De iuramento calumnie
iuſticiā ⁊ veritatē facti an debeat̉ cadere in ſcīam minoris vel nō iſtud de qͦ fit interrogatio. Quidā eſt actusrn̄dendi ⁊ iſte eſt duplex. aut em̄ querit̉ vtrū tutor auctorizet vt rn̄deat? ⁊ dicendū ꝙ debeat auctorizare. vtd. l. clarum. aut cōfitendo ſic rn̄deat vel negando ⁊ dicendo ꝙ nō qꝛ iſtud nō cadit in conſcīam ſuā nec de facto ⁊ conſcīa ſua q̄rit̉ ſed minoris. ar. in. d. l. videamusff. de in litem iuran. ⁊ in. l. marcellus. ff. re. amo. ⁊ ꝑ hͦ eſtexpedita iſta glo. cum materia ſua. ¶ Quero de quibꝰinterrogationibꝰ loquit̉ tex. hic in fi. glo. vl. quā nuncexpediā dicit ꝙ quedā interrogatōes fiēde ſunt an̄ li.conte. q̄ nō debent omitti ⁊ ponit. x. ſeu. xj. exempla. etfinaliter cōcludit dando regulā generalē ꝙ an̄ lit. ꝯte.et poſt vbicunqꝫ equitas mouerit iudicē interrogarepōt ꝑtem. ff. de interro. ac. l. vbicūqꝫ. ⁊. xxx. q. v. iudicātem. dicit tn̄ ꝙ ꝑs ad interrogationē aduerſarij nō tenet̉ rn̄dere tn̄ ſi reſpōderit tenet rn̄ſio ſic. ff. e. l. ſi ſnīa.jͣ. de dolo ⁊ contu. ꝓut ⁊ certū debet rn̄dere. vt. l. de etate. §. nihil. ff. de interro. ac. hanc materiā interrogationum hic do. An. ſatis diffuſe tractat quaꝫ nō curo itaꝓlixe inſerere qꝛ nō multū facit ad ꝓpoſitū ⁊cͣ. et quiaSpe. eam ꝓſequit̉ in ti. de interro. ac. §. j. ⁊. ij. vbi videas etiā practicā ⁊ ꝑ legiſtas in. l. j. ff. eo. Sed qꝛ in haccōpilatiōe alibi nō tractat̉ ne ignorent̉ termini ꝑ ſimplices canoniſtas ⁊ vt declaret̉ gl. iſta q̄ in multis egetreformatōe aliqua ad lucidandā materiam ſubijciam.¶ Et primo ſcias ꝙ nos habemus hunc ti. de interro.ac. ff. Itē ti. de confeſ. q̄ aūt eſt dr̄ia inter iſta: dic ꝙ titulus de interro. ac. ⁊ ſic iſta materia interrogationū ꝓprie cōcernit ea q̄ tendūt ad litis p̄parationē ⁊ ordinationem ⁊ fiunt ne actor incidat in aliqd̓ damnū ⁊ iudicium ſit fruſtratoriuꝫ qd̓ poſſit contingere eis omiſſiaactorē plus petere vel agere cōtra nō poſſidentē. ideovtile eſt vt interroget̉ reus an poſſideat ⁊ an ſit hereset ꝓ qua ꝑte ⁊ ſic de conſil̓ibꝰ. vt in glo. ⁊ vtile eſt vt fiant an̄ lit. cōte. rōne p̄dicta ⁊ vt ſciant qͣliter debeat ordinari iudiciū ſi tn̄ omittunt̉ imputat̉ ipſi actori. ar. inc. examinata. de iudi. ⁊ ſic intellige iſtam glo. in eo ꝙ dicit ꝙ nō dꝫ omitti an̄ lit. conte. eſt em̄ conſiliū vt fiantnon aūt imponit̉ neceſſitas. vt in. l. qui petitorio. ff. derei ven. quinīmo plus dicit ibi glo. no. ⁊ ſequit̉ Bart.in. d. l. j. ꝙ ſi ꝑ obliuionē omittant̉ iſte interrogatōnesan̄ lit. conte. poſſunt fieri poſtea qd̓ no. nā equitas ſuadet vt admittant̉ ne inaniter ꝑtes ꝓcedendo ad vlteriora grauent̉ laboribꝰ ⁊ expenſis. ⁊ ſic habet locum. l.vbicunqꝫ. ⁊. c. iudicantē. titulus vero de cōfeſſis ꝓpriecōcernit ea q̄ tendunt ad deciſionē