facta ſunt loca mariū ⁊ fluuioꝝ ⁊c̄. Itemetiam dicit̉ in libro meth̓orū. Montesinquit fiunt qn̄qꝫ ex vehemēti motu terre vnde eleuat̉ terra ⁊ fit mons ſicut exaqueductū accidit cōcauatio ꝓfunda etfit vallis. Item ibidē. Maris quoqꝫ acceſſus ⁊ receſſus quedā loca cauat. quedam extollit ⁊ fiūt mōtes. At qn̄qꝫ mare totam terraꝫ cooperuit deinde molliaquēdā etiā abraſit ⁊ dura reliquit. ⁊ in qͥbuſdā locis cōgeſſit mollia etiā quedamcōgeſtata cū abſcinderet deſiccata ſunt ⁊in mōtes cōuerſa ⁊c̄. Montes itaqꝫ ſuntduri ſolidi ⁊ cōpacti. a terra verſus celūerecti. ⁊ tn̄ terre radicitꝰ ſunt ꝯiūcti. qn̄qꝫ tn̄ ſunt interiꝰ ſpongioſi. ꝯcaui. cauernoſi. ⁊ ideo ad ſe rōne vacuitatis aqͣs attrahunt atqꝫ ſugūt quas poſtqͣꝫ fuerinteoꝝ cōcauitates replete ꝑ capita fontiūemittūt. ⁊ ſunt cauſa ſempiterni fluxuset origo ⁊ principium fluuioruꝫ. vt dicitAreſto. Ex quo patet ꝙ montes cauernoſi ſunt aquarū et humoꝝ attractiui etattractoꝝ cōtinue emiſſiui. Item montes ſunt metallorū nobiliū contētiui. Aprofundis enī montiū venis metalla nobilia extrahūtur. Item mōtes ſunt fructuū ⁊ aromatū productiui ꝓpter puritatem enī aeris in ſummitatibꝰ montiumdominantis puriores fructus ⁊ dulciores in montibꝰ naſcūtur qͣꝫ in vallibuslicet pauciores. Item montes ſunt citius qͣꝫ valles radiorū ſolariū ſuſceptiui:et ſuſcepte illuminatōnis diutius retentiui. Item mōtes ſunt vapoꝝ ⁊ exalationum generatiui. ex quoꝝ aggregationenubes in aere generantur. In altiſſimistamen montibꝰ vt in olimpo raro generantur pluuie. vt dicit Areſto. quod eſtpropter aeris ſubtilitatē ⁊ vapoꝝ paucitatem. Primo enī vapor reſoluitur ⁊ cōſumitur anteqͣꝫ ad acumen montium attingere videatur. Item montes ventiset turbinibꝰ ſunt expoſiti plus qͣꝫ valleset ideo ratione frigiditatis in montibꝰdominātis ſunt niuiū cōſeruatiui. Ven.tis nāqꝫ frigidis in montibꝰ congelāturet cōſtringūtur. ⁊ ideo in montibꝰ diutius qͣꝫ in vallibꝰ cōmorant̉. vt patet ī caucaſo ⁊ in libano ⁊ in alijs ꝯſimilibꝰ mōtibus qui ſemꝑ ẜm Iſidoꝝ denſiſſimis niuibus candidatur. Item mōtes ſepiuspatiūt̉ ictus fulminis ⁊ fulguris qͣꝫ valles vt dicit Iſido. Unde ⁊ pirenei montes a crebris fulminū ictibꝰ nūcupaturPir enī grece ignis dicitur latine. ſimiliter ⁊ ceraunei montes a crebris fulminibus ſunt dicti grece ceraunos fulinen dicitur vt dicit ibidē Iſi. Item mōtes qꝛẜm ſitū alti ſunt ⁊ ſublimes maxime congruūt ſpeculationi. vnde ⁊ qui aduentuꝫhoſtium p̄uidere ⁊ p̄cauere cupiūt cacumina montiū aſcendūt ⁊ eminētiā pericula a remotis p̄dicere cōſueuerūt. Itēmontes quia quo ad naturā ⁊ cōpoſitionem partiū. ſolidi ſunt ⁊ fortes. ideo potiſſime ſunt apti caſtroꝝ edificationi vnde manſiones in montibꝰ ſolent eſſe fortes et ceteris tutiores maxime qn̄ ꝓpterinteriorē duriciē nō poſſunt ſuffodi. ⁊ ꝓpter ſitus altitudine adiri nō poſſunt faciliter ſeu aſcendi. Item mōtes quia inherbis ⁊ in paſcuis fecūdi ſunt ⁊ vberesideo conueniūt paſture ouiū et animalium refectioni. Mō tuoſa eī paſcua ⁊ gramina in montibꝰ creſcētia ſunt ſalubriaet nutriture animaliū vtiliora qͣꝫ illa qͥcreſcunt in vallibꝰ qͣꝫuis ſint generaliterpinguiora. Humor enim nutrimētalisquo nutriūtur herbe ⁊ gramina in montanis. ſubtilior ē ⁊ purior qͣꝫ campeſtris.Et ideo calor celeſtis facilius illam humiditatē digerit. ⁊ in ſubſtantra graminū ⁊ fructuū immutat ꝑfectius ⁊ cōuertit. tum ꝓpter humoris ipſiꝰ ſubtilitateꝫ.tum etiā ꝓpter exiſtente ibidē aeris puritatē. Item in montibꝰ abūdant altiores arbores qͣꝫ in vallibꝰ ⁊ frutices denſiores. Ideo mōtes cōgruūt aīaliū agreſtiū habitationi ⁊ auiū ſilueſtriū nidificationi ꝓpter quod ⁊ fere quādo ꝑſequūtur a venatoribꝰ in valle refugiūt ad motes ⁊ ibi fiunt tute.Capitulum tertiū¶ De ararathCRarath mons eſt armenie altiſſimus in quo arca pꝰ diluuiū requieuit. vt dicit Iſi. ⁊ vſqꝫ hodie lignorūarche veſtigīa in eiuſdē mōtis vertice ad
Einzelbild herunterladen
verfügbare Breiten