Liber Octauuscularis ⁊ erectus qui a corꝑe lucido ſiue luminoſo emiſſus recto ⁊ lineari motu ſine diſcretione aliqua petit centruꝫ.Alius eſt collateralis et ꝯfractus qui acorꝑe luminoſo exiens ⁊ aliqd̓ diaphanū inueniēs non recte ꝓcedit ſed obliqͣtmotū ſuū ⁊ iſta obliquatio vocatur radijcōfractio. Aliꝰ vero eſt reflexꝰ qui quidēa ſuo principio recte vel oblique ꝓgreditur. ſed a corꝑe obiecto repellit̉ ⁊ repercutitur. ⁊ talis reꝑcuſſio vel repulſa radij flectio nūcupat̉. vt dicit auctor ꝑſpectiue. Radius itaqꝫ lumīoſus eſt mobil̓et agilis ꝑſpicuꝰ ⁊ orbicularis de ſe rectꝰ:maxime ſi fuerit ꝑpendicularis. Cōtingit aūt radiū frangi ⁊ obliquari et qn̄qꝫad partē oppoſitā ꝓijci ẜm diſpoſitionematerie quā inuenit vel quā tāgit. Hicradius in nube ꝯcaua ⁊ humida intercluſus. diuerſas oꝑat̉ in nube vel in aere formas colores ⁊ figuras. vt patet in coloribꝰ arcus celeſtis qui nihil aliud eſt veleſſe dicit̉ qͣꝫ ſubintratio radioꝝ in nubeꝫconcauā ⁊ aquoſam. vt dicit̉ in li. meth̓.Et ſubito ſemꝑ motu radioꝝ ⁊ cōtinuoꝯtingit aerem circūfuſum igniri ⁊ inſtāmari maxime cū cōcurrerint in loco fractionis. Naꝫ radij ibi coadunati mutuoꝯculcant̉. Et ita ſunt cauſa quare aer circūfuſus ſepius inflāmat̉. vt patet in criſtallo vel berillo. ex cuiꝰ oppoſitiōe ꝯͣ ſolares radios ſtuppa oppoſita accenditur ⁊ignitur.Capitulū. XLIIIIDe vmbrav ¶ Mbra eſt obiectio corꝑis tenebroſi ⁊ opaci ad lucē ſiue corpusluminoſuꝫ. Eſt itaqꝫ vmbra triplex ẜmphiſicam ꝯſiderationē. Contingit enī ꝙcorpus luminoſum ſit rotundū. Et aliquādo eſt maius qͣꝫ corpus obiectū. aliquādo equale. aliquando minus. Si eqͣle facit vmbrā equalē ⁊ rotundā. ⁊ talisvmbra dicit̉ chelindroides .i. equaliterrotunda. Si minꝰ ſit obſtaculo facit vmbram tendentē in latū ad modū calathiet talis vmbra dicit̉ cathaloides. Sivero corpus luminoſum maius ſit corporeſuppoſito facit vmbram tendentē in acutum ⁊ in conū. ⁊ talis vmbraⁱ dicitur conoydes. Ex quo patet ꝙ cū ſol ſit maiorterra facit vmbra conoydē. Contingēteigitur ꝙ terra ſit oppoſitaⁱ ſoli q̄ aſſignato modo ita alte dirigit vmbra ꝙ lunaꝫattingit ⁊ eam inficiendo eclipſim lunefacit. ſed exquo ſol tumorē ſpere p̄terit.iſte conus tranſit ⁊ declinat in partē oppoſitam. ⁊ tunc luna libere apparet ⁊ illuminatur. Cū vero luna directe ſit oppoſita ſoli luna facit vmbrā cathaloidem etideo vmbra contra terram dirigit ⁊ eclipſim ꝑticularē facit. qꝛ talis vmbra noſufficit tegere totam terra cum a radijsſolis in quibuſdā partibꝰ illuminetur ⁊ex tali vmbra accidit eclipſis in vno climate alio illuminato exiſtente. vt dicitalbu. Umbra vero caloris ſolaris eſt repreſſiua. ſplendoris radioꝝ ſolariuꝫ occultatiua ſterilitatis et fecūditatis terre inductiua. ſerpentū amica ⁊ colubroꝝnutritiua. eſtuantiū ⁊ ītinerantiū refrigeratiua. maturitatis fructuū retardatiua. timoris ⁊ horroris melancolicis incuſſiua. Cum nō ſit corpus. ſpeciei corporis eſt repn̄tatiua. corpoꝝ motu ⁊ quieteeſt ſuipſius cōfiguratiua. Nam motocorpore ſe mouet. quieſcente quieſcit. fugientiū eſt inſecutiua. ⁊ inſequentiū fugitiua. quāto enī dies eſt longior et ſol īcelo ſtat altior tanto obiecti corꝑis vmbra videt̉ minor ⁊ ecōuerſo. Et ideo ſole oriente videt̉ vmbra maior. ſimiliteret in occaſu qͣꝫ in meridie.Capitulum. XLV.De tenebra☞ Enebra eſt lucis abſentia a tenēdo dicta. Ligat enim ⁊ tenet oculos ne ſolem videant ſiue lucem. ⁊ ſic nihil eſt niſi pura priuatio. Tenebra etiādicit̉ aer obſcurus vel vmbra opaci corporis vt dicit Baſi. ⁊ qualitate ⁊ ſitu luci cōtrariatur. timorē incutit. colorumpulcritudineꝫ tollit. verecundiam diminuit. ſomnolentiā nutrit.¶ Explicitliberoctauus.