¶ Capitulum¶ Primum

gratia. Rō in oꝑando primo ſumit vniuerſalēvtputa. Omne malū eſt fugiendum. Intellectus iſte ſumit minorē ſub illa: dicens. Committe̓ hūc actū fornicatōis qͥ mēti occurrit ēmalū. Et prudentia ꝯcludit. ergo hec fornicatio fugiēda. Quīto dicit̉ ītellectus quoddā donū ſpirituſſācti. qui importat quādam acutāpenetrationem diuinorum vel agendoruꝫ ẜmregulas diuinas. Et de iſto nunc agitur.De dono intellectus dici­ §. ijtur. yͣſa. xj. Requieſcet ſuꝑ eū ſpiritꝰ dn̄i ſpūsſapientie et intellectꝰ ⁊cͣ. Et de iuſto dr̄. Repleuit eū dn̄s ſpū ſapiētie et intellectꝰ: ſtola glorie īduit eū. Pro cuiꝰ declaratōe dīc tho. ſcd̓aſcd̓e. q. viij. ar. j. ꝙ nomē intellectus importatquandā intimā cognitionē. Dicit̉ em̄ ītellige̓quaſi intus lege̓. Et hoc maxime apparet cōſide rātibus differentiā ītellectꝰ et ſenſus. Nā cognitio ſenſitiua occupat̉ circa qualitates ſenſibiles exteriores. Cognitio aūt ītellectiua penetrat uſqꝫ ad eſſentiā rei. Obiectū em̄ intellectus eſt quod quid ē. vt dr̄ in. iij. de aīa. Suntaūt multa genera eoꝝ q̄ īteriꝰ latēt. ad que orꝯgnitionē hominis qͣſi intrinſecus penetrareNā ſub accidentibus latet natura rerū ſubſtātialis. Sub verbis latēt ſignata verboꝝ. Sb̓ſimilitudinibus et figuris latet veritas figurata. Res em̄ intelligibiles ſunt quaſi interiores reſpectu rerū ſēſibiliū que exteriꝰ ſentiuntur. Et in cauſis latēt effectus et ecōuerſo. vn̄reſpectu hoꝝ omniuꝫ pt̄ dici ītellectus. Sedcū cognitio hominis a ſenſu incipiat quaſi abexteriori: manifeſtuꝫ ē ꝙ quāto lumē intellectus eſt fortius: tātomagis pt̄ ad ītima penetrare. Lumē aūt naturale nr̄i intellectꝰ ē finite virtutis. Un̄ uſqꝫ ad determinatū aliquidꝑtingere pt̄. Indiget gͦ hō ſuꝑnaturali luīe.vt vlterius penetret ad cognoſcendū quedaꝫque per lumen naturale cognoſcere nō valetEt illud lumē ſuꝑnaturale hoī datū: vocaturdonū intellectus. Et cū potētia intellectus habeat duos actus .ſ. perciꝑe et dijudicare. Donū intellectus ordinat̉ ad percipiendū diuina et agenda ī ordine ad deū. Sapiētie donūordinatur ad actū iudicandi de eis ẜm rōnesſeu regulas diuinas. Sꝫ ſciētie donuꝫ ẜm regulas humanas .i. rōnis: et in hoc differunt.¶ Rō aūt quare hoc donū dicit̉ donū intellectus potiꝰ ꝙͣ rōis: eſt iſta ẜm tho. vbi ſupra.Diſcurſus rōis ſemꝑ incipit ab intellectu: etterminat̉ ad intellectū ex aliquibus. Ratōcinamur em̄ ꝓcedendo ex quibuſdaꝫ intellectis.Et tunc rationis diſcurſus ꝑficit̉. qn̄ ad hocꝑuenimus vt ītelligamꝰ. id qd̓ priꝰ erat ignotū. Ꝙ gͦ ratiocinamur ex aliquo intellectu ꝓcedit. Sꝫ donū gratie nō ꝓcedit ex lumine nature. īmo ſuꝑaddit̉ ei qͣſi ꝑfitiēs ip̄m. ⁊ iō iſtaſuꝑadditio nō dr̄ rō: ſed magis intellectꝰ. qͥaita ſe habet lumen ſuꝑaddituꝫ: ad ea q̄ nobisſuꝑnaturaliter innoteſcūt: ſicut ſe habet lum̄

