De foro compe.

cus cōueniendus eſt corā eccleſiaſtico ⁊ non corā ſeculari. ⁊ dic in temꝑalibꝰ .i. in cauſis in quibꝰ de temꝑalibꝰ litigat̉ ẜm Pe. et Goff. Ex hoc infero tex. ꝓcedere ſiueagat̉ actōe ꝑſonali ſiue reali: qd̓ no. facit ꝓ his q̄ dixi inc. qͣliter. sͣ. ti. ꝓxi ¶ No. tercio ꝙ pactū priuatoꝝ nō valet in p̄iudiciū eoꝝ q̄ in publicū fauorē ſtatuta ſunt. ſecus ſi ſit pactū circa ea q̄ ſtatuta ſunt in fauorē priuatū:vt in. l. paciſci. ⁊. l. iuriſgentiū. §. ſi paciſcar. ff. de pac. etjͣ. de regula. ad apl̓icā. Et ex hoc ⁊ ex tex. infero ꝯͣ glo. inrubrica. C. de decu. li. x. ⁊ glo. in. c. ij. de ꝯſti. li. vj. qͥ dicitꝙ illud qd̓ pōt fieri ꝑ pactū pōt fieri ꝑ ſtatutū. nā ꝑ pactū nō derogat̉ iuri publico vt hic: ſꝫ ꝑ ſtatutuꝫ ſic: niſiſit de reſeruatis principi vel ꝯͣ bonos mores: vt no. bar.in. l. oēs populi. ff. de iuſti. ⁊ iur̄ ¶ No. qͣrto ꝙ priuati dicunt̉ ſingulares ꝑſone. ſic em̄ capit̉ hic. al̓s em̄ dicit̉ priuatus qͥ nō eſt in dignitate. xxiiij. q. j. qͥ ꝯͣ pacē: ẜm doc.nam etiā in dignitate ꝯſtituti nō p̄nt paciſci vt litigentcorā ſeculari vt hic ¶ No. ꝙ iuri pͥncipal̓r introducto īfauorē publicū nō pōt p̄uata ꝑſona renūciare: lꝫ ꝯſeq̄nter ꝯcernat vtilitatē ⁊ honorē priuatū. nec talis renūciatio iuuat̉ iuramēto. nā renūciatio cauſat̉ ad abdicanduꝫ ius qd̓ eſt in ip̄o renūciante ⁊ nō penes aliū. ar. in. l.id qd̓ noſtrū. ff. de re. iur̄. ⁊ in. c. ab eo. de elec. li. vj. ſecusqn̄ cōmodū ꝯcernit ſingulos ſingulariter: vt ī. c. dilectijͣ. e. Quid aūt ſi pͥmarie ꝯcernit ꝯmodū priuatū ⁊ ſecūdario publicū? dic vt no. in. c. cū cōtingat. jͣ. de iureiurā.⁊ in. l. j. ff. ſo. ma ¶ No. ꝙ iuramentū p̄ſtitu ꝯͣ legē editāin fauorē publicū nō obligat iurantē. et hoc ideo. qꝛ iuramentū nō ligat ad illicita. in. c. qͣnto. jͣ. de iureiur̄. ⁊ veniens ꝯͣ legē peccat: in. c. ij. de ma. ⁊ obe ¶ No. ꝙ iudiciaſecularia dicunt̉ publica. et dicunt̉ publica qꝛ ſunt cōmunia: vt ſentit hic Hoſti ¶ No. ꝙ ꝑ hec ꝟba a cōione habeant̉ alieni nō ꝓmulgat̉ excōicatiōis ſnīa: ſꝫ mādat̉ ferri ¶ No. vltimo pena clerici trahentis clericū coram iudice ſeculari. nā in crimīali debet deponi. in ciuiliꝟo debet ꝑdere cauſaꝫ. et hoc vltimū ītelligo qn̄ traxitaliū ꝯclericū. ſecꝰ ſi ep̄m ꝓpriū. qꝛ tūc debꝫ ꝑdere bn̄ficiaqͣntucūqꝫ ſit cauſa ciuilis. ad hoc. c. gͣuem. de exceſſ. p̄la.vel dic meliꝰ ꝙ actor debet perdere cauſaꝫ ⁊ a cōione repelli: vt ī. c. īolita. xj. q. j. qd̓ allegat̉ hic ī pͥn. fallit ī caſuc. gͣuē. reꝰ ꝟo volūtariꝰ deponit̉ in crimīali. in ciuili ꝟodebet ꝑdere qd̓ euicit ſi nō vult deponi. debet gͦ haberipro ꝯdēnato. ar. l. in crimīali. C. de iuriſdit̓. om. iudi. etſentit glo. in. c. inolita. ⁊ in. c. placuit. ⁊ qd̓ dixi de reo ꝓbat̉ in. d. c. placuit. ⁊ hoc vbi allegat̉ illud ꝯciliū et incipit ibi: cauſa