Rout vero ꝯſideratur anima adſuum actū triplex potētia occurxit .ſ. vegetabilis ſenſibilis ratōnalis. immo ī diuerſis ſubiectis triplexdicit̉ anima. ſcꝫ vegetabilis que eſt ī plātis ⁊ radicibus. ſenſibilis que eſt in brutis ⁊ animalibus. rationalis in hominibus. Unde animā vegetabilē comparatphūs triangulo. quia hmōi tres ſunt ꝑtes. generatiua/ nutritina/ augmentatiua. Vnde hec potentia ſeu anima prima eſt ſimilis triangulo in geometriaAnimā ſenſibilem ꝯparat quadrangulo qꝛ quadrangulus ducta linea ab angulo ad angulum duos facit trianguloſanima ſenſibilis duos facit triangulospotentiarū vbicūqꝫ enim anima eſt ſenſibilis ibi vegetabilis inuenitur ſed nōeconuerſo. Anima autem rationaleꝫ cōꝑat circulo ratione ſue ꝑfectionis ⁊ capacitatis. Omniū enī figurarū yſoperimetrarum .i. equales ambitus habentiū maximꝰ eſt circulus. Quamuis enīꝑfectibilis facta ſit in ſcientia ⁊ virtutibus anima rationalis. vt dicitur in libro de anima ꝑfectiſſima eſt ⁊ capaciſſima inſtar circuli quantū ad potētias naturales. vnde ſupoſita anima rationalipreſupponit̉ potentia vegetabilis ⁊ ſenſibilis. ſed non conuertiturCapitulum octamum. De anima vegetabiliNima igitur vegetabilis potentiam habet generatiuam neceſſariaꝫ ad multiplicatiōem ſpecicrum potentia nutritiuā ad cōſeruationem indiuidui ſed potētiam augmentatina ad ꝑfectiōem ſubiecti. Huic auteꝫvirtuti vegetabili quattuor deſeruiuntſcilicet virtus appetitiua que fuit neceſſaria in nutrimēto. digeſtiua que ſeꝑatcōueniēs ab incōuenienti in nutrimento retentiua que trāſmittit ad ſingulas/partes in aīatibꝰ ⁊ ad ſingulosᶠ ramos īplantis qd̓ cōueniens eſt in alimento ⁊cōiungitur eis vt reſtauretur deꝑditiotam in animalibꝰ qͣꝫ in plantis. Expulſiua que expellit illud qd̓ nature eſt incoueniens et nociuum. Sunt et alie virtutes potentie vegetabili adminiſtrantes vt immutatiua. informatiua. aſſimilatiua. perforabilis aſpera lenis quarūdifferentias non intendimꝰ ꝓſequi. qꝛin libro Iohannicij per ſe patēt. Ex predictis igitur breuiter recollige ꝙ anima potentiam vegetabilē in plantis deſimilibus ſimilia producit ⁊ producta ineſſe multiplicat. et cuſtodit. Item queſunt ueceſſaria ad nutrimētum appetitrecipit incorporat atqꝫ vnit. Item queinconuenientia ſunt abijcit et excludit.Item per generatiuam virtute cui deſeruit paſſitiua multiplicat ſpeciē et adeſſe perducit. Item per nutritiuam ſpeciem multiplicatā reuouet atqꝫ nutritItē ꝑ augmentatiuā ſubiectū dilatando ī debita quātitate perficit et ꝓducit.Item ſenio et tꝑis mutabilitate deficit ⁊ tandem pereunte corpore ipſa perit. Hec de anima vegetabili hic dictaſufficiant.Capitulum nonūDe anima ſenſibiliEanima autem ſenſibili quantum ad potentiarum ſuarumdifferentias aliqua pauca breuiter ſunt dicenda. Nam virtus ſenſibil̓in ſubtiliſſimis cerebri ventriculis ſedēhabet. ab ipſo aūt cerebro per neruos etarterias ꝑ ſingulas ꝑtes animalis ſediffundens motum et ſenſum voluntariū in ſingulis membris oꝑatur Duplicem itaqꝫ habet anima ſenſibilis poteſtatem .ſ. apprehenſiuā ⁊ motiuā. Apprepenſiua vero diuiditur in ſenſum cōmunem ſiue interiorem. ⁊ in ſenſum ꝑticularem ſiue exteriorem. ſenſus vero exterior ꝯtinet viſum auditum guſtū oderatū ⁊ tactuꝫ. ⁊ iſte ſenſus in ſuis organisꝓducit̉ talit̉ ad effectū. Quidā neruusqͥ ab anathomia d̓r obticꝰ deſcēdit a cerebro ad oculos ſeu ad oculoꝝ pupillas ⁊ramificat in duas ꝑtes. ⁊ aliꝰ qͥdē ad aures. tertiꝰ ad nares. quartꝰ ad linguam⁊ palatū. quītꝰ ramificat̉ ad orgāa tactꝰꝑ totū corpꝰ. Per iſtos itaqꝫ neruos ſpiritꝰ ſēſibil̓ vbiqꝫ diffūdit̉ ꝑ corpꝰ ⁊ eiꝰ virtute totū ſēſibile ⁊ mobile reddit̉ ex cuiꝰ
Einzelbild herunterladen
verfügbare Breiten