Druckschrift 
Proprietates Rerum domini bartholomei anglici
Einzelbild herunterladen
 

Liber Tertius.ſpiritus diffuſione per neruos arteriaset muſculos tota corporis comꝑago admotum habilis inuenitur.Capitulum decicimum de ſenſu cōmuni ſiue interioriEnſus vero cōis ſiue interiorpiuiditur in tres ꝑtes ẜm tresſunt tres/ cellule. ſcilicet anterior; incerebri regiones. in cerebroqua virtus imaginatiua operatur. quequidem ea que ſenſus extrīſecus apprehendit interius ordinat componit. Vtdicat Iohannicius. Eſt et media cellula. ſcilicet logiſtica in qua ratio ſenſibilis vel eſtimatiua virtꝰ dominatur. Eſtiterū et tertiā poſtrema que eſt memoratiua que ea que apprehenſa ſunt imaginatiōem ſiue rationem ī theſauro memorie retinet cuſtoditCapitulum vndecimum. De vrrtute ſenſitiua.Enſus itaqꝫ ſiue ſenſitiua virtus que ab anima ſenſibili procedit eſt potentia qua anima decoloribus ſaporibꝰ et alijs ſenſuū obiectis iudicat diſcernit. Imaginatiua vero eſt virtus qua formas priꝰ a ꝑticularibus receptas qͣꝫuis abſentes apprehēdimus. vt patet quando mōtes aureoſcogitamus. vel qn̄ ꝓpter ſimilitudinemaliorū montium de monte pernaſo ſomniamus. Uis autem eſtimatiua ſiue ratio ſenſibilis eſt ẜm quā in precauēdismalis nobis vel in delectabilibus cōſequendis prudentes ſunt homines ſagaces. hec eſtimatiua nobis cōmuniseſt et brutis vt patet in canibꝰ et etiamlupis. Ratione tamen proprie loquendo vtūtur. ſed quāda forti et ſolertieſtimatiōe. ſed de hoc alias. Semoratiua vero eſt vis ꝯſeruatiua ſiue recordatiua per quam ſpecies rerū ne in obliuionem veniat reponimus reſeruamusUnde dicit qͥdam: memoria eſt archa ſiue ciſtula rationis.Capituluꝫ duodecimum. De virtute ſenſibili motiua.Irtus aūt ſenſibilis motiua diuidit̉ in naturaleꝫ vitalē aīalēUirtus aūt naturalis eſt motiqua humorum in corpore animalis per venas. habet ſedem ſuam principaliterin epate. eo ibi prīcipaliter opereturUirtus quoqꝫ vitalis habet motum ſuum per arterias in quibus mouet ſpiritus a corde procedētes. Nam hec virtꝭſedē ſuaꝫ habet in corde. vnde oriunt̉ arterie ſicut ex epate vene naſcuntur. tanti enim caloris eſt cor niſi frigido aere attracto eius calor mitigaretur vtiqꝫ in ſemetipſo ſuffocaretur. Propterquod per arterias et pulmonem neceſſeeſt aerem attrahere eius incendiū mitigare. Uirtus autem animalis motiua que principaliter ſedem habet intriculis cerebri a quo oriuntur om̄s nerui mediante nūcha. id eſt medulla ſpinali que eſt in ſpondilibus dorſi mouetomnia membra. Primo eniꝫ mouet neruos et muſculos et lacertos. moti mouent et alia membra motu voluntarioin omnem partē. ẜm vero mouet manus dicitur virtus operatiua. ẜm veroſe extendit ad pedes et mouet ad ambulandum dicitur virtus progreſſiua eoẜm eam mouentur animalia motu progreſſiuo. Recollige igitur breuiter anime ſenſibilis proprietates huic tractatui cōgruentes. Eſt igitur anima ſenſibilis quedam ſpiritualis ſubſtantia vegetabili nobilior et dignior Rationabili vero lōge indignior et ignobilior.eius eſſe et oꝑatio dependet a materiaſiue ſubiecto cuiꝰ eſt perfectiua. Undepereunte corpore perit eius eſſentia oꝑatio nec ꝑmanet a corꝑe ſeꝑata. qͣꝫdiutamen eſt in corpore nobiles habet operationes. Aſt enim corporum animaliumſenſificatiua et in ipſis ſenſuuꝫ interiorum exteriorum ẜm organorum exigētia completiua. Item omnium membrorū ẜm omnem partem eſt motiua.Item per ſingulas partes corporis eſtſui virtutis ddiſtributiua vel diffuſiua. Item ſecundum maiorem nobilitatem organorum et membrorum eſtnobiliū actionum ꝓductiua Itē ſomni