ep̄i. ⁊cͣ. Quid aūt ſi laicꝰ trahat clericuꝫ adforū ſeculare? dicūt doc̄. ꝙ etiā debꝫ ꝑdere cauſaꝫ ⁊ ꝓbatur ꝑ aut̓. ſtatuimꝰ. C. de epiſ. ⁊ cle. cuiꝰ verba ponit hicIo. an. ⁊ ſunt vtilia ꝓ ſimplici canoniſta. ⁊ ſunt hͨ. Statuimꝰ vt nullus eccl̓iaſticā ꝑſonā in crimīali cauſa vl̓ ciuili trahere ad iudiciū ſeculare p̄ſumat ꝯͣ ꝯſtitutōes imperiales ⁊ canōicas ſāctōes ſi fecerit hoc actor qͥppe d̓ iure ſuo cadat iudicatuꝫ nō teneat ⁊ iudex ſit extuc ptāteiudicādi priuatꝰ. ſancimꝰ etiā vt ſiqͥs clericis vel eccl̓iaſticis ꝑſonis iuſticiā denegare ꝑſumpſerit tercio reqͥſitusiuriſditōem amittat. ⁊ putat Guil. hāc penā locū habere in eo qͥ trahit clericū ꝯiugatū gaudentē pͥuilegio: vtno. ī ſpe. d̓ ꝯpe. iudi. adi. §. j. ꝟ. ſꝫ nūqͥd. ⁊ ꝟ. ſeq̄n. Et qn̄hoc pͥuilegio fori gaudeat cōiugatꝰ eſt hodie declaratūin. c. vno. d̓ cle. cōiug. li. vj ¶ Uenio ad glo. primā que īprincipio ſui tex. coadiuuat. ſecūdo oppo. ⁊ videt̉ ꝙ iuri publico qͥs poſſet renūciare: vt. l. paciſci. ff. de pac. vbiptꝫ ꝙ licꝫ iura dent facultatē agēdi ꝓ aīali morboſo: tn̄ꝑtes pn̄t paciſci ne agāt. ad idē. l. pactū int̓ heredes. eo.ti. ⁊. ff. de fer. l. j. ⁊. l. ſi iudex. ff. d̓ mīo. cū ſi. Glo. ſoluit faciēdo tria membra ꝙ qn̄qꝫ ius eſt introductū in merumfauorē alicuiꝰ: ⁊ tunc ille in cuiꝰ fauorem agit̉ poteſt illiiuri renūciare: vt in p̄al. l. paciſci. ponit ſil̓e in velleiano.nam mulieribꝰ cōceſſum eſt vt nō obligent̉ ex fideiuſſione huic iuri poſſunt renūciare. ff. ad vellei. l. vlti. §. penl̓.

Quādoqꝫ priuilegiū eſt conceſſum in fauorem quorūdam pro publica vtilitate ipſoꝝ ⁊ in odium aliorum: ettali priuilegio nemo poteſt renuciare. tale eſt illud de qͦhic agitur. quia eſt introductū non tam in fauorem clericorum qͣꝫ in odium laicoruꝫ qui clericis ſint valde infeſti. adducit ſimile in macedoniano. nam cōceſſuꝫ eſt filijſfamil̓. priuilegiū vt non obligentur creditoribus ſuis ratione mutui: ⁊ hoc in fauorem parentū ⁊ in odiumcreditoruꝫ. quia ſepe filij cōuenti per creditores inducebantur ad necem parentū. huic priuilegio filius renūciare non poteſt. ff. ad macedo. l. ſed et ſi pater: in fi. Ponit etiaꝫ glo. aliud ſimile in benefic̄. reſtitu. in integ. qd̓eſt introductuꝫ tam ī fauoreꝫ qͣꝫ in odium. allegat in cōtrarium. l. ſi iudex. ff. de mino. Terciuꝫ membrū poteſtcolligi ex principio glo. ꝙ iuri introducto in fauorē publicuꝫ priuata perſona renūciare non poteſt licꝫ conſequēter tendat in eius fauorem: et iſte eſt proprius caſusc. noſtri vt ſatis elicit̉ ex tex. hoc eniꝫ priuilegiuꝫ non eſtintroductum in odium laicoruꝫ: ſed in fauorem ordinisclericalis licꝫ aliud poſſet dici in priuilegio canonis ſiqͥsſuadente. xvij. q. iiij. ⁊ hoc caſu poſſet ꝓcedere ſecundūmembꝝ ſupra poſitū per glo. Aſſignat tamen glo. aliasratōes quare clericus non