I0 L.et calamitatem et deinde expectationem ſalutis Sacro ore deſcribat. Dominus habitaculum factus esnobis in generatione et generationem. Septuaginta. Domine refugiuꝫ factus es nobis a generationeet generatione. pro habitatione et refugio in hebratco: maōͣ ponitur: quod magis habitationem ꝙͣ refugium ſonat. narraturus autem triſtitiaꝫ et genus humanum deploraturus a laudibus dei incipit hic ut etquicquid homini poſtea accidit aduerſoruꝫ non creatoris duritia ſed eius: qui creatus eſt culpā accidiſſeuideatur. Qui ſuſtinet tempeſtatem: uel petræ uel tecti refugium quærit: queꝫ hoſtis ꝑſequitur ad murosurbium confugit: feſſus uiator tam ſole ꝙͣ puluereumbræ quærit ſolatium: ſi ſæuiſſima beſtia hominisſanguineꝫ ſiciat: cupit uicunqꝫ potuerit præſens uitare diſcrimen: ita et homo a principio creationis ſuædeo utitur adiutore: et cum illius ſit gratiæ ꝙ creatuseſt: illiusqꝫ miſericordiæ ꝙ ſubſiſtit et uiuit: nihil boni operis agere poteſt abſqꝫ eo: qui ita liberum conceſſit arbitrium: ut ſuam per ſingula opera gratiā nōnegaret: ne libertas arbitrii redundet ad iniuriam cōditoris: et ad eius contumaciam: qui ideo liber conditurus ē: ut abſque deo nihil ſe eſſe nouerit. Quodautem dicit in generatione et generationem omniaſignificat tempora et ante legem et in lege et in euāgelii gratia. Unde et apoſtolus dicit gratia ſalui facti eſtis ꝑ fidem: et hoc non ex uobis ſꝫ ex dei dono:et omnes epiltolæ eius in ſalutationis principio nōprius pacem habent: et ſic gratiam: ſed ante gratiamet ſic pacem ut donatis nobis peccatis noſtris paceꝫdomini conſequamur. Anteꝙ montes naſcerenturet parturiretur cætera terra et orbis a ſæculo et uſqꝫinſæculum tu es deus. ſeptuaginta. Anteꝙͣ montesfirmarentur et figeretur terra et orbis a ſæculo et uſque in ſæculum tu es deus. Hunc locum quidam praua diſtinctione ſubuertunt: maxime hi qui uolunt āte fuiſſe animas ꝙͣ hō ī ſexti diei numero cōdereturita enim legunt atqꝫ diſtingunt. Domine refugiuꝫ factus es nobis a generatione in generationem: priuſꝙͣ mōtes formarentur et figeretur terra et orbis: utſcilicet poſtea conſequatur a ſæculo uſqꝫ ad ſæculumtu es deus. Ita enim dixerunt. Si dominus anteq̄montes firmarentur et figeretur terra orbiſqꝫ terrarum refugium fuit hominum. ergo fuerunt animæcœleſtibus anteꝙͣ hominum corpora formarentur.Nos auteꝫ ut propoſuimus lectionem ita debemusdiſtinguere: anteꝙͣ montes firmarentur et figereturterra et orbis terrarum a ſæculo uſqꝫ in ſæculum tues deus: ut non refugium noſtrum fuerit ante cōditionem mundi: qui necdum eramus. ſed quod deusab æterno uſqꝫ in æternum ſit ſemper deus. pro eoenim quod latinus interpres poſuit a ſæculo et uſqꝫin ſæculum et hebraice dicitur olam rectius interpretabimur a ſempiterno uſqꝫ in ſempiternum. Similequid et in prouerbiis ex ꝑſona ſapiētiæ quæ chriſtuseſt legitur. Lominus creauit me in initio uiarum ſuarum: in opera ſua ante ſæcula fundauit me: in principio ante ꝙ terram faceret et abyſſos: Prius ꝙͣ procedarent fontes aquarum: Priusꝙͣ montes rirmarentur: ante omnes colles generauit me. nullum autem debet uerbum creationis mouere cum ī hebræonon ſit creatio quæ dicitur bara: ſed poſſeſſio. ita eniꝫſcriptum ē adonay camar breſit quod ī ligua noſtraexprimitur dn̄s poſſedit me initio uiarum ſuaruꝫ. Inter poſſeſſionem autem et creationem multa diuerſitas eſt. Poſſeſſio ſignificat quod ſemper filius ī patreet pr̄ ī filio fuerit. Ceatio autē eius qui