¶ Capitulum¶vndecimum
non barbeſcūt eunuchi. quia perdiberūt mēbra calidiora. Pili ergo iſti facti ſunt a natura. vt eſſent iuuamenta et ornamenta. Et exhoc patet ꝙ tres ſunt cauſe pilorum. Expulſio ſuꝑfluitatis fumoſe in natura: et defenſioa calore et frigore: ⁊ ornatus capitis. Scd̓mautem auctores medicine. quatuor ſunt colores capilloꝝ ſcꝫ niger. rubeus. glaucus. canities. Cum aūt glaucus conſtet ex humore habundante melancoīco. Canities autem ex nimia defectione naturalis caloris. et ex effectuputridi fleumatis. quod plurimū fit in ſenibꝰde his duobus nō fit queſtio ſed tm̄ de nigroet rubeo. Nam videt̉ ꝙ capilli ad oſtendēduꝫmeliorem complexionē corporis. debeant eſſemagis rubei ꝙͣ nigri. quia dicit galienus. Rubedo atteſtatur ſanguini. nigredo aūt melanconice vel colerice complexioni. Ergo cū nobilior ſit complexio ſāguinea. ꝙͣ colerica. color atteſtās ſanguini .ſ. rubeus. nobilior eritꝙͣ atteſtans colorice vt niger. Ergo nobiliorerit rubedo ꝙͣ nigredo. et ſic ī nobiliori corꝑeerit rubedo. Et ſic concludit ẜm gal̓. ꝙ in optimo complexionato cerebro. capilli debenteſſe rubei. Ecōtra videtur ꝙ in corꝑe eucratico i. optīe ꝯplexionato. capilli potiꝰ debēt eſſenigri ꝙͣ rubei. Et pͥmo ꝙͣtū ad vtilitatē capilloꝝ. q̄ ē expulſis fumoſe ſuꝑfluitatis iuuatiua. Quecūqꝫ aūt ſuꝑfluitas magis ē nociua:illius expulſio magis iuuatiua. Sed colericūincenſum. et ſanguineum aduſtum magis eſtnociuum. ꝙͣ ſanguis nō aduſtus. ergo magiseſt iuuatiua huius expulſio ꝙͣ illius. Sed adiſtius expulſionē ſequit̉ generatō capilloruꝫnigroꝝ nō rubeoꝝ. ergo ꝙͣtum ad illam cauſam corpus eucraticum. magis debet habe̓ capillos nigros ꝙͣ rubeos. Simil̓r ꝙͣtum ad defenſiōꝫ. Capilli em̄ nigri fortōres ſūt ꝙͣ rubeiSimiliter ꝙͣtum ad ornamentū pulcrior eſtenim et aptior proportō extremi ad extremūꝙͣ medij ad extremum. Oppoſita enim circa ſepoſita magis eluceſcūt: ergo ſuppoſito colorealbi et rubei in cute. magis venuſtat in capillis nigredo. ꝙͣ albedo. vel rubedo. Item ꝙͣtumad ſignatum rubedo atte ſtatur mobilitati etinfidelitati. Nigredo ſtabilitati et firmitati.quia reſpōdet elemēto quod eſt terra. Unde etConſtātinus doctor in medicina. de equali cōplexione et ſignificatōne eius dicit. ꝙ corpusequale neqꝫ eſt multum macidum neqꝫ pīgueColor autem eius inter album et rubeuꝫ mebius. Pili autem in infantia rufi. in pueritiaet iuuentute nigri. Et ſic eſſe videtur contrarietas inter galienum et conſtantinum de cōlore capilloꝝ in corpore equali: quia Galiendicit eſſe rubeum. conſtantinus nigrum: ſil̓rinter illos qui loquuntur de corꝑis pulcritudine. diuerſa ſentiūt de colore capilloruꝫ vnꝰenim dicit. Femineuꝫ plene ſi vis formare decorem. Crinibus irrutilet nitet auꝝ. Uult di-
