De iudiciis.
iudicio. vt in. c. ex ꝑte. de cor. viti. iij. q. vij. §. tria. ff d̓ iudi. cū p̄tor. qn̄qꝫ em̄ ꝓ examinatōe ſeu deliberatōe. lix.di. c. j. Qn̄qꝫ ꝓ auctoritate. lxij. di. c. j. Qn̄qꝫ ꝓ pena. l.di. ⁊ purgabit. qn̄qꝫ ꝓ inſtantia cauſe diſcutiēde ⁊ ꝑtibus eius. vt. l. ꝓperandū. C. de iudi. ⁊. jͣ. de ꝟ. ſi. c. forusiiij. q. iiij. c. j. ⁊ in multis ſil̓ibꝰ ⁊ ita ſumit̉ hīc. ⁊ in hac ſignificatōne diffinit̉ ſic ꝑ aliquos ſūmiſtas ꝙ eſt actustriū ꝑſonaꝝ videlicet iudicis actoris ⁊ rei in iudicio cōtendētiū. que diffinitio dānat̉ hic ꝑ recolēde memoriepatrē ⁊ p̄ceptorē meū do. Fran. de zābarel̓ poſtea cardinalē digniſſimū cui plurimū debeo ⁊ rōne doctrine ⁊nimie mireqꝫ affectōnis quā in me gerebat qua ductusnō dedignatus ē in cardinalatus apice̓ conſtitutus meminimū ad doctoratum ꝓmouere. Mouet̉ qꝛ hec diffinitio nō euacuat naturaꝫ diffiniti nec ē cōuertibil̓ cūſuo diffinito. Nā qn̄qꝫ ē iudicium ſine actore vt qn̄ iudex ꝓcedit ꝑ inquiſitiōeꝫ ex officio vt. jͣ. de accu. c. qͣliter ⁊ qn̄. el. ij. qͥn̄qꝫ eſt ſine reo vt qn̄ maleficio exiſtentenotorio iudex inquirit in gene̓ ẜm formā quā notabil̓rtradit Inno. in. c. bone. sͣ. de elec. ſꝫ poſſet ſaluari hͨ diffinitio. Primo habendo reſpectū ad cōiter accidētia.vt ꝓbat̉ in p̄alle. c. j. iiij. q. iiij. Itē ſaltē ficte ſemꝑ ſunttres ꝑſone qꝛ fama hr̄ loco accuſatoris. vt ī p̄all. c. qualit̓ ⁊ qn̄. Ip̄e ꝟo diffinit ſic ꝙ ē inueſtigatio quā facitiudex ẜm iuris ordinē ꝑ varios modos ad veritatē eliciendam ⁊ elicitā cuſtodiēdā. Uel diffine ſic ẜm Azo.in ſūma ⁊ Gaſ. de cal. hic ꝙ eſt cauſa in iure reddendoneceſſario poſita cū interpoſitōne ꝑſonaꝝ. ⁊ q̄libꝫ iſtarum diffinitōnū ad bonū ſenſum ſuſtētabilis ē. Et dicit̉ iudiciū quaſi iuriſditio qꝛ ibi quid iuris ſit diſcutitur. vide tex. in. c. forus de ꝟb. ſig. Et hāc vltimā ⁊ primā ſentit Inno. in. c. qͥntauallis de iureiur. vbi diffinitqͥd ſit arbitriū. ſꝫ ꝯtra has diffinitōnes facit. c. forus. inprin. jͣ. de ꝟ. ſig. vbi dicit̉ ꝙ origo ⁊ materia negocij appellat̉ cā a caſū q̄ dū ꝓponit̉ cā dr̄ dū diſcutit iudiciūvocat̉ cū finit̉ iuſticia nūcupat̉. ¶ Ex qͦ euidēter colligit̉ ꝙ ip̄a diſcuſſio cāe appellat̉ iudiciū. Pono gͦ hancdiffinitōeꝫ. Iudiciū ē cāe diſcuſſio q̄ cora iudice iuridice fit. ¶ Exqͦ etiā infero ꝙ ꝓprie an̄ lit. ꝯteſt. nō dr̄ iudiciū qd̓ tꝫ gl. no. in. l. iudiciū. ff. de iudi. fac. l. ampliꝰ. ff.rem ra. ha. ⁊ hͦ intelligo reſpectu ip̄iꝰ cāe ſꝫ qͦ ad hͦ vt cōfeſſio vel qͥd aliud dicat̉ facta in iudicio ſeu in iure ſatis ē ꝙ iudex ſedeat in loco ius dicēdi vel reddendi gr̄aquātūcūqꝫ lis n̄ ſit ꝯteſta. ad hͦ allego qd̓ legit̉ ⁊ no. inl. noluit. ff. de interro. actio. ⁊. l. ſi cōfeſſus. ff. de iudi. etqd̓ ibi no. Bar. ⁊ aptius tenet Bar. in. l. j. C. de confeſ.