſtantia deſiccatur. et ita remanet ſubſtētia mediocriſUnde ſalſus ſapor habet fieri ex moderato dominio caliditatis ⁊ ſiccitatis in ſubſtantia mediocri. Sūt aūt ſalſa mūdificatiua qꝛ ſumpta interius calore ſuo et̓ſiccitate humiditatē diſſoluūt. ſalſedineaūt ⁊ nitroſitate ſuā iſtomachū ⁊ īteſtinamordificāt ⁊ ſic mordificata mout̓e vt diſſoluta hūiditas emircat̉ ⁊ ſic fit mūdifica
Einzelbild herunterladen
verfügbare Breiten