cere. ꝙ capilli debēt eſſe aurei coloris qui tendit in rubeū. Alter dicit ſpectandum nigrisoculis. Et in canticis vbi deſcribitur pulcritudo ſpiritualis ꝑ exteriorē ꝯpoſitōeꝫ dr̄. Comeeius ſicut elate palmarū nigre quaſi coruus.Et ſic videt̉ ꝙ nigredo ī capillis pertineat adpulcritudinem. Iteꝫ ſoboles ẜm ꝯplexioneminnataꝫ ſolet aſſimilari ꝑntibus et econuerſoSed genus iudeorum vt in pluribus habꝫ capillos nigros. Et veronica pretendit nigrambarbam et nigros crines. Ergo et dn̄a noſtrahabuit capillos nigros. ¶ Cōcordat alb̓. iſtāꝯtrarietatē per iſtū modū: dicens. Color ī capillis īmediate ſignat ſuꝑ diſpōeꝫ cerebri. vn̄optimꝰ color in capillis debet determīari ẜmoptīaꝫ ꝯplexionē cerebri. Optīa aūt ꝯplexiocerebri determinat̉ ẜm duos modos. Uno mōcerebꝝ ē optīe ꝯplexionatū. qn̄ ē optime ordinatum ad actōes v̓tutis naturalis. ita ꝙ operatōnes cerebri maxime orbinantur ẜm equalitatem ad operationes cordis et epatis. et aliorum membrorū principalium. Et ẜm hoccerebrum debet eſſe calidum et humidum. Etideo capilli in infantibꝰ ſunt ſubrufi. In pueris rufi vel ſubrubei. In ꝑfectis ſūt rubei. Etde hꝰ dicit gal̓. ſupͣ ꝙ eucraticuꝫ corpus habꝫcapillos rubeos. Et ille alius ꝙ habet capillos aurei coloris. Alio mō eſt cerebꝝ eucraticum ẜm quod eſt optime diſpoſitū ad operationes animales. que ꝓprie ſunt in cerebro. etmediante ſpiritu animali qͥ naſcit̉ in cerebroEt ẜm hoc calidum et ſiccum debet eſſe cerebrum. quia ille due qualitates maxime deſeruiunt cognitioni. A calibitate enim eſt velocitas apprehendendi. A ſiccitate autem firmitas retinendi. A calore eſt motus et mobilitas. A frigore quies et īmobilitas. Et ſic magis cōgruit perfectioni cerebri ſiccitas ꝙͣ humiditas. Et ſic nobilius eſt cerebrum ẜm virtutes aīmales ſiccuꝫ ꝙͣ humibuꝫ. vn̄ ⁊ ſiccioris cerebri ſūt ꝑfectōres ⁊ vigilātis nat̉e. huīdioris autem ſunt ſenſu ebetes et ml̓ti ſomniet ꝓfundi. Et ẜm hoc cōſtantiꝰ dīc eucraticumhr̄e capillos nigros. Cum aūt ſint nobilioresoꝑatōes v̓tutis aīal̓. ꝙͣ oꝑatōes v̓tutis nat̉ al̓ſequit̉ ꝙ ꝑfectiſſimi corꝑis cerebꝝ dꝫ eē ſiccūet caliduꝫ. Cum gͦ beatiſſima virgo habueritcorpꝰ ꝑfectiſſimū. ſeqͥt̉ ꝙ cerebꝝ eiꝰ fuit ſiccuꝫ⁊ calidū. et ꝑ ꝯn̄s habuit capillos nigros. Etcū color ocl̓oꝝ ſignificet ſr̄ ꝯplexiōe ꝓprij ſubiecti. ꝓpter hoc cerebro ſicco det̓mīabit̉ colorocl̓oꝝ niger ⁊ dn̄abit̉. Et a tl̓i cerebro ſicco ⁊calido trāſmittit̉ ſpūs viſibil̓ ad ocl̓m pautōr⁊ ſubtilior et fortor. Et ſimili mō nutrim̄tuꝫpautiꝰ ſubtiliꝰ et fortiꝰ. Paucitas aūt ſpūs etnutrimēti creat nigredinē vt dīc auctor ſꝫ ſb̓tilitas ē cā nobilioris ⁊ fortōris oꝑatōnis. Etſic tales ocl̓i er̄t nigriꝓpt̓ p̄dct̄oꝝ paucietatēſꝫ clarioe̓s ad vibēdū nobilioe̓s ꝓpt̓ ſenſuū ſb̓tilitatē ⁊ nutrim̄ti puritatē. et ſic ꝯclubit alb̓.