CapitulumNonum
hamus fuit delectatō carnis. ⁊ ſic de alijs. Etideo bene ſubdit̉. quia neſcit homo finē ſuū.quia ignorat ſi deus velit cooꝑari ſecuꝫ vſqꝫin finem vel nō. Subiacent tn̄ omnia diuineꝓuidencie. ⁊ multa ſub illa etiam arbitrio etprudencie hominū. vt oſtendit ꝑ exempluꝫ d̓ciuitate obſeſſa. liberata ꝑ ſapienciaꝫ vnius.vt ibi ſubdit̉. ¶ Alij vero dixerūt fortunā eſſeinopinatum euentum alicui circa bona exteriora vel mala nō a ſe. ſꝫ a cauſa ſuꝑiori ꝓuenientē. vel ſic. Fortunam eſſe cauſam ꝑ accidens in hijs que fiūt ẜm ꝓpoſitum ꝓpter finemin minori ꝑte. Iſta ē diffinitio fortune. quāponit ph̓s in. ij. phiſicoꝝ in qua tangūt̉ tria.Primū eſt ꝙ fortuna ē cauſa ꝑ accidēs. Nāeffectus ꝑ accidens qui cōiungit̉ cauſe ꝑ ſe eteſt p̄ter ratōnem cauſe ꝑ ſe ⁊ p̄ter intentōneꝫagentis ⁊ eſt effectꝰ fortuitꝰ ⁊ a fortuna. verbigrā. lapidē deſcendere ē. ⁊ hominē ire ad forū. ſi hoc ꝓpoſuit: contīgit eſſe ꝑ ſe. Sꝫ tūc cūvadit ad forum cōtingit lapidem deſcendere ⁊frangere ſibi caput eſt ꝑ accidens. Ita ꝙ iſteeffectꝰ .ſ. fractio capitis orit̉ ex ꝯcurſu duaꝝcauſaꝝ .ſ. ex deſcenſu lapidis. ⁊ ex ire ad forū.quarū cauſaꝝ licet quelibet ſit ꝑ ſe. tn̄ eaꝝ cōcurſus ad talem effectuꝫ efficiendū qui ē fractō capitis dicit̉ eſſe ꝑ accidens ⁊ a fortuna.gͦ fortuna nō eſt aliud ꝙͣ inopinatꝰ euentus.⁊ ꝑ accidens cauſaꝝ cōcurſus. Hoc ē exēpluꝫEgidij ſuꝑ libro d̓ bona fortuna. ¶ Secundūquod ſpectat ad ratōnem fortune eſt ꝙ fortuna eſt cauſa eoꝝ que fiūt in minori ꝑte. Hocpatet ꝑ exemplū. Ꝙ em̄ aliquis vabat ad forum ꝓpter aliquid aliud. ⁊ inde d̓portat pecuniam quā nō intēdebat. tūc deportatio pecunie cuiꝰ cauſa fuit aduentus ad forū nec ē exneceſſitate nec ſemꝑ. gͦ in minori ꝑte. quia inpaucioribꝰ cōtingit hoc. ¶ Tertiuꝫ quod ſpectat ad ratōneꝫ fortune ē ꝙ fortuna non eſtcauſa eoꝝ que fiūt a natura. ſꝫ eoꝝ que fiuntẜm ꝓpoſitum ⁊ ab intellectu. Ꝙ aūt non ſit anatura. pꝫ. quia natura vel vt ſemꝑ vl̓ vt frequent̉ ⁊ ſimilit̓ oꝑat̉. Fortūa vero vt ī paucioribꝰ ⁊ diſſimilit̓. Iteꝝ neqꝫ inaīatum neqꝫpuer neqꝫ beſtia agunt a fortuna. cū nō agātvoluntarie quaſi liberum arbitriū habētesUnde nec fortunium nec infortuniuꝫ poteſteis accidere niſi ſimilitudinarie. ſicut quidaꝫdixit ꝙ lapides ex quibꝰ fiūt altaria ſunt benefortunati. qꝛ eis honor ⁊ reuerencia exhibet̉.cuꝫ lapides eis cōiuncti vel vicini ꝯculcant̉qd̓ dicit̉ ꝑ ſimilitudinē ad hoīes. in quibꝰ honorati. fortunati dicunt̉. Un̄ fortuniū dicit̉qn̄ p̄ter intentōem accidit aliquod bonuꝫ ei.Eufortuniū qn̄ ſequit̉ aliqd̓ magnū bonum.Infortunium dicit̉ qn̄ p̄ter intentōnem accidit aliqd̓ magnum malum. hec Tho. ī ſcript̉.ſuꝑ. ij. phiſicoꝝ. Unde ex hoc eſt aliquis benefortunatus inꝙͣtum oꝑat̉ aliquid quo ꝑfecto
