Liber. XIXinterioribus. aut ab exterioribus. Ab īterioribus aliquādo fit ab humoribꝰ. aliquādo ab anime paſſionibus. Ab interioribus itaqꝫ mutatur color in cute. aliqn̄ꝑ humores calidos. aliquando per frigidum. nam cōtingit humores calidos tācompoſitos qͣꝫ ſimplices frigefieri et etiam frigidos vel infrigidatos calefieri. ⁊ẜm hoc ſolet in cute color variari. nā qn̄frigidi hūores calefiunt albus color mutatur in citrinitatem vel in ruborem. qn̄vero calidus frigeſcit color rubeus mutatur in albedinem vel pallorem. et ſic de alijs intelligendum eſt. Item ab interioribus anime paſſionibus mutatur colorNam rubicundus fit pallidus ex anguſtia vel timore. quia in timore cor ſtringitur ⁊ calor ab exterioribus ad interiorareuocatur. et ideo exteriora palleſcūt itaſimiliter palliduſ fit rubeus ex ira. quiain ira cor dilatatur ⁊ extenditur ad vindicte appetitum. et calor ſubito impetuoſe ab interioribus ad exteriora commouetur. vnde et calefit ſanguis intercutaneus et exinde rubor ſubito generatur.ab interioribus etiam fit color niger inmauris. et albidus in alemannis. Nammauritanea eſt regio in ethiopia calidiſſima in qua propter calorem continuuꝫſanguis aduritur intercutaneus et denigratur et fit aduſtus. a cuius denigratiſanguinis diffuſione inter cutem et carnem omnia mēbra generaliter denigratur. Vnde primus ethiopiam inhabitāſdenigratus ſic eſt. Sed poſtea cooperante calore ſolis continuitate primi illiushabitatoris vicium in poſteris propagauit ꝙ ex nigro patre et conſimili matrenigri fetus generaliter naſcerentur. ſedhoc ſolum habet locum vbi ſolis aduſtōcontinue afficit generantes. Et ideo inregionibus temperatis et ad frigiditatem declinantibus ethiopes generant incolore filios temperatos. vt dicit Macrobius et etiam Areſtoteles et Auicē.Econtrario vero ſcoti et alemani frigidas inhabitant regiones. et ideo frigiditate poros exterius conſtringente calor ad interiora reuocatur. et ideo exterioris partis corporum ſuperficies dealbatur Hec omnia narrat commenta. ſuper Iohan. Idem etiam narrat Areſto.teles. Item mutatur color cutis et inaxime homīs multis alijs de cauſis. quandoqꝫ propter complexionis malignitatem vt patet in melancolicis propter nimiam et ſuperexcedentem caliditatem.vt eſt videre in colericis qui citrini ſuntcoloris. Propter ſolis calorem et aerisficcitatem vt patet in itinerantibus etnautis propter humorum corruptorumintercutaneorū expanſibilitatem vt contingit in morphea et in lepra propt̓ oppilationem epatis et fellis diſtemperatam qualitatem vt accidit in ictericiaque eſt coloris naturalis in ſordidum etvicioſum colorem tranſmutatio vt dicitConſtan. Propter ſolutionis cutis cōtinuitatem vt patet poſt variolas et cicatrices varias vel vſturas. Conſideratur etiam color in pil̓is et in capillis.Nam ſcd̓m qualitatem fumorum a corpore reſolutorum variatur color capillorum. nam ex flegmate fiunt albi ex ſāguine rufi. ex naturali melancolia glauci. excolera aduſta nigri. ex defectu etiaꝫcaloris naturalis fiunt cani. vt patet inſenibus. Et quando canus color incipitin radicibus capillorum accidit ex flegmate abundante. quando vero ab extremis incipit ſignum eſt ꝙ accidit ex defectu caloris naturalis. quere ſupra in tractatu de capillis.¶ Capitulum Ix¶ De colore in oculisTtēditur poſtea color in oculisNam vt dicit Iohannicius. colores oculorum ſunt quattuor.ſcilicet niger. ſubalbidus. varins ⁊ glaucus. Diuerſitas autem colorum iſtoꝝ accidit ex ſpiritus viſibilis claritate vl̓ obſcuritate. vel ex criſtallini humoris paucitate vel ꝓfūditate vel ex albuginei humoris ſuperfluitate vel turbatione vel exvuee tunice humoris indigentia vel ſuZ4