us cauernoſis. ſed duris exterius ⁊ compactis. Hucuſqꝫ Areſto. Item terra cūſit elementum ẜm ſubſtantiā ſimilis eſtin toto ⁊ in partibus. ſed tamen ẜm qualitatem nō eſt in ſuis partibus vniformis. imo propter aliarum qualitatū elementariū admixtionem complexionemet naturam mutat. et ideo vniformē nōhabet diſpoſitionē nunc colorem variatnunc ſaporeꝫ. Iſta diuerſitas multis accidit de cauſis ⁊ in multis modis. quandoqꝫ ex ſua eleuatione ⁊ depreſſione. Nāeleuata eſt frigidior depreſſior vero ⁊ decliuior eſſe calidior cōſueuit quod vt dicit macrobius. accidit propter radioruꝫſolis fortiorem impreſſioneꝫ tam in locis depreſſis qͣꝫ in altis. Aer enim groſſior eſt in vallibꝰ qͣꝫ in montanis. ⁊ ideomaior ibi fit aggregatio radiorum ⁊ etiam conculcatio propter reuerberationēad aerem groſſum. In locis vero mō tuoſis et altis quia aerem habent rarioremdiſpergūtur radij ⁊ non ita coartātur. etideo minor ibidē generatur calor. Itemex directa vel indirecta ſolis oppoſitionequia illa terra fertilior eſt que ẜm ſitumdiſpoſita eſt maxime ad ſuſceptionē concurrentium radiorū ſolarium. que veromagis elongatur a radijs minus aptafrugibus ⁊ fructibus reperitur. Item exventorum diuerſificatione. nam terramquam continue perfluat ventus orientalis temperate calida eſt ⁊ inter humiditatem ⁊ ſiccitatem quaſi media. vt dicitConſtantinus. ⁊ ideo eſt fecunda floribus ⁊ fructibus ⁊ magis congrua hominum habitationi. Occidentalis auteꝫventus magis attinet frigiditati et humiditati. ⁊ minus efficit terram temperatam et ideo occidentalis terra minuseſt fecunda. Ventus autem ſeptētrionalis terram deſiccat ⁊ infrigidat tamenratione puri aeris ipſam ſubtiliat et depurat. vnde in terra aquilonari homines ſunt procere ſtature et elegantis forme. frigiditate enī exterioris aeris clauduntur pori et calor naturalis retineturintrin ſecꝰ ex cuius virtute ⁊ ſtatura ampliatur ⁊ figura corporis decorat̉. Uenius autem auſtralis quia calidus eſt etLibel. XIIII.humidus terram quam continue perflat turbat calefacit inſpiſſat et ingroſſat. et ideo homines auſtralis regionisſunt ſtature contrarie ⁊ figure illis quihabitant in aquilone. et ideo hominestalium regionū non ſunt ita animoſi eriracundi et clamorofi ſicut alij. vt dicitConſtantinus. Iteꝫ variatur qualitasterre ſiue proprietas ex elongatione amari ſiue appropinquatione. nam terravicina mari meridionali calidior eſt ethumidior terra que eſt vicina aquilonari. Nam vapor calidus ⁊ humidus a mari reſolutus calefacit terram que eſt ſibipropinqua. mare vero ſeptētrionale ecōuerſo. et ideo mare ponticum dulcius eſtquā cetera maria fine minus ſalſum. qꝛplus in illo vincit frigus. Et ideo vaporfrigidus ab eo reſolutus terram infrigidat propinquā ⁊c̄. Item variatur ex hominū exercitio ⁊ operatione. quanto vero plus foditur et euertitur. tanto eiusvirtus inſita cum ſingulis partibus amplius permiſcetur et ſi aptior redditur vtex ipſa fructus multiplex generet̉. quādo vero diu ocioſa dimittitur et quieta.ad productionē fructuuꝫ redditur minꝰapta. Item bona terra ſi rore fuerit perfuſa aut ꝯpluta mollificatur impinguatur ⁊ melioratur. ſi vo arenoſa fuerit autnimis lapidoſa peior efficitur quia amplius induratur.¶ Capitulum. II.De monteOns eſt tumor terre in altumſe erigens ſolo pede reliquā terram tangens. vel dicuntur montes eo ꝙ ſint ſuper aliam terram eminētes. vt dicit Iſidorus. Dicit etiam Areſtotiles in libro de proprietatibus elementorum. Quidam dixerunt ꝙ terrain principio ſue cōpoſitionis fuit rotunda ⁊ plana in qua non fuerunt montesneqͣꝫ valles quia erat ſperica in figura.ſicut corpora ſuperiora. vnde montium ⁊vallium cauſa non eſt niſi ꝯmotio aquarum/ que cauauerunt loca rara et factiſunt montes partes duriores. que nonpoterant concauari. loca vero concauata