prius non erat conditionis exordium poteſt iuxta legis tropologiam hoc quod dicitur anteꝙͣ mōtes firmarentur etfigeretur terra et orbis terrarum ſignificare: ꝙ āteꝙͣaīæ noſtræ ſublimia dogmata firmarētur et terra corporis noſtri figeretur ſiue ſtabiliretur a deo et orbisterrarum qui hebraice dicitur tebel græce ſignificantius dicitur οικοῦμένη. quam nos habitatam tranſferre poſſumus. Fir maretur ſiue ſtabiliretur: deus nobis ſemper refugium fuerit. Habitata eſt autē animanon deſerta quæ hoſpiteꝫ meretur habere deum dicēte ſaluatore. Ego et pater ueniemus et manſioneꝫ apud eum faciemus. Illud autem quod et hebraicuꝫhēt: et omnes alij interpretes Ante ꝙͣ montes naſcerentur et parturietur terra manifeſte ad tropologiamnos trahit. Neqꝫ enim montes natiuitatem parturitionemqꝫ recipiunt ſed cōditionem. Ex quo liquidodemōſtratur ſc̓os quoqꝫ excelſasqꝫ uirtutes dei ſēꝑmiſericordia procreari. Conuertes hōiem uſqꝫ ad cōtritionem et dicis. Reuertimini filii adaꝫ. Septuagīta. Ne auertas hōieꝫ ī humilitatem. et dixiſti cōuertimini filii hominum. Iuxta hebraicuꝫ. quod dicit hoceſto o deus qui hominem condidiſti et ab initio eiuses refugium et habitatio cōuertes eum uſqꝫ ad contritioneꝫ. feciſti eum atqꝫ plaſmaſti ut contereretur: īmorte et uas tuum extremo uitæ ſuæ tempore frāgeretur: Cui cum īmineat iſta cōditio: ut ortus intereatet quamuis lōgo uixerit tēpore tamen fine diſoluatur extremo. quotidie ei loqueris ꝑ prophetas: Reuerumini filii adaꝫ qui culpa ueſtra offendiſtis deuꝫet de īmortalibus facti eſuis mortales. Præcipientisenim audire uoluiſtis imperiuꝫ: de omni ligno quodeſt imparadiſo comedes: de ligno autem ſcientiæ boni et mali ne comedas. In quacunqꝫ enim die guſtaueris de eo: morte morieris. Porro iuxta id quodſeptuaginta tranſtulerunt Ne auertas hōieꝫ in humilitatem et dixiſti Conuertimini filii hominuꝫ: hūc habet ſenſum. Obſecro ut hominem quem ad tuaꝫ imaginem et ſimilitudinem condidiſti et tantum eum honorare dignatus es: ut de ſeruo filium nuncupares:ne eum humilies peccato perpetuo ne ſuper illum uigeat antiqua ſententia Ierra es et in terram ibis: Iuenim nobis promiſiſti pœnitentiam dicēs: nolo mortem peccatoris ſꝫ tātum ut cōuertatur et uiuat. Tu enim dixiſti omnium ſanctorum tuorum eloquio: cōuertimini ſiue reuertimini filii hominum ad clementiſſimum patrem qui occurrit uenientibus et ſignumquod ſuo uitio perdiderant offert et ſtolam īcorruptionis largitur antiquam Quia mille anni in oculistuis et dies externa quæ præteriit trāſit et uigilia nocturna ſiue in nocte qui per prophetam ſemper nosad pœnitentiam prouocas dicens: Reuertimini filiihominum petimus ut ante iam dixi ne facias hominem in humilitate ſempiterna retineri nec putamuslōgum eſſe quod promittis et ſalutem nobis poſt tēpora multa tribuendā. æternitati cōparata breuis eſtomnium temporum longitudo. In cōſpectu eniꝫ tuo mille anni quaſi una dies reputātur. ſtatimqꝫ ipſeſe reprehēdit male dixi unam diem et unius diei ſpatio mille annorum apud te longitudineꝫ computari:cum magis debuerim dicere unius uigiliæ ſpatium īſtar habare mille annorum prolixitatem. Nox ī quatuor uigilias diuiditur: quæ ſingulæ triuꝫ horaruꝫ ſpatio ſupputātur. Unde dn̄s quarta uigilia ad nauigātes uenit apoſtolos. Sicut igitur una noctis uigiliacito ꝑtrāſit maxime uigiliarum labore deſeſſus: ſic etmille annorum ſpatia apud te qui ſemꝑ es: et futurus es: et fuiſti pro breuiſſimo tempore cōputantur.