Druckschrift 
Proprietates Rerum domini bartholomei anglici
Einzelbild herunterladen
 

Incipit liber nonus De tempore partibꝰ temporisOſtquamCiutem diximꝰ de ꝓprietatibus celi eiustiuꝫ de quibꝰ ſacra pagina facit mentionē.dicendū eſt ſub breuicōpendio de eius effectu .ſ. de motu menſura motus .i. deprietatibꝰ tꝑis partiū eius. Cauſaturautē motus primo principaliter a volutione celi. cuiꝰ motus primꝰ eſt ſempiternus. vt dicit̉ in li. de ce.. neqꝫſimilis eſt motui inferioꝝ corꝑali viſibili ſiue mutabili. Cauſa tamē eſt motꝰinferioris. qꝛ motus rerū inferioꝝ generabiliū ꝓcedit ex incorꝑali vniformimotu orbiū ſuperioꝝ. vt dicit Areſto. ibidem. Motus aūt eſt tranſitus a termīoad terminū contrariū. vt dicit̉ in fine libri eiuſdeꝫ. Omne enī qd̓ permutat̉ decontrario mutat in contrariū. Et ſūt ſexſpecies motus. ſcꝫ generatio. corruptio.alteratio. augmentatio. diminutio. ẜmlocum mutatio. vt dicit idem. Motuseni ꝑmurationis ẜm ſitum. alius eſt reuolubilis ſpericus. alius rectus. aliꝰpoſitus. Reuolubilis aut non mutat locum ẜm totū ſed ẜm partes. Circularistamen qn̄qꝫ mutat locū ẜm totū. vt patet in motu planetarū. Rectus aūt ſemper mutat locuꝫ qͣꝫdiu eſt in actu. aut enīmouetur a centro ad circumferentiā vtignis aer et hmōi leuia que ferunt ſurſum aut ecōuerſo mouentur deorſum adcentrū vt grauia ſicut aquā terra. Hicautē motus habet ſex ſpecies. eſt enī dext̓ſiniſter. ante retro ſuꝑior inferior.poſitus vero motus eit ex duobꝰ motibꝰcōtrarijs. ſicut motus ligni in quo accenditur ignis. Motus inſuꝑ hoc habetpriū. quia ex vehemēti moīū generat calor. vl̓ patꝫ ex motu primi orbis ex cuiꝰconfricatione motū inflamat ether. vtdicit areſto. ex motu liquefit plūbū qd̓eſt in eo. vt dicit idē. Motꝰ enī poteſtmēſurari niſi ẜm mēſurā ſpacij in quo ēmotus. Omne enī qd̓ mouet̉ aut mouetur ꝓprietate vt adamas mouet ferrumaut violētia ſicut ex forti impulſu ventimouet̉ nauis. aut ex voluntate. ſicut mouetur corpꝰ ꝓut vult animꝰ. Motus ꝟvomutatōis eſt duplex. vel mutatōis loco ad locū. vel ꝑmutatōis. diſpoſitōis addiſpoſitionē de loco ad locuꝫ naturaliteraut vim. Lapis enī qn̄ ab alto demittitur quāto magis deſcēdit tāto eſt eiꝰ motus magis impetuoſus vn̄ intendit̉ in fine ipſiꝰ. qui ꝟo mouet̉ violentiā intēditur motus eiꝰ in principio motꝰ ipſiꝰ. quato remotiꝰ eſt a ſuo principio tātodebilior erit motꝰ. vt patet in ſagitta abarcū emiſſa. que tam a remotis pōt ꝓijci. in vltimo nihil penetrat neqꝫ leditMotus itaqꝫ eſt generatōis oīs tranſmutationis inferioꝝ cauſatiuꝰ calorisinflāmatōis inductiuꝰ. tam aq̄ qͣꝫ aerisſubtiliatiuꝰ. caloris naturalis confortatiuus. appetitus excitatiuus. medicinelaxatiue ad mūdificandū corpꝰ cooꝑatiuus. vn̄ dicit Ipo. Si vis elleboꝝ ducere moue corpꝰ. Itē ſi fuerit motꝰ a cētroad circūferentia. erit materie extēſiuus.diffuſiuꝰ dilatiuꝰ. Si vero fuerit econuerſo a circūferētia vſqꝫ ad centruꝫ eritaggregatiuus. partiū inſpiſſatiuꝰ conſtrictiuus. Itē motus tꝑatus eſt natureaīatoꝝ corpoꝝ cōſeruatiuꝰ immoderatusvero eſt nature deſtructiuꝰ.apitulum .I.De temporet Empus eſt rerū mutabiliūſura. vt dicit Areſto. in li. de. v.ſubſtantijs. Tempꝰ eſt numerꝰ numerāſin om̄i eo qd̓ numerat̉. vel ſicut dicit Rabanus. Tempꝰ eſt dimēſio rerū mutabilium ẜm motū ẜm morā. coeuū in rebꝰmutabilibꝰ. vt dicit Aug. Nihil eſt precioſius tꝑe. vnde de om̄i poſſeſſione duopn̄t ſil̓ haberi vel pl̓a. ſed de tꝑe duo momēta ſil̓ haberi pn̄t. vn̄ tempꝰ recuꝑatione non recipit. amiſſio enī tꝑis irrecuꝑabilis eſt. Breue eſt tempꝰ mutabileinitabile irrecuꝑabile. motu mobili incipit. quo penitꝰ deficiēte tꝑs finitio erit ī futuro. ſed ceſſabit. qn̄ nihil