negocij. vt. jͣ. de cōfeſ. ꝑ totum. ¶ Sed diceres q̨̄ eſt dr̄ia inter hec interrogatoria ⁊ illa q̄ fiunt ꝑ iuramentuꝫ de calūnia vel deveritate de quibꝰ in. c. j. et. ij. de cōfeſ. li. vj. ⁊ in cle. ſepe.de verb. ſig. ⁊ in. l. ij. C. de iura. calum. So. in iſtis interrogatorijs q̄ fiunt ad p̄parationē ⁊ ordinationeꝫ litisnō ponit̉ aliquid aſſertiue ſeu poſitiue. ſimpliciter em̄ꝑs interrogat volendo informari ab aduerſario nō tn̄ꝑ hͦ fatet̉ ea q̄ ponit interrogatione ſed in poſitionibꝰqͥ fiunt ſub iuramento calūnie vel veritatis ponens fatetur ibidē cōtenta etiā ſub iuramento ⁊ ꝑs alia pōt ſefundare ſuꝑ illis. vt no. in. c. j. ⁊. ij. de cōfeſſ. li. vj. ⁊ in. c.pn̄tium. de teſti. e. li. reſpectu vero rn̄dentis nō eſt aliqͣdr̄ia qꝛ ipſe tenet̉ rn̄dere ad quālibet de credulitate ⁊nō de veritate niſi fuiſſet iuramentū de veritate. vt inc. j. ⁊. ij. p̄all̓. patꝫ ꝙ tm̄ de credulitate tenet̉ rn̄dere adiſta interrogatoriāa de quibꝰ hr̄ in glo. qꝛ tenet̉ rn̄derede etate de qͦ nō pōt habere niſi credulitatē. ⁊ hec ſuntde mente Bar. ⁊ aliorū in. d. l. j. ⁊ do. de rota deciſionexxx. al̓s. xxxiiij. hoc etiaꝫ voluit Butri. ſuꝑ rubrica deinterro. ac. in eo ꝙ dicit rn̄dentem ad hec interrogatoria debere iurare ſpāliter de calūnia. ar. in. l. the ſaurusff. ad exhiben. facit qd̓ dixi in. c. j. sͣ. e. ti. ⁊ hoc videt̉ verius qͣꝫ dictum Goff. qui ſentit ꝙ ad hec interrogato
ria reſpondet̉ ſine iuramento. ⁊ dictum Butri. ſequit̉hic do. An. qd̓ mihi placet ꝑ ea que dixi in. c. j. sͣ. e. namſuꝑ omni emergenti ante lit. cōte. pōt exigi ſpeciale iuramentū calumnie cum adhuc nō ſit p̄ſtitum generaleiuramentū concernens totaꝫ cām nec cogit̉ pars illudgenerale p̄ſtare cum adhuc nō ſit lis cōte. ſecus dic ſigenerale eſſet p̄ſtitum qꝛ tunc non eſſet de nouo aliudpſtandum cum illud cōcernat totam cām vt dixi in. d.c. j. iuramentum tn̄ malicie poſſet exigi vbicunqꝫ viſuꝫfuerit iudici. vt in. c. ij. eo. ti. lib. vj. ⁊ ꝑ hͦ remanet declaratum principiū huius glo. ¶ Scd̓o dicit glo. iſta ꝙſiquis interrogatus an poſſideat negat cum in veritate poſſideat ſi actor ꝓbauerit ipſum poſſidere res eſtauferenda illi ⁊ danda actori. vt. l. pe. ff. de rei ven. Aduerte tu canoniſta ne decipiaris. nō em̄ intelligas ꝙ ꝓprietas ipſius rei detur actori ſed tm̄ in eo tranſferturpoſſeſſio ⁊ reus efficit̉ petitior. vnde nō audit̉ ampliusniſi ſuꝑ ꝓprietate. vt legit̉ et no. in. d. l. pe. ꝓ hͦ aucͣ. detrien̄. ⁊ ſemiſ. §. illud. ⁊ in aucͣ. item poſſeſſor. C. qui po.in pig. ha. Item ad hoc vt tranſferat̉ poſſeſſio in actorem requirunt̉ multa. vt no. in. d. l. j. et ꝙ conuincat̉reus de mendacio. nō em̄ ſufficit ꝙ poſſideat ſi ignorabat ſe poſſidere puta acquiſiuerat poſſeſſionē ꝑ ſeruūvel filium. in penā em̄ mendacij fit illa tranſlatio q̄ ceſſat cenſſante mendatio. Item requirit̉ ꝙ actor ꝓbauerit reum poſſidere ⁊ ſic ꝙ aſſumpſerit in ſe onus ꝓbandi ſecus ſi anteqͣꝫ ꝓbauerit conſtet reum poſſidere. ar.in. l. eū qui. ff. de iureiurā. facit qd̓ no. in. l. ī crimīali. C.de iuriſ. om. iu. ⁊ in. c. cū. r. de offi. dele. Item requirit̉ ꝙagat̉ petitorio ⁊ ſic circa rem petitā fuit cōmiſſum delictum. ſecūs ſi agebat̉ ꝑſonali actione qꝛ tunc aliterꝓcedit̉. vt no. in. d. l. j. nūquid aūt dꝫ reus admitti volēsincōtinenti ꝓbare rem eſſe ſuā ad effectū impedienditranſlationē poſſeſſionis ſicut ſeruat̉ in alijs poſſeſſorijs adipiſcēde in. l. iij. §. ibidē. ff. ad exhiben. ⁊ no. in. d.c. j. ⁊. c. lr̄as. de reſti. ſpol. cōiter tenet̉ in. d. l. ꝙ nō. qꝛ hͦin penam mendacij ⁊ ſic nō puniret̉ mendaciū. qd̓ etiam tenet glo. in aucͣ. p̄al. item poſſeſſor. adde hic qd̓ dixi in. c. qm̄. §. ꝙ ſi ſuꝑ vt lit. nō conte ¶ Tercio dicit h̓glo. ꝙ pars nō tenet̉ rn̄dere ad interrogationē aduerlarij: dic ꝙ hodie iſte interrogatōnes fiunt tm̄ officioiudicis. ſed olim iure actōis vt in. l. j. ⁊ qd̓ ibi no. ff. de interro. act. ideo pars debet implorare iudicis officiū vtfaciat aduerſariū rn̄dere. ⁊ ſentit hic Io. an̄. ꝙ debentfieri iſte interrogatōes prius oblato libello. refert alios tenere cōtrariū. ⁊ remittit ad ſpe. de interro. ac. §. j.ver. ſed nūquid prius. vbi ſpe. eligit primū. ſed ibi Io.an. cōcordando dicit vt pͥmo porrigat̉ libellus iudiciet poſt porrectionē iudici factā fiat interrogatio pͥusexaminata petitōe ꝑ iudicē an opus ſit interrogatōneniſi forte aliter neſciat formare libellū vel actionē eligere niſi pͥus certificet̉ ꝑ rn̄ſionē rei. Bar. in. d. l. j. tꝫ ꝙ et̄an̄ porrectionē libelli poſſit fieri ⁊ practica eſt vt actordicat vellem talē cōuenire ſuꝑ tali hereditate. vn̄ imploro officiū veſtrū vt interrogetis eum an poſſideatet ex qua ꝑte ⁊ ſil̓ibꝰ. ⁊ hec practica videt̉ tutior ⁊ melior ne grauet̉ actor immutādo libellū ⁊ circuitus ſunteuitandi in cle. auditor de reſcrip. ⁊ tꝫ hic do. An. conclude ergo ꝙ pōt interrogatio ad p̄parationē iudicijfieri an̄ oēm porrectioneꝫ libelli ⁊ ſic inſtruat̉ ſuꝑ mōcōficiendi libellū. vt in. l. qui petitorio. ff. de rei ven. iū.cta glo. in verbo vtit̉. ⁊ iudex ꝓuidere dꝫ ne quid inaniter ⁊ fruſtratorie agat̉. vt in. c. cām. de iudi. ⁊ pōt etiam fieri poſt anteqͣꝫ rn̄deat̉ ⁊ tunc ẜm rn̄ſionē pōt libellū corrigere ſi opus eſt correctōe. pōt etiā fieri poſtli. ꝯte. ſi ꝑ obliuionē prius fuit omiſſa. vt. sͣ. dixi. ⁊ prohoc eſt iſte tex. qui in ſuo ordine innuit ꝙ prius fuit facta rn̄ſio ad libellū ⁊ poſtea facte fuerunt interrogationes ⁊ rn̄ſiones. nā melius eſſet nunc admittere qͣꝫ ꝓcedere ad vlteriora inaniter forte et fruſtratorie ſi recte