CitulusHuodecimū

dictat ratō natural̓. hoc licet. Et ſic etiā dareiuditia vel ſeqͥ de effectibꝰ naturalibꝰ ẜm ſciēciam aſtrologie. que tn̄ iuditia frequēter reperiūtur fallacia. vel ꝙ ignorat̉ illa ſcienciavl̓ qꝛ vt dictū eſt deus poteſt īmutare virtutē⁊ influxum ſecundarū cauſaꝝ ad effectꝰ producendos ad placitum. Sꝫ d̓ actibus hūanisvelle certitudinaliter ex conſtellatōnibꝰ iudicare. ad ſuꝑſtitionem pertinet ⁊ infidelitateꝫcum per hoc tollatur libertas arbitrij. Sedſciendum ꝙ eſt triplex genus ſtellarum.Primo eſt ſtella cōmatica.Decundo eſt ſtella erratica.Tertio eſt ſtella ſingularis ⁊ mirifica.Primo eſt quedam ſtel­ .§. j.la que dicitur cometa vel comētes. Et vt dicitur in catholicon. Cometa eſt quedam ſtellacrinita emittens de ſe radios flāmarū ad modum criniuꝫ. Et ſemper qn̄ apparet ſignificatmortem vel mutatōnem alicuiꝰ principis velalicuiꝰ patrie deſtructōnem. ⁊ ſemꝑ dirigit radios ſuos ad illam ꝑtem cui minat̉. Quidamtn̄ dicūt ꝙ nō ē ſtella. ſꝫ eſt q̄dā nubes igneaclaritate accenſa. qd̓ magis credimꝰ. Papiasautē dicit ꝙ comētes ē ſtella ſic dicta. eo ꝙ comas luminis ex ſe fundat. Qd̓ genus ſiderisqn̄ apparet peſtilenciam. famem. bellum. autregni mutatōnem ſignificat. quam latini crinitem vocant. eo ꝙ in moduꝫ criniū flāmasſpargit. Alij dicūt cum quibꝰ ego ꝙ cometesnihil aliud eſt ꝙͣ vapor terreꝰ ⁊ groſſus cuiusꝑtes ſibi paulatim cōiacent aſcendens ab inferiori ꝑte eſtus multū ad ſuꝑiorē ꝑtē eiuſdēvbi cōcauitatem ignis cōtingit. ⁊ ibi diffuſusē ⁊ inflāmatus. ⁊ ideo videt̉ longꝰ frequenter⁊ diffuſus. Iteꝫ ſcias ꝙ ſtelle habētes comasefficienter ⁊ ẜm locū ſue generatōis ſūt ꝓpteraerem inflāmatuꝫ ex vicinitate ignis. qͥ cōtinet materiā comete. et ip̄m cometē aerē dicopropinquū igni qui in ſe ꝯtinet colorē ignisqꝛ qn̄ in ipſo vapor ſiccus inflammatur tuncꝯtinuatio fit cū lumīe flāme cōmoto ab inferiori aere vbi ſtat vapor eiuſdeꝫ nature. ⁊ itadiffuſo illo qd̓ cōtinuat̉ ei fit oblonguꝫ. ⁊ hiceſt cometes. Etſi queras cum dicat̉ cometesſe habere ad bellū vel mortē alicuiꝰ an ſit hocſignū. cauſa. vel effectus. Dico ꝙ proprie eſtſignū qꝛ ſicut dicit Areſtoteles ī libro de ſōno⁊ digilia. Talia ſūt ſicut ꝯſiliarij. cuiꝰ cōſiliūmelioribꝰ inuētis mutari p̄t. Ita dū martisbella ⁊ mortem ꝯtinentiū ⁊ regentiū turbasſignificat ſicut inclinans plurimū ad hoc periram ⁊ calorem ⁊ ſiccitateꝫ ex quibus ꝓuenitanimoſitas ⁊ ꝯcitatio populoꝝ adinuicē. Etideo ſignatū comete prius eſt ſuꝑ martem. qͥeſt cauſa belli ⁊ deſtructōnis populoꝝ. cauſadico inclinās nō neceſſaria. ⁊ iō illa ſignificare dr̄ comētes cū tn̄ eiꝰ ſignificatō ꝓxima nōſit ſuꝑ illa. Et ſcias ꝙ vt dicit Ptholomeus.

