Druckschrift 
De civitate dei
Einzelbild herunterladen
 

in buccolicis neſcio quis teneros oculus michi faſcinat edosAm vtiqꝫ habeat ſalaciaꝫ ⁊cͣ. In. hoc ca. xxijbtus aug̓. reprobat ea que dicuntur de neptuno qui eſt deus maris et ponitur in numerodeoꝝ ſelectoꝝ. ac dea ſalaciā et dea venilia vxoribus ſuis. Quomodo auteꝫ diſtinguat int̓iſtas deas. et ꝙ qn̄qꝫ ſalaciam vocant inferiorem partem maris qn̄qꝫ vero ſuꝑiorem patetſatis infraEmpe vna eſt terra ⁊cͣ. In hoc ca. xxiij. Pimprobat beatus augͥ. ea que dicunturde terra qͣue etiam inter deas ſelectas quamtus ſub nomine vel nominibꝫ alijs numeraturHabet enim multa nomina ut in hoc ca. patet⁊ alias dc̄m fuit. Et fac̄ in hͦ ca. duo. quia pͥmoreprobat hͦ ꝙ dicitur terrā eſſe deā. ſcd̓o hͦ ꝙvn terre multa numina id eſt multi dij attribuūtur. ibi. Sed hͦ dico. pars ⁊cͣ. In hac ꝑtefacit tria. nam pͥmo ꝓbat terra non eſſe deamſecūdo de terra ⁊ alijs partibꝫ mūdi ponit ſententiam varronis ad theologiam naturalemptinentem. ibi. Et certe idē varro. tercio reuocat ad theologiam ciuilē ibi. Red eat ergoad hanc. Probat ergo ꝙ terra non ſitdea ꝓpter ſuam fecuditatem. nec ꝓpter ꝑtem anmemundi que ad ip̄aꝫ peruenit. ſicut varro ⁊ ml̓ti alij poſuerūt. Et infra Et certe idem varro ⁊cͣ. hic ponit ſententiam varronis de terra⁊ alijs mūdi ꝑtibꝫ quas faciunt deos ꝑtinētēad theologiaꝫ naturalem. Et eſt ſententia varronis iſta videlꝫ ꝙ in vniu̓ſo eſt triplex gradus anmarū ſcꝫ aīe vegitatīe q̄ eſt in plantisetiaꝫ eſt in vnguibꝫ. aīe etiā ſenſitie q̄ eſt inorganis corporis ſcꝫ inoculis auribꝫ ⁊ cͣ. et amine intellectiue q̄ ſumum gradum tenet. ethūc gradum vocat animum quem in hominedicit eſſe gemum. ſed in toto vniu̓ſo dicit eſſedeum. de quo vniu̓ſo ponit ꝙ in aliquibꝫ partibus ē gradus anime vegitatie. ſicut in terraet in lapidibꝫ quē ſut qͣli vngues dei. quedamvero hn̄t ſcd̓m gradum ſcꝫ anme ſenſitiue ſic̄ſtelle q̄ ſunt oculi dei et ſenſus eius quibꝫ ipſeſentit. luna vero ē ammul eius ⁊ vis quedāq̄ ꝑtinet ad aſtra ⁊ deſcendit vſqꝫ ad terrā peromnia media facies ꝑtes vniu̓ſi eſſe deos. vn̄qd̓ de illa vi ad mare ꝑuenit eſt neptunus. qd̓ad terrā ē tellus. Et infra Redeat ergo adhac ⁊cͣ. hic aug. varronē reuocat ad ciuileꝫtheologiam. Et facit hic tria. qꝛ pͥmo varronē a theologia naturali reuocat ⁊ cauſa eſt qꝛvarronis ꝓpoſitum pnͥcipale eſt loqui de dijſẜm theologiam ciuile ut patet ſupra libro. vjca. v. Et ideoloqͥ de dijs ſecūdū theologiaꝫ naturalem eſt extra ꝓpoſitum ſuum niſi theologiam illam poſſꝫ reducere ad ciuilem. vt videlꝫpoſſꝫ ex hijs que ſunt in rerū natura redde̓ racionem eoꝝ q̄ circa deos obẜuantur a ciuibusSi autem theologia naturalis diſcrepet a ciuili ⁊ ad eam nō rediſcatur