¶ Septimum
¶ Capitulumleuitis hi pollebāt prudētia regͣtiua ī gub̓nādoppl̓m. tā ī p̄ceptis iudicialibꝰ. ꝙ ī ceremonijs diuini cultꝰ. In ꝑte v̓o media ſcd̓i interſticij hītabāt milites. pollētes prubētia militari. hi deputati erāt ad defēſiōeꝫ ⁊ cuſtodiā reipublice. Inꝑte v̓o extͣnea tercij int̓ſticij hītabāt artiſte manū oꝑātes. q̄ ciuitati deẜuiebāt ꝓ neceſſitatibꝰhūane vite: hoc qͥppe ordīe hierl̓m policia fuitdiſpoſita. ꝙͣdiu ſub p̄ceptis dei et ꝓph̓aꝝ monitis vixit. ¶ De ꝑtibꝰ potētialibꝰ prudētie vilꝫeubolia. ſyneſi et gnomin. ¶ Capituluꝫ. VII.E partibꝰ potecialibusprudētie ſeu de v̓tutibꝰ adiūctis ei.Nota ꝙ ſūt tres ẜm ph̓m ī li. ethi .ſ.eubolia. ſineẜ. ⁊ gnomin. Prīa gͦ dr̄eubolia. q̄ ẜm ph̓m dr̄ rct̄itudo ꝯſilij. Et ꝙ ſit v̓tꝰ ꝓbat. b. tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lj. ſic. De rōe v̓tutisē ꝙ faciat actū hoīs bonū. Inter ceteros actushoīs ꝓpriū ē ei ꝯſiliari. qꝛ hoc imꝑtat qͣndā rōisinqͥſitōeꝫ circa agēda. in qͦbꝰ ꝯſiſtit vita hūanaEubolia aūt imꝑtat bonitatē ꝯſilij. dr̄ eī ab euqd̓ ē bonū ⁊ boliū qd̓ ē ꝯſiliū. qͣſi bona ꝯſiliatō.Uel potiꝰ bn̄ ꝯſiliatiua. Et ſic ptꝫ ꝙ ſit v̓tꝰ hūana. Sciendū etiā ꝙ nō ē bonū ꝯſiliū ſiue aliqͥsmalū finē ī ꝯſiliādo p̄ſtituat. ſiue etiā ad bonuꝫfinē malas vias adinueīat. Un̄ vtrūqꝫ ē ꝯͣ rōnēeubolie. vt dr̄. vj. ethi. Hec at̄ v̓tꝰ ſic nec alie innullo pct̄ore īuenit̉. Om̄e .n. pct̄m ē ꝯͣ bonā cōſiliatōeꝫ. Reqͥrit̉ .n. ad bn̄ ꝯſiliādū nōſolū adinuentō vl̓ excogitatō eoꝝ q̄ ſūt oportuna ad finēſedētiā alie circūſtātie .ſ. tp̄us ꝯgruū. vt non ſitnimis tardꝰ nec nimis velox in ꝯſilijs. Et modꝯſiliandi .ſ. ꝙ ſit firmꝰ in ꝯſilio ſuo: ⁊ alie circūſtantie debite. que pct̄or peccādo nō ẜuat. Sedbene v̓tuoſus in his q̄ ordīant̉ ad fineꝫ v̓tutis.licꝫ in alijs negocijs al̓n nō ſit bn̄ ꝯſiliatiuꝰ. Etlicet ꝯſiliū imꝑtat dubitatōeꝫ vn̄ ⁊ imꝑfectōeꝫ.eſt tn̄ v̓tꝰ q̄. vij. ph̓ico. dr̄ eſſe ꝑfectō. Sꝫ ꝑfectioeſt ẜm modū hoīs. qͥ nō pt̄ ꝑ certitudinē ꝯprehende̓ veritatē reꝝ ꝑ ſimplicē intuitū. ſꝫ ꝑ īueſtigatōneꝫ. ¶ Eſt aūt eubolia v̓tus diſtincta aprudētia ẜm tho. vbi ſupͣ. Et ratō ē. qꝛ v̓tꝰ ꝓprieordinat̉ ad actū quē reddit bonū. ⁊ iō oꝑtꝫ ẜmdifferentiā actuū eſſe diuerſas v̓tutes. ⁊ maxīequādo non eſt eadē ratō bonitatis in actibꝰ. Siem̄ eſſet eadē ratō bonitatis in eis. tūc ad eandēvirtutē ꝑtinerēt diuerſi actꝰ. ſicut ex eodē depēdet bonitas amoris deſiderij et gaudij: et iō oīaiſta ꝑtinent ad eandē virtutē caritatis. Actusenim ratōnis ordinati ad opus ſūt diuerſi. nechabent eandē ratōeꝫ bonitatis. Ex alia em̄ ratōne efficit̉ homo bene ꝯſiliatiuꝰ. ⁊ ex alia bn̄ iudicatiuus. ⁊ ex alia bene p̄ceptiuus. Et ſic cōſiliari ordinat̉ ad p̄ciꝑe tāꝙͣ ad pͥncipaliꝰ. ita etiam eubolia ordinat̉ ad prudētiā tāꝙͣ ad pͥncipaliorē v̓tutē. ſine qua nec v̓tꝰ eſſꝫ. ſic nec moralesv̓tutes ſine prudētia. nec cetere v̓tutes ſine caritate. Et cū dr̄. vj. ethi. ꝙ prudētis ē bn̄ ꝯſiliari.Intelligendū ē ꝙ ad prudētiā ꝑtinet bn̄ ꝯſiliariimꝑatiue. ad euboliam autem elicitiue.