⁊ ꝑ Inno. in. c. qual̓r ⁊ qn̄. ij. de accu. in ꝟ. nō negamusEx qͣ ad hūc effectū diffinio. ſic. Iudiciū ē locus ī quoiudex iuris reddēdi gr̄a cōſiſtit. Et hec ē prīa diffinitōmei Nicolai. ¶ Scd̓o prīcipal̓r quero ad declaratiōꝫrubrice qͣre dixit de iud. in plurali. So. ẜm doc̄. qꝛ iudiciū eſt multiplex aliud criminale vt qn̄ agit̉ de criminecriminalit̓. vt in. c. at ſi clerici ⁊. c. cū nō ab hoīe. jͣ. e. Aliud ciuile vt cū nō agit̉ ad crimē. vt. jͣ. e. c. ceteꝝ ⁊. c. dilecti. ⁊. c. cauſaꝫ. Quoddā mixtū vt cū agit̉ de crimine ciuilit̓. sͣ. de ꝓcur. tue. ⁊. jͣ. de accu. ſuꝑ his. Aliud ordinariū vt. jͣ. e. c. examinata. Aliud exͣordinarium de quo. jͣ.ē. c. nouit. ¶ An aūt ꝓceſſus ſeu iudiciū ꝑ inquiſitōemſit ordinariū vel exͣordinariū reperio Inno. ſibi ꝯtrarium. Nam Inno. in. c. cū oporteat de accu. dixit ꝙ ē extra ordinariū ſꝫ in. c. dilecto de ſen. excō. li. vj. dicit ꝙ ēordinariū. primū tenuit glo. in. c. qm̄ de ꝓba. ſꝫ pōt diciꝙ diuerſo reſpectu pōt appellari ordinariū ⁊ extraordinariū. Nā ex eo qꝛ a iure principalit̓ hec via ē introducta ⁊ in ea ſeruat̉ ordo iuris licet nō vſqꝫquaqꝫ pōtdici iudiciū ordinariū. ad hoc. c. ſuꝑ his ⁊. c. qualiter ⁊qn̄. de accu. facit. c. j. jͣ. eo. ti. li. vj. ſꝫ alio reſpectu qꝛ nō ꝓcedit cōparēte accuſatore de accu. c. accedēs. ⁊ qd̓ no. īl. ij. §. ſi publico. ff. de adul. ⁊ qꝛ nō vſqꝫ quaqꝫ ſeruat̉ ordo iuris. vt in. d. c. qͣl̓r ⁊ qn̄ de accu. §. debet. Et qꝛ tā-
ta pena regl̓arit̓ nō imponit̉ de iure canonico. vt. jͣ. ſb̓ijciam pōt dici extraordinariū. ſꝫ in materia exorbitanti ⁊ odioſa crederē ꝙ appellatōe ordinarij iudicij n̄ veniet iudiciū ꝑ inquiſitōeꝫ qꝛ nō ē ex toto ordinariū. vtptꝫ ex p̄dictis. ⁊ in materia ſtricta ꝟba ſūt accipiēda ꝓprīe ⁊ in ſuo ꝑfecto ſignificato. vt. l. ait p̄tor. §. hͨ ꝟbaff. de neg. geſt. ⁊ no. in. c. in nr̄a de iniur. Itē redeundoad primū queſitū quoddā ē iudiciū ſpūale. jͣ. e. exhibita. aliud tꝑale vt qꝛ de re mere tꝑali. j. e. venerabil̓. Anaūt ſit dare iudiciū mixtū .ſ. ſpūali annexū vt cū agiturde iure patronatus? doc. cōit̓ hic ꝙ nō qꝛ iſtud eſt iusſpūale attenta ſua origine. vt. jͣ. de iurepatro. qꝛ clerici.hoc vltimū nō puto veꝝ qꝛ īmo pōt dici mixtū reſpectu tꝑalitatis ⁊ ſpūalitatis qꝛ ꝑticipat d̓ vtroqꝫ nec p̄ciſe accedit ad alteꝝ extremoꝝ ſicut dr̄ iudiciū mixtū qn̄agit̉ de crimine ciuilit̓. vt. sͣ. dixi. licet em̄ iuſpatronatꝰſit vnicū ius indiuiſibile tn̄ quo ad intellectu dicit̉ mixtū. ad hoc habes bo. glo. in. c. pie mentis. xvj. q. vij. necꝓcedūt que dicūt doc. qͥ dicūt ⁊ maxime do. An. de bu.