non erit ad ꝓpoſitūnec de talitheologia naturali intēdit auguſti.nus aga̓m hoc libro. ſꝫ i ꝓximio ſeqn̄ti. dicitautem auguſtinus varronem ad theologiaꝫnaturalem a ciuili eſſe egreſſuꝫ. qꝛ ut videturcircuiret per ambages theologie non potensad finem vel ad rectaꝫ viam veritatis ꝑtinge̓qꝛ erat totus fatigatus. et ideo ad illam theologiam ſe diu̓tit. quaſi cauſa aliquantulumquieſcendi. Secūdo ibi nondum dico ⁊cͣ. tangit ratione qua poſſꝫ mmprobari dicta theoloˢgia. et patet ratio. Idcirco auteꝫ dic auguſtinus nondū dico. ut mnuat nō eſſe in hoc libroſuum ꝓpoſitum circa improbationem theologie naturalis inſiſte̓. hoc enim faciet in libroſequēti. tercio. ibi. nunc autem iſtum politicū⁊c. aug. continuando on̄dit quomodovarro.p̄dictam ſentētiam poſuit naturalem habendo reſpectum ad ciuilem ut ſcꝫ declararet ꝙ ciuitates nō maniter colunt tellurem et neptunum. dicit autem augͥ. ſe velle hūc ſcꝫ varronem adhuc politicū id eſt quulem theologumet non naturalē habe̓ ꝓpter cauſam ſupͣtactāEt infra Sed hoc dico. ꝑs ⁊cͣ. hic reprobatmultitudine numinuꝫ q̄ elemento ſcꝫ terre dicuntur p̄ſide̓ ſunt enim ſex quibꝫ diuerſa fiūtſacrificia ſcꝫ orcus quidilpr̄ vocatur ⁊ plutoet dicitur frater ioius filius ſcꝫ ſaturni. et ꝓſerpina filia cereris que ſecūdum vnam interp̄tationē eſt fecūditas terre ut ſupͣ ca. xx. patuit. ſcd̓ n̄ autem aliam interp̄tationē ē inferior ꝑs terre. et p̄ter hos duos addunt quatuor alios ſcꝫ tellurē et tellumonē. altorem etruſorem. et patet in litera ratio ⁊ ſignificatio nōminum ⁊ etia intentio auguſtiiniEbuit ergo vnā terra ⁊cͣ. In hͦ ca. xxiiijincipit beatus augſtumus improbareſacra miſteria telluris idē matris deorū. Sūtautem miſteria iſta ea q̄ fiebāt in honorē eiusad rep̄ſentādum quedaꝫ alia. Et facit in hocca. duo. nā pͥmo ẜm intentionē varronis miſteria quedā ipſius recitat et exponit. ſcd̓o eorum vanitatem ⁊ turpitudinē on̄dit. ibi. hecſunt telluris ⁊cͣ. In pͥma vero parte facit trianam pͥmo oſtendit qͥd mouit varronem adponendum ꝙ tellus eſſet tantum vna dea habens tamen multa cognomina que in p̄cedēti ca. dicta ſunt et eniam in hoc ca. tangunturCuis etiam diuerſa nomina poſui ſuꝑͣ libro.pͥmo ca. iij. et. libro. ij. ca. iiij. Cauſa vero mōuens varronem ad id ponendum erat pudor⁊ tediū nimie turbe id eſt multitudinis deoꝝScd̓o ibi. eādē inqͥt ⁊cͣ. exponitẜm varronēmiſtei̓a q̄dā ⁊ noīa telluris q̄ magͣ mr̄ ⁊ mr̄ deo̓ꝝ appellatur. Ea vero q̄ hic dicuntur de magna matre poīt etiaꝫ yſidorus libro. viij. ethimologiarū ⁊ plurā quedam. ad quoꝝ intellectum ſciendum ꝙ ſimulacrum terre cum claua fingebatur et habens timpanū. In capitevero coronaꝫ turritam id eſt ad modum corone rotundē factam. vel turribus inſignitam