CapitulumUndecimum

ſub qua quiſqꝫ conceptus vel natus eſt. Iſtiem̄ ea que in iſtis inferioribꝰ accidunt ſiuerebus naturalibꝰ ſiue rebꝰ humanis reducere voluerunt in ſuperioreꝫ cauſam: ſed nonaliam niſi corpora celeſtia. quod etiam vanum et falſum eſt. Quod ſenſit ille ethnicusqui ait. Fatis agimur. credite fatis. Nā actꝰhumani non ſubduntur actioni corpoꝝ celeſtium niſi indirecte et per accidens. Gauſaaūt fatalis cum habeat ordinationeꝫ ſuperea que fato agunt̉ neceſſe eſt ꝙ ſit cauſa eiꝰquod agitur directe et per ſe. Eſt etiam impoſſibile ꝙ aliqua virtꝰ actiua celeſtis corporis ſit cauſa eorū que hic aguntur a caſuet fortuna. Et ẜm ꝙ dicit Gregꝰ. ī omel̓. epiphanie. Abſit a fidelium cordibꝰ vt fatū aliquid eſſe dicant. id ē ꝙ ſit verum ꝙ ſubdantur humani actus cōſtellationibꝰ quas gentiles fatum dicebant. hoc enim falſum eſt.¶ Alij vero omnia que hic aguntur ſiue inrebus humanis ſiue in rebus naturalibꝰ reduxerunt in aliquam cauſam preordinantem que eſt diuina prouidentia. Et hi om̄iaque hic aguntur diuine prouidentie ſubdentes tanꝙͣ per eam preordinata et prelocutaipſam dei prouidentiam fatum dixerunt. Ethoc modo eſt vere ſentire prout ſentit Boetius. Sedquia cum infidelibus non eſt communicandum in omnibꝰ vbi error poſſit cōtingere. ideo ſancti doctores dixerunt fidelesnon debere uti nomīe fati: ne ſcilicꝫ ſub hocnomine intrarent erroreꝫ infidelium dicentium fatum eſſe conſtellationē ſub qua naſcitur quis: vnde poſtea efficitur bonus velmalus. Et ideo Auguſ. in. v. de ciui. dei ait.Si ꝓpterea res humanas fato tribuit. quiaipſam dei voluntatem vel poteſtatē fati nomine appellat. ſententiā teneat. linguaꝫ corrigat. hec Tho. Nota quid ſit fatum et quomodo differat a diuina ꝓuidentia proprie.et que ſubdantur fato. Ꝙͣtum ad primum dicit Boetius in. iiij. de cōſolatione ꝙ fatum ēinherens rebus mobilibꝰ diſpoſitio ꝑ quamprouidentia ſuis queqꝫ nectit ordinibus. Inqua diffinitione ſcd̓m Tho. in tercio contragentiles. c. xc. diſpoſitio pro ordinatione velordine ponitur que eſt relatio. qui quidē ordo ſi conſideret̉ ad ſuuꝫ principium eſt vnꝰ.et ſic vnum fatum. Si ꝯſideretur ꝑ comꝑationem ad cauſas medias vel effectus earū.ſic multiplicant̉ et dicuntur fata. per quemmodum dicit poeta. Te tua fata premunt.Rebus inherens ponit̉ in diffinitione vt diſtinguat̉ fatum a ꝓuidentia. Nam ip̄a ordinato ẜm ꝙ eſt in mente diuina nondum rebus impreſſa prouidentia eſt. Scd̓m vero ꝙiam eſt explicata in rebꝰ fatum nominatur.obilibꝰ at̄ dicit vt oſtendat ꝙ ordo prouidentie rebꝰ cōtingentiam et mobilitateꝫ nō

aufert. vt quidam poſuerunt. Et pro maiori declaratione dictoꝝ dicit bt̄us Tho. in p̄ma ꝑte. q. cxvj. arti. ij. ꝙ diuina ꝓuidentia ꝑcauſas medias ſuos effectꝰ exequit̉. Poteſtgͦ ipſa ordinatio effectuuꝫ dupliciter cōſiderari. Uno modo ẜm ꝙ ē in ipſo deo. et ſic ip̄aordinatio effectuū vocat̉ prouidentia. Aliomodo ẜm ꝙ ip̄a ordinatio conſiderat̉ in medijs cauſis a deo ordinatis ad producendumaliquos effectus. et ſic habet rationem fati.Et hoc eſt quod Boetius dicit in quarto decōſolationē. Siue famulantibꝰ quibuſdamprouidentie diuine ſpiritibꝰ fatuꝫ exerceturſeu anima ſeu tota inſeruiente natura. ſiueceleſtiuꝫ ſijdeꝝ motibꝰ. ſeu angelica virtute.ſeu demonuꝫ varia ſolertia. ſeu aliquibꝰ eorum ſeu omnibꝰ fatalis ſeries texitur. Et ſicmanifeſtū eſt ꝙ fatum eſt in ipſis cauſis creatis inꝙͣtum ſunt ordinate a deo ad producendos ſuos effectus. Etquia ipſa ordinatiocauſarum ſecundarū. quam Auguſ. ſeriemcauſaꝝ nominat. nō habet rationeꝫ fati niſiẜm ꝙ dependet a deo. ideo cauſaliter fatū deipoteſtas vel volūtas nominari poteſt. vt dicit Auguſ. Sꝫ eſſentialiter fatum eſt ip̄a diſpoſitio ſeu ſeries. id eſt ordo ſecundaꝝ cauſarum. Notanduꝫ ꝙ circa fatum reſpexerunt aliqui ad vanitates ⁊ inſanias falſas.dicentes om̄ia ex neceſſitate venire ex fato.Alij fatum diuinam ꝓuidentiā intelligentesdixerunt fatum. id eſt diuinam ꝓuidentiampoſſe mutari. Et vtrūqꝫ eſt falſum. Pro cuius declaratione dicit bt̄us Tho. in pͥma ꝑteq. cxvj. ꝙ diſpoſitio ſecundarū cauſaꝝ quaꝫfatum dicimus: poteſt duplicit̓ conſiderari.Uno modo ẜm ip̄as cauſas ſecundas que ſicdiſponunt̉ ſeu ordinant̉. Alio modo ꝑ relationeꝫ ad pͥmum principium a quo ordinātur .ſ. ab deum. Quidam gͦ poſuerunt ipſamſeriem ſeu diſpoſitionem cauſarum eſſe ẜmſe neceſſarium. ita ꝙ om̄ia ex neceſſitate cōtingerent ꝓpter hoc ꝙ quilibet effectus habet cauſam ſuam. Cauſa aūt poſita: neceſſeeſt poni effectum. Sꝫ ẜm ph̓m in methaphiſica. vt dicit Tho. in. iij. contra gentiles: nōeſt verum ꝙ poſita cauſa ſit neceſſe ſemꝑ ponere effectum. quia aliqua cauſa poteſt deficere. Deus aūt qui eſt gubernator vniuerſorum intendit ꝙ effectuum eius aliquis quidem ſtabiliat̉ per modum neceſſitatis. aliusaūt effectus cōtingenter eueniat. et ẜm hocdiuerſas cauſas effectibꝰ abaptat. his quidēneceſſarias. alias aūt contingentes. Caditergo ſub ordine diuine prouidentie nonſolūhunc effectum eſſe. ſedetiam hunc effectumeſſe contingenter. alium neceſſario. Et ẜmhoc que ſubduntur diuine prouidentie quedam ſunt neceſſaria. quedam contingentereuenientia. ⁊ non omnia ex neceſſitate eſſe.