abſqꝫ aliqua ſua p̄uiſione et ſua p̄cognitioneſequit̉ ei quod eſt ꝑ ſe deſiberatum ⁊ volituꝫ.Dicit aūt. h Tho. in. iij. c. lxxxix. ꝯͣ gētiles ꝙaliqͥs dicit̉ bn̄ fortunatꝰ qn̄ aliquid boni accidit ſibi p̄ter eius intentōem. ſicut cum aliquisfodiens in agro inuenit theſaurum quem nōquerebat. ¶ Ubi ſcienduꝫ ꝙ aliquid eſt p̄ter ītentōem inferioris quod nō eſt p̄ter ītentōemſuꝑioris. ſicut cum dn̄s mittit ſeruū ad quēdam locum ⁊ ad eūdem locū mittit aliū ſeruūillo ignorāte tūc concurſus ſeruoꝝ adinuicēeſt p̄ter intentōnem vtriuſqꝫ ſerui ſed non eſtp̄ter intentōem domini ip̄oꝝ mittentis eos.vn̄ talis concurſus licet ſit fortuitꝰ reſpectuſeruoꝝ nō tn̄ reſpectu dn̄i ſed aliquid ordinatum ab eo. Sic licet aliqͣ ſint fortuita reſpectu hominū nihil tn̄ reſpectu dei qui omīa p̄ordinat ⁊ p̄uidet a quo fit effectus fortuitꝰ.Et dicendum ꝙ cauſa qua aliquid bonū ꝯtingat alicui ẜm fortunā ē vl̓ a celo vel ab angelo vel a deo. Ꝙ em̄ volūtas homīs inſtigeturad volendum ⁊ eligendū aliquid cui cōiūctuꝫeſt aliquod cōmodum vel incōmodū qd̓ .ſ. eligens nō cōſiderat. puta ꝙ inſtigetur ad querēdum vbi eſt theſaurus ex nulla hominis virtute ꝓcedit: ſꝫ hoc eſt vel quia diſponit̉ a celo. vel quia illuminat̉ ab angelo. vel qꝛ a deoinclinat̉ .ſ. ꝙ vadat ad agrum ⁊ fodiat. et ſictheſaurum inueniat. que quidē cauſalitas diuerſimode ē ī hijs tribꝰ ¶ Prīo em̄ celū īducithoīem ad aliquid faciendū ꝑ modum alicuiꝰpaſſionis quaꝫ īprimit in corꝑa nr̄a. Scd̓oangelus diſponit hoīem ad eligendū nō īprimendo aliquā paſſionē vt celū: ſꝫ ꝑ modū cꝰdam intelligibilis cōſideratōnis illuminandoad cognoſcendum ꝙ aliquid eſt bonuꝫ nō tn̄de fine qͣre eſt bonū illud fieri. ¶ Tertio a deovolūtas homīs inclinat̉ ad aliquid eligendūcuiꝰ rōem ignorat. ⁊ ſic ex hijs tribꝰ dicit̉ homo fortunatꝰ. Et ad maiorē declarationemhoꝝ ſciendū primo ꝙ aliquid fortuitū vel īfortuitū p̄t cōtingere hoī ꝑ cōꝑatōeꝫ ad celū⁊ ꝑ cōꝑatōem ad angelos. nō aūt ꝑ ꝯꝑatōemad deū reſpectu cuiꝰ in nulla re poteſt eſſe aliquid nō p̄uiſū ſeu caſuale. quia nihil p̄t contingere p̄ter intentōem ⁊ cognitōem dei. Secundum eſt ꝙ nō ſemꝑ eligit illud qd̓ āgelusintendit. aut ad quod corpus celeſte inclinatſed bn̄ illud quod deus oꝑatur in illo. Naꝫ angeloꝝ cuſtodia īterdū ceſſat. ẜm illud Hiere.lj. Curauimus Babilonem ⁊ nō eſt curata. ⁊multomagis īclinatio corporū celeſtiū aliqn̄ceſſat. Diuina auteꝫ ꝓuidencia nunꝙͣ ceſſat.ſed ſemꝑ eſt firma. ita ꝙ licet aliquod bonuꝫpoſſet homī ꝯtingere p̄ter eius intentōneꝫ. etpter celi inclinatōnem ⁊ angeli illuminatōeꝫnō tn̄ p̄ter dei ordinatōnem et prouidenciamſub qua omīa cōtinēt̉. Tertiū conſiderandūꝙ bene fortunatus dicit̉ aliquis qn̄ ex deo vl̓