poteſt cōſentire in alienū iudicem ⁊ eſt clara. Sed ad verificatōem dictorum p̄cedentiuꝫ multa ſunt videnda. ⁊ primo an et quādo licetiuri publico ſeu iuri ſuꝑioris renunciare. de quo hic perdoc. noſtros ſatis cōfuſe per bar. in. l. ius publicum. ff. depac. ⁊ plenius in. l. ſiquis in ꝯſcribendo. C. eo. ⁊ per glo.no. ⁊ ſatis plenam: que eſt melior qualibet alia ī hac materia in aut̓. vt ſine prohibitōne. §. quia ꝟo. ⁊ ſequēdomagis bar. qui videtur loqui clarius reliquis: dic ꝙ auteſt ius uaturale: aut poſitiuuꝫ. Primo caſu non poteſtrenūciari: vt. l. ius ſanguinis. ff. de regū. iur̄. et. ff. de pac.l. ius agnatōis. ⁊ hoc ꝗa iura naturalia ſunt īmutabilia.v. di. in prin. Idem dic de iure diuino. de quo tamē diſtingue ⁊ proſequere vt le. ⁊ no. v. di. §. ex his. ⁊ in. c. fi. d̓conſuetu. poteſt tamē quis renūciare iuri queſito ꝑ iusgentium qd̓ largo modo dicit̉ ius naͣle quaſi naturaliratione inductū. nam poteſt quis renūciare dominio reiſue: vt. l. ſiquis. §. differentia. ff. de acqui. poſſeſ. ⁊ in. c. ſuper hoc. de renuci. cum ibi no. ſic et hereditatis paterne.C. d̓ repu. here. per totum. que debetur filijs ex quodaꝫnature inſtinctu: vt no. in regula indultum. de reg. iur̄.li. vj. qd̓ limita vt no. in. c. ij. de pac. li. vj. et in. l. fi. C. eo.Secundo caſu principali quādo eſt ius poſitiuum: auteſt ius quod ſtatuit certam formam in actibus hominuꝫintroducēdo: aut alio modo diſponit. Primo caſu pone exemplū. lex diſponit ꝙ teſtamentuꝫ fiat cum certonumero teſtiuꝫ: vel ꝙ pactum ⁊ ſtipulatiōes certo modo fiant: ⁊ huic iuri nō poteſt renūciari: vt. ff. de leg. j. l.nemo poteſt. ⁊. ff. de pac. l. cōtra iura. facit. c. cum eſſes. ⁊quod ibi no. de teſta. ⁊ in. c. quia propter. de elec. Secūdo caſu quādo non cōcernit ſolennitatē: ſed alio mododiſponit: aut eſt ius publicum .i. cōcernens publicaꝫ vtilitatem ⁊ ei non poteſt quis renūciare. l. ius publicum.ff. de pac. ⁊ hic ī tex. nam vt clerici ſint attēti omnes addiuina et vt liberiores poſſint pro peccatis populorumintercedere nō debent vocari corā iudice ſeculari. Auteſt ius priuatum .i. cōcernens vtilitatem priuataꝫ: ⁊ tūcquandoqꝫ illud ius continet vtilitatem priuatam renūciantis ⁊ publicam ſimul. quādoqꝫ continet vtilitatemrenūciantis ⁊ cuiuſdam alterius priuati tercij. quādoqꝫcōtinet vtilitatem renūciantis tm̄. Primo caſu ſi vtilitas priuata poteſt ſeꝑari a publica valꝫ renūciatio qͣꝫtūad priuatam vtilitatem: qͣꝫtum ad publicaꝫ non: vt no.in. l. iuriſgen. §. ſi paciſcar. ff. de pact̓. optime facit tex. cūibi no. in. c. cū veniſſent. de inſti. ſi non pōt ſeꝑari renunciatio non valet: vt. l. de die. ff. de pact̉. dota. iuncta. l. j.ff. ſolu. ma. ⁊ quod no. in. d. c. cum veniſſent. ⁊ in. c. ſicutde iureiur̄. Secūdo calu qn̄ ꝯtinet vtilitatē renūciātis