Secūda pͥtꝰ ānexa prudē §. j.tie dicit̉ Sineẜ. hec ẜm tho. vbi ſupͣ. imꝑtat iudiciū rectū. nō qͥdē circa ſpeculabilia. ſꝫ circa ꝑticularia oꝑabilia. circa q̄ etiā ē prudētia. Un̄ẜm ſineſim dicūt̉ in greco aliqͥ ſineti .i. ſenſati.vl̓ euſineti .i. boni ſēſus. Sicut eꝯͣrio qui carethac v̓tute. dicūt̉ aſineti .i. inſenſati. Oꝑtet aūtꝙ ẜm drn̄aꝫ actuū qui nō reducunt̉ in eandemcauſā. ſit etiā diuerſitas v̓tutū. Manifeſtum eſtaūt ꝙ bonū ꝯſilij ⁊ bonitas iudicij nō reducuntur in eandē cauſā. Aulti em̄ ſūt bene ꝯſiliatiurqui tn̄ nō ſunt bene ſenſati. qͣſi recte iudicātes.Et ideo p̄ter euboliā oꝑtet eſſe aliā v̓tutē que ēbene iudicatiua ⁊ hec dicit̉ Sineſis. Et nota ꝙrectū iudiciū in hoc cōſiſtit. ꝙ vis ꝯgnoſcitiuaapp̄hendat rem aliquā. ẜm ꝙ in ſe eſt. qd̓ quidēꝓuenit ex recta diſpoſitōe v̓tutis app̄henſiue.ſicut in ſpeculo ſi fuerit bene diſpoſitū impͥmū:tur forme corpoꝝ ẜm qd̓ ſunt. ſi v̓o fuerit ſpeculū male diſpoſitū. apparēt ibi ymagines diſtorte et praue ſe habētes. Ꝙ aūt virtus app̄henſiua ſit bene diſpoſita ad recipienduꝫ res ẜm ꝙſunt. ꝯtingit quidē radicaliter ex natura. Cōſumatio aūt ex exercitio vel ex mune̓ gr̄e. Et hocdupliciter. Uno mō directe ex ꝑte ip̄ius ꝯgnoſcitiue v̓tutis. puta qꝛ nō eſt ībuta prauis conceptōnibꝰ: ſed veris ⁊ rectis. ⁊ hoc ꝑtinet ad ſineſim ẜm ꝙ eſt ſpecialis v̓tus. Alio modo indirecte ex bona diſpoſitōne appetitiue v̓tutis. exqua ſequitur ꝙ homo bene iudicet de appetibilibus. ⁊ ſic bonū v̓tutis iudiciū ſequit̉ habitꝰ virtutū moraliū: ſed circa fines. Sineſis autē eſtmagis circa ea que ſūt ad finē. Et nota ꝙ ī malis poteſt eſſe iudiciū rectū in vniuerſali. Sꝫ inꝑticulari agibili ſemꝑ eoꝝ iudiciū corrūpitur.Et nota ꝙ finis ꝓximus ꝯſilij qd̓ ꝑtinet ad euboliam eſt inuentō eorū que ſūt agenda. Finisaūt iudicij eſt rectitudo. Finis aūt precepti qd̓ꝑtinet ad prudentiā eſt vltimꝰ finis. Et quia cōtingit ꝙ id qd̓ bene iudicatū eſt differri vel negligenter agi et inordīate: ideo poſt v̓tutē ſineſim que eſt bene iudicatiua. neceſſaria eſt finalis virtus pͥncipalis. que ſit bene p̄ceptiua. ſcꝫprudētia. ¶ Tercia v̓tus annexa prudentie ẜmtho. vbi ſupͣ dicit̉ Gnomin. quā ph̓us. vj. ethicoꝝ ponit ſpecialē eſſe virtutē. Pro cuiꝰ declaratione ſciendū ẜm tho. ꝙ habitus ꝯgnoſcitiui diſtinguūt̉ ẜm altiora vel interiora principia. ⁊ꝓpter hoc ſapiētia diſtinguit̉ a ſciētia ita etiaꝫoꝑtet eſſe in actiuis. Manifeſtum eſt aūt ꝙ illaque ſunt p̄ter ordinē inferioris pͥncipij ſiue cauſe. reducunt̉ qn̄qꝫ in ordinē altioris pͥncipij. ſicut monſtruoſi partꝰ animaliū. ſūt p̄ter ordinē v̓tutis actiue. in ſemine tn̄ cadūt ſub ordinealtioris pͥncipij .ſ. celeſtis corꝑis. vel vlterius diuine ꝓuidētie. Unde ille qͥ ꝯſideraret v̓tutē actiuam in ſemīe. nō poſſet rectū iudiciū ferre dehmōi de quibꝰ tamē poteſt iudicare ẜm ꝯſideratōnem diuine ꝓuidentie. Cōtingit aūt qn̄qꝫ aliquid eſſe faciendū p̄ter ꝯmūes regulas agēdoꝝ