Druckschrift 
De civitate dei
Einzelbild herunterladen
 

in ꝓpria ꝑſona diſputat ꝯtra balbū p̄fatū aſſerete diuinacōeꝫ eſſe. ubi cicero exp̄ſſe negatdeū p̄ſcire ea q̄ caſu vel fortuitu eueniūt. qꝛ ſi p̄ſciretur iā nō eſſent fortuita. Et infra. Si p̄ſcita ſūt oīa futura ⁊cͣ. Iſta racōeꝫ quauis aliquātulū ſub alijs v̓bis ponit cicero libro de fato. Et infra. Nos adu̓ſus iſtos ⁊cͣ. Hic btūsaug̓. on̄dit quid ſit ꝓvero tenendū in pn̄ti etrn̄d et racōnibꝫ ciceronis.Ade nec illa neceſſitas ⁊cͣ. In hͦ capl̓o. x.on̄dit btūs aug̓. quō p̄ſciētia dei non imponatncc̄itatē coactōis vel ineuitabilitatis volūtati vel rebꝫ p̄ſcitis. nec ncc̄itas ex ſuppoſicōnerepugnat libertati. Et facit in hoc capl̓o duo.Quia pͥmo on̄dit quō volūtatis libertas ſtatcu neceſſitate vel repugnat. Scd̓o ibi. nō ergoꝓpterea nichil. on̄dit ꝙ ſtet cū p̄ſciā. Cūatu ad pͥmū ſciendū ꝙ ncc̄itas quā timueruntſtoyci fuit ncc̄itas fati repugnas volūtatis ſibertati. vn̄ ſicut dic̄ A. gellius libro. v. Cū criſippus pnͥceps ſtoycoꝝ diffmiſſꝫ fatū eo modoquo ſupͣ in hͦ libro capl̓o pͥmo. et alij obicerentꝯtra ſuā diffinicōem ꝙ videbatur deſtrue̓ libertate volūtatis criſippus declarādo ſuā intētione. qn̄ dixit fatū eſſe ſempiterna ⁊ indeclinabilē ſerie rerū. et volēs ſeruare libertatē volūtatis dicebat ꝙ fato in eſt quēdā moco ad bonūvel ad malū. tn̄ actōes bonas vel malas ipſavolūtas moderatur ⁊ efficit. ponit gͦ ad hͦ exēplū de lapide rotūdo. qui ſi ꝑ ſpaciā parua etdecliua ꝓiciatur deſcedit. cuius deſcenſus pnͥcipiū ē ille qͥ ꝓicit. ſꝫ tn̄ mox ille lapis voluiturnō qꝛiā ab ip̄o ꝓiciēte moueatur. hopetit mōtus ille lapidi iam ex ꝓpria ſua volubilitate.ſeu figura apta ad hͦ ꝙ ſic voluat̉. Eodeꝫ mōdicit eſſe de origine ncc̄itate fati. nā ip̄a pnͥcipia cauſarū mouēt fatū impetus vero ꝯſilioꝝmētiūqꝫ nr̄arū actōneſqꝫ ip̄as volūtas cuiuſqꝫꝓpria et ammoꝝ ingemā moderatur. Cicerovero libro de fato dic̄ criſippū eſtuātē ⁊ laborāte̓ quō fato poſſent oīa fieri. et tn̄ eſſe aliud inptāte. vid̓r nō ſe exped uiſſe ī hac qōne. ſꝫ manere intricatā. Auguſtinus vero h̓ diē ꝙ nō ēformidāda illa ncc̄itas qm̄ ſtoyci illā formidauerūt ꝓpter qd̓ aliqͣs cauſas ſb̓iecerūt ncc̄itati. alquas vero no. inter quas poſuerūt volutates nr̄as nō ſb̓di nectati timētes ne tollerēt libertatē. vn̄ aug̓. gra huius diſtinguit hic detriplici ncc̄itate. Quarū vna ē cōactōnis ⁊ ſb̓ici tali ncc̄itati eſt cōtra libertatē. ſiue ſit libertas a coactōe ſiue indifferētie. Hac neceſſitatem tangit cū dicit. Si emincc̄itas nr̄a illa ⁊cͣ.Alia eſt neceſſitas immutabilitatis q̄ eſt etiaꝫin deo lꝫ deus ei nō ſubiciat̉. et iſta nō impeditlib̓tate volūtatis q̄ libertas eſt a coactōe necetiā libertatē indifferētie dū tn̄ ncc̄itas ſit reſpectu vniꝰ ⁊ volūtas reſꝑcū alteriꝰ ſicut deusvult necrio ſeip̄m eſſe ⁊ viue̓. vult tn̄ liberelibertate indifferētie creaturā