Septimū
ſufficiens eſt ad inducendum formaꝫſuā in patiēs. ſicut ignis de ſe ſufficitad calefaciēdū. Quoddā ꝟo agēs eſtqd̓ nō ſufficit de ſe ad inducēdam formā ſuā in patiēs: niſi ſuꝑueniat alid̓agēs. ſicut calor ignis nō ſufficit adcomplēdum actionem nutritionis: niſi per virtutem anime nutritiue. vndevirtus anime nutritiue eſt principaliter agens calor vero igneus inſtrum̄taliter. Similiter etiaꝫ eſt diuerſitasex parte patientiū. Quoddam eniꝫ ēpatienſ: quod in nullo cooperatur agēti ſicu tlapis cum ſurſum proijcitur:vel lignum cum ex eo fit ſcamnum.Quoddam vero patiens eſt: quod cooperatur agenti: ſicut lapis cum deorſum proijcitur: ⁊ corpus hominis cuꝫſanatur per artem. ⁊ ſecundum hͦ resque ſunt extra animam tripliciter ſehabent ad diuerſas anime potentiasad ſenſus enim exteriores ſe habentſicut agentia ſufficientia: quibus patientia non cooperantur ſed r̄cipiunttantum. Quod autem color per ſe nōpoſſit mouere viſum niſi lux ſuperueniat: non eſt contra hoc quod dictumeſt. quia tam color qͣꝫ lux inter ea queſunt extra animā computantur. Senſus autem exteriores ſuſcipiunt tantum a rebus per modum patiendi:ſine hoc quod aliquid cooperentur adſui formationem: quanuiſ iam formati habeant propriam operationem: q̄eſt iudicium de proprijs obiectis: ſedad imaginationem res que ſunt extra animam comparantur vt agentiaſufficientia. Actio enim rei ſenſibilis non ſiſtit in ſenſu: ſed vlterius per
tingit vſqꝫ adfantaſiam ſiue imaginatōem. tamē imaginatio eſt patiēsqd̓ cooperatur agēti. Ipſa enim imaginatio format ſibi aliquarum reruꝫſimilitudines qͣs nunquā ſenſu percepit. ex his tamen que ſenſu recipiunt̉componendo ea ⁊ diuidēdo ſicut imaginamur montes aureos quos nūqͣꝫvidimꝰ ex hͦ ꝙ vidimꝰ aurum ⁊ montes. Sed ad intellectum poſſibilē cōparantur res ſicut agentia inſufficiētia. Actio enim ipſarum rerum ſenſibilium nec etiam in imaginatione ſiſtit: ſed fantaſmata vlterius mouentintellectum poſſibilem nō aūt ad hͦꝙ ex ſeipſis ſufficiunt: cum ſint in potentia intelligibilia. intellectus autēnon mouet̉ niſi ab intelligibili in actu. Unde oportet ꝙ ſuperueniat actōintellectus agentis: cuius illuſtratōefantaſmata fiunt intelligibilia in actu: ſicut illuſtratione lucis corporalisfiunt colores viſibiles actu. ⁊ ſic patꝫꝙ ītellectus agens ē principale agēsquod agit rerum ſimilitudines in intellectu poſſibili/ fantaſmata autemque a rebus exterioribus accipiunturſunt quaſi agentia inſtrumentalia. ītellectus enim poſſibilis compara.tur ad res quarum notitiam recipit.Sicut patiens quod cooperatur agēti. Multo enim magis poteſt intellectus formare quidditatem rei quenon cecidit ſub ſenſu quam imaginatio. ¶ Ad primum ergo dicenduꝫ ꝙſi verbum Auguſtini referatur adintellectum. ſic planum eſt ꝙ res nōfaciunt ſui ſimilitudinē in intellectupoſſibili principaliter. ſed intellectus
o 4