ꝙ ẜm ſua naturaꝫ originariāeſt veꝝ. nā anteqͣꝫ eccīa diſpenvt poſſet cōſequi iuſpatronatcio hoc ius nōdū erat in eſſeto radicitus ip̄o iurepatronatle meꝝ vel ꝙ aliqn̄ fuerit ꝑ pr̄ius ſpūale acquirit̉ pn̄tato ſꝫmentū ad ius ſpūale obtinenoc. paſtoralis de iurepatro. Hpatronꝰ laicus aliū pn̄tare. vtur etiā ſentire Inno. in. c. qd̓dicit ꝙ iō electio nō conceditnobis de iurepatro. ſꝫ pn̄tatio ety ꝑ cietrionem initiat̉ mr̄imonium inter electū ⁊ eccl̓iam. vt in. c. fi. de tͣnſta. p̄la. ſed pn̄tare nō ē ius mere ſpūale ſed annexū ſpirituali nec ꝯtrahit̉ aliqd̓ vinculū inter pn̄tatū ⁊ eccīaꝫcū nullū ius ſibi ex hoc acquirat̉ de iurepatro. paſtoralis qd̓ nō. Et ſic aꝑte ſentit ꝙ etiā habito reſpectu adnaturā ſuā nō pōt dici ius mere ſpūale. vn̄ fuit cōceſſūlaico qꝛ nō erat mere ſpūale ſi em̄ eſſet ius mere ſpūalenō execraret̉ ꝑ cōfeſſiōem factā laico cū ip̄m ius cōferēdi qn̄qꝫ ex priuilegio cōcedit̉ laico nec ꝑ hoc execrat̉lxiij. di. c. hadrianꝰ. ⁊ noͣ. Io. an̄. in. c. ij. de p̄bē. li. vj. Etꝓ tanto hͦ ius dr̄ annexū ſpūali qꝛ ꝑat viā ad optinendā inſtitutōeꝫ que eſt ius mere ſpūale. vt dicā. jͣ. e. c. qͣnto. poſſent ⁊ hͦ iudicia alit̓ diſtingui ſꝫ nō curo qꝛ p̄dicta ſatꝭ ſufficiūt ad ſatiſfactionē queſiti. Quare dixitin plurali de iudicijs. ¶ An aūt iudiciū attētatū ſuperpoſſeſſionē ſeu qͣſi rei ſpūalis dicat̉ ſpūale vt ſic tractetur vt qn̄ agit̉ petitorio. qō ē pulchra ⁊ tangaꝫ eā in. c.fi. jͣ de iudi. ⁊ in. c. lr̄as de iura. cal̓. ¶ Tercio q̄ro de vtili qōne maxīe canoniſtis qͥ nō hn̄t alibi materiā ita declaratā. An qn̄ veīt imponēda pena pecuniaria dicat̉iudiciū criminale an ciuile do. an. hic dicit ꝙ glo. iurisciuilis in hͦ variauit. ip̄e ꝟo breuit̓ dicit ꝙ ca ciuil̓ dr̄cuiꝰ finis ē cōmodū partis ⁊ interſſe priuatū. Cā criminalis cuius finis ē intereſſe publicū vt vindicta publicaCauſa mixta q̄ ꝑticipat de vtroqꝫ. Ex quo ꝯcludit ꝙqn̄ pena pecuniaria fiſco ē applicāda ſit criminalis qd̓tenet etiā Inno. in. c. qualit̓ ⁊ qn̄. ij. de accu. alle. l. iij. §.j. ff. de p̄uari. qꝛ ita intēdit̉ vindicta publica ꝑ penā pecuniariā ſicut ꝑ penā corꝑis ſeu fame ſꝫ ego latiꝰ attingo iſtū articulū. Prīo em̄ reꝑio circa hͦ triplicē opinionē. ¶ Prima vt ſi pena veīt applicāda fiſco iudiciū dicat̉ criminale. ſi ꝑti dicat̉ ciuile ſeu ciuilit̓ agi ita no. gl.in. l. iij. ff. de ſepul. vio. ¶ Scd̓a opi. eſt vt ſi venit peaimponenda pecuniaria ſemꝑ dicat̉ agiciuiliter. ſi corporalis criminaliter. vt no. glo. in. l. ſiqua. ꝑ calūniam.C. de ep̄i. ⁊ cle. l. qui ſepulchra. C. de ſepul. vio. ⁊. l. j. C.qn̄ ciui. actio. ¶ Tercia opi. vt ſi agat̉ d̓ crimine ſꝑ dicat̉. agi criminalit̓ ſiue pena venit applicanda fiſco ſiue