Uir ſapiens dn̄abit̉ aſtris. qꝛ ꝑ ſapiēciā ſuaꝫpoteſt vitare ea ad q̄ aſtra diſponūt. In morte. b Tho. d̓ aquino vt dr̄ in legenda eiꝰ apparuit comētes ſuper monaſteriuꝫ. Foſſe nouevbi iacebat infirmus. ⁊ hoc ꝑ triduū an̄ mortem eius. ⁊ ip̄o mortuo nō fuit viſa ampliuspn̄ credit̉ ſignificaſſe mortem eiꝰ. Anno dn̄iAcccc. apparuit cometes per longum tempꝰhn̄s comas nigras. ⁊ dicitur ſignaſſe morteꝫducis magni ediolanen̄. qui tūc mortuusē. In principio papatus Eugenij quarti apparuit cometes cū crinibusⁱ quaſi argenteis⁊ inde ſecuta ſunt multa mala bellorum ⁊ mutatōnes. Non ergo cōmete habent induce̓ admalum vel bonū. ſed ſignificare tribulatōnesque etiā poſſunt deo oꝑante ⁊ hoībꝰ penitentibus auferri. Nō ergo reſpicit ad vanitateset inſanias falſas iuſtus homo: ſed ad deum.Secundo ſunt ſtelle.§. ij.erratice. ⁊ dicuntur ſepteꝫ planete quoꝝ quilibet habet ſuum celum per quod facit curſuꝫſuum. Et primus planeta eſt Luna. Secundus Mercurius. Tertius Uenus. Quartꝰ ſolQuintus Mars. Sextus ſſupiter. SeptimusSaturnus. Poſt hos eſt octaua ſpera ſeu celum vbi ſunt omīa ſidera fixa. Et dicit Augin libro de natura demonū. ꝙ aſtrologi dictiſunt quidam eo ꝙ in aſtris auguriantur Gemetralici appellati ſunt propter natalitioruꝫconſideratōnem dieꝝ. Geneſes enim hominūper. xij. ſigna celi d̓ſcribunt ſyderumqꝫ curſꝰ.naſcentium mores. actus et euentus p̄dicereconantur .i. quis quali ſigno fuerit natꝰ. autquem effectum habeat vite qui naſcitur īterpretantur. hij ſunt qui vulgo mathematici dicunt̉. Cuius ſuꝑſtitionis genus cōſtellatōeslatini vocant .i. notationes ſyderuꝫ quomodoſe habeant cum quiſqꝫ naſcitur. Primi auteꝫſtellarum interpretes magi nūcupant̉. ſicutd̓ hijs legitur qui in euangelio xp̄m natū annūciauerūt. poſtea hoc nomīe ſoli mathematici dicti ſunt. cuiꝰ artis ſciencia uſqꝫ ad xp̄mfuit conceſſa. vt xp̄o edito nemo natiuitatemalicuius de celo interpretet̉. Habent̉ hec. xxvj. q. iij. Igitur genus. ¶ Sciendum igitur ꝙſtelle ſeu corpora celeſtia habent vtiqꝫ influenciaꝫ ſuper corpora humana. ſicut ſuꝑ alicorpora. ſed nō ſuper animas hominū. vt cogantur homines ad aliquid faciendum bonivel mali ex conſtellatōne. Et hoc ꝓbatur triplici via .ſ. ratōe. auctoritate. ⁊ exemplo. Ratōne quidē ſic. Diuina ꝓuidencia ẜm Dioniſium ita diſpoſuit ordineꝫ vniuerſi vt inferiora regantur per ſuꝑiora ⁊ minus nobilia pernobiliora. ⁊ nō eꝯuerſo. In hoīe aūt ſūt duoaīa ⁊ corpꝰ. Et corpus quidē qꝛ nūc mortaleeſt ⁊ paſſibile. ē inferius ⁊ ignobilius corporeceleſti. vnde recipit influenciā. diſpoſitōnem⁊ motum. ⁊ variationeꝫ a corporibꝰ celeſtibꝰ