naturale ad ea que pͥmordialiter cognoſcimꝰ¶ Rō etiā quare aliquod donū dicatur ītellectus: et nullū voluntas. cuꝫ tamen intellectꝰdiſtinguatur ꝯͣ voluntatem. vt patet in. iij. deaīa eſt iſta ẜm tho. vbi ſupͣ. quia voluntas nōminat ſimpliciter appetitiuū motuꝫ abſqꝫ determinatōe alicuius excellentie. Sꝫ intellectus nominat quandā excellentiā cognitōisſcꝫ penetrandi ad intima. Iō ſupernaturaledonum magis noīatur nomine intellectus q̄voluntatis.¶ Quomodo donum intel. §. iij.lectus ſimul maneat cū fide. Ad quod ſciēdūopus eſt duplici diſtinctōe ẜm tho. ſcd̓a ſcd̓e.q. viij. arti. ij. vna ē ex ꝑte fidei. alia ē ex ꝑte ītellectꝰ. Ex ꝑte fidei diſtinguēdū eſt. ꝙ quedāꝑ ſe et directe cadūt ſub fide. que naturalemrationē excedūt: ſicut deū eē trinū et vnū. etfiliū dei eē incarnatū. Quedā v̓o cadūt ſub fide quaſi ordinata ad iſta ẜm aliquē mobum.ſicut ſunt omnia que in ſcriptura diuina ꝯtinentur. Ex ꝑte v̓o intellectus diſtinguenduꝫquia dupliciter poſſumus aliqua intelligereUno mō perfecte. quādo .ſ. ꝑtingimus ad cognoſcendū eſſentiā rei intellecte: et ip̄am veritatē enuntiabilis intellecti. ẜm ꝙ in ſe eſt. Ethoc modo ea que cadūt ſub fide dirct̄e nō poſſumus intelligere durante ſtatu fidei. Sꝫ q̄dam alia ad fidem orbinata etiam hoc modointelligi poſſunt. Alio modo ꝯtingit aliquidintelligi imperfecte. qn̄ .ſ. ip̄a eēntia rei vl̓ veritas ꝓpoſitōis nō cognoſcit̉ quid ſit. aut quōſit: ſꝫ tm̄ cognoſcit̉ ꝙ ea q̄ exteriꝰ apparent. veritati nō ꝯtrariant̉. inqͣtū hō ītelligit ꝙ ꝓpterea que exterius apparēt: nō eſt recedendū abhis que ſunt fidei. Et ẜm hoc nihil ꝓhibet durāte ſtatu fid̓i. intelligere ea etiā que ꝑ ſe ſubfide cadunt. Fides autē que cōnumeratur abapl̓o inter. xij. fructus ſpūs. ad gal̓. v. nō ē fides que eſt virtus theologica: ſed eſt quedamcertitudo eoꝝ q̄ ſūt fidei que habetur per donū intellectus ¶ Eſt aūt ītellectꝰ donū nōſolūſpeculatiuus: ſed etiā practicꝰ. vn̄ in. pͣs. Intellectꝰ bonꝰ oībus faciētibus eū. Quod ſic dclarat tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. viij. arti. iij. Donū ītellectꝰ nōſolū ſe hꝫ ad ea q̄ pͥmo et pͥncipalitercadūt ſub fide: ſꝫ etiā ad oīa q̄ ad fidē ordinātur. Oꝑatōes aūt bone quēdā ordinē habentad fidē. Nā fides ꝑ dilectionem oꝑat̉ vt dr̄ adgal̓. v. Et iō donū ītellectꝰ etiā ad q̄dā oꝑabilia ſe extēdit. Nō qͥdeꝫ vt pͥncipaliter circa eauerſet̉: ſꝫ inqͣtū ī agendis regulamur rōibuseternis. qͥbus ꝯſpitiendis et ꝯſulēdis inheretſuꝑior rō. vt ait aug. que dono ītellectꝰ perficitur. Ꝙͣuis auteꝫ ratio naturalis dirigat hominem in actibus humanis: tamē regula humanorū actuum eſt nonſoluꝫ ratio humanaſed etiā lex eternā. Lex autē eterna excedit rationē humanā naturalē. Et ideo cognitio humanoꝝ actuū: ẜm ꝙ regulantur a lege eter-