eſſe. Neceſſitatem vero iſtā immutabilitatis tāgit cū dicit.Si aūt illa diffinitur eſſe ncc̄itas ⁊cͣ. Tercia ēncc̄itas ex ſuppoſicōne que magis eſt ncc̄itasꝯſeqn̄tie quā ꝯſeqn̄tis. puta ſi dicatur ſic. Sivolo aliud nccͣio volo illud libero arbitrio. Etiſta ncc̄itas nec repugnat lib̓tati q̄ eſt acōactione nec libertati indifferentie. Et cauſa eſtqꝛ nō refertur ad aliud reſpectu cuius ē libertas indifferētie. nā libertas ē relꝑcu ancedētisvel ꝯn̄tis. et talis neceſſitas neutrius eſt. ſꝫ eſtnecitas ꝯſequētie. Iſtā vero ncc̄itate tāgit cudicit. ſic etiā cū dicimus ncc̄e eſſe ⁊cͣ. Et infra. Sūt gͦ nr̄e volūtates. hic cōcludit aliqͣ eſſein nr̄a ptate. et on̄dit q̄ ſūt illa ⁊ que alia q̄ innr̄a ptāte nō ſūt. cū tn̄ ea patiamur ſūt in poteſtate nr̄a ⁊ ſb̓iectanre volūtati potius qͣꝫ volūtati alicuius creature. Eſt aūt lr̄a aug. q̄ ſequitur ſcꝫ quicqͥd aūt alioꝝ hoīm ⁊c. obſcura ⁊in multis libris diſcordantibꝫ viciata. Cuiusintellcus talis ē. Quicqͥd aut alioꝝ hoīm volūtate nolens quiſqꝫ patiatur etiā ſic voluntasvalet .i. habꝫ hoc in ptāte ſua ſcꝫ aliqua volūtas et ſi nō illius. qui ſcꝫ nolēs patit̉. tn̄ hoīsvolūtas ſcꝫ eius qui malū infert ſupple hꝫ hocin poteſtate ſua. Sed poteſtas dei ſupple eſt ideſt a deo eſt. nā ſi volūtas tm̄ eſſꝫ id eſt ſmē effectū nec poſſꝫ qd̓ vellet potetiori volūtate inipediretur ſcꝫ volūtate dei quē habꝫ ptāteꝫ ſuꝑomēm volūtate et nō impediretur fato vel aliqua ncc̄itate fatali. nec ſic tn̄ volūtas niſi voluntas eſſꝫ id eſt qͣꝫuis ſic impediretur voluntas. adhuc remaneret volūtas. et nō eſſꝫ niſivolūtas id ē aliud qͣꝫ volūtas. qꝛ impedimetutale nō tollit volūtate. nec alterius. ſꝫ eius eſſꝫilla volūtas impedita q̄ vellet ⁊ nō poſſꝫ. vndeqͥcquid p̄ter ſua volūtate patitur hō nō dꝫ tribuere hūanis vel angelicis vel cuiuſqꝫ creatiſpūs volūtatibꝫ ſcꝫ tanqͣꝫ cauſe pͥme ⁊ potiſſime. ſed eius potius quidat ptāte volētibꝫ. qꝛlicꝫ malū culpe nō ſit in deū reducēdū. tn̄ malūpene in ip̄m ſicut in cauſam reduceduꝫ eſt. Etinfra. Nō gͦ ꝓpterea nichil ⁊cͣ. Hic on̄dit ꝙvolūtas libera ſtat cū dei p̄ſciētia ⁊ nō ſolū ſtatymo ſequitur ex ea.Eus itaqꝫ ſūmuſ ⁊ verus ⁊cͣ. In hͦ capl̓oxj. on̄dit btus aūgͥ. ꝙ diſpoſico regnoꝝ ſubiacet diuine ꝓuidētie et hoc oſtendit ex multisalijs que diuine ꝓuidentie ſb̓iacent. et ſūt tn̄multo maiora.Roinde videamus quos romanoꝝ ⁊cͣ.In̄ hͦ capl̓o. xij. on̄dit btus aug. ob q̄ meritaromanoꝝ et ad que fine deus ꝓuidētiā ſua romanu imperiū auxit. vn̄ on̄dit qͣlia oꝑa ꝟtuoſa relucebant in romanis anquā imperiū auctū eſſꝫ. que tn̄ quiā ordinata fuerūt ad gloriami temꝑalē ideo gloria tꝑali remunierati ſūt. Tn̄ laudis aiudi ⁊cͣ. Iſta ſūt ꝟba ſaluſtij.circa pnͥcipium catelmarij. uſqꝫ ibi excluſiue.hāc ardentiſſime ⁊cͣ. Et infra. hinc eſt ꝙ regalē ⁊cͣ. hic ſcienduꝫ eſt ꝙ licet tarqiuimusſuꝑbus qui fuit vltimus rex romanoꝝ fuerit