TitulusQuodecimus
LLVip̄ius rei vt homo qͥ cōponit̉ ex aīa et corꝑe.deꝰ aūt nō ꝯponit̉ cū aliqͣ materia vel forma.Ꝙͣuis em̄ deus vbiqꝫ ſit ꝑ eſſenciā. p̄ſenciā etpotēciā. nō tn̄ vnit̉ rebus ſicut aīa corꝑi. vtſit .ſ. forma ſub̓alis rerū. vt aīa corporis. Nōem̄ ſub̓a ſua īmiſcet̉ rebus. cuꝫ ſimpliciſſimꝰſit. Un̄ Augꝰ eū ibi reprobat. Sciendū ē aūtꝙ in vita p̄ſenti de deo ſcire nō poſſumꝰ quidē. ſꝫ tm̄ qꝛ eſt. Un̄ Iob. xxxvj. Ecce deꝰ magnꝰpincens ſcienciaꝫ nr̄am. Et ÿſa. xlv. Uere tues deus abſconditꝰ. ¶ Scd̓us error paganoꝝfuit circa efficiencia ſeu opꝰ dei. videlicꝫ creatōnis. Circa creatōnem mūdi antiqͥ ph̓i om̄serrauerūt. quoꝝ triplex fuit ſecta magis nominatoꝝ .ſ. epicuroꝝ. platonicoꝝ. ⁊ areſtotelicorum. vt declarat. b Tho. in libro de articulis fidei. Fuit gͦ primus error epicuroꝝ qui 4dixerunt nec mūbi materiam nec ꝯpoſitōemmūdi a deo eſſe: ſꝫ ip̄m mūdum fuiſſe factū acaſu ex ꝯcurſu corpoꝝ īdiuiſibilium adīuiceꝫi. atomoꝝ. Et hoc dicebat reꝝ. Sꝫ hoc falſuꝫon̄dit p̄s. dicens. Uerbo dn̄i celi firmati ſūt .i.ratōe eterna q̄ eſt in mēte dīna nō a caſu. EtSap̄. j. Creauit deus omīa vt eſſent ⁊cͣ. Probat aūt creatōnem eſſe a deo ꝑ tale exēplum.Si qͥs intraret domū alicuiꝰ et in ip̄o ītroituſentiret magnū calorē. ⁊ quanto vlterius ꝓcederet tanto ſentiret maiorē caloreꝫ. Iſte ſinedubio crederet ibi eſſe aliquē igneꝫ cauſā illiꝰcaloris. ꝙͣuis n̄ videret ip̄m. Effectꝰ em̄ naturalit̓ manifeſtat ſuam cauſā. Caliditas aūt ēeffectus ignis. Sic ī ꝓpoſito cōſiderando mūdidiſpoſitōnem videmus om̄es res eſſe diſpoſitas ẜm varios ⁊ diuerſos gradus nobilitatis⁊ pulcritudinis. Et quāto aliqua ſūt deo ꝓpinquiora tanto ſūt nobiliora. Un̄ videmꝰ corꝑaceleſtia pulcriora eſſe ⁊ nobiliora terrenis. etſpūs nobiliores corꝑibus. Cū gͦ iſta ſint neca ſe eſſe poſſint. quia ex nihilo nihil fit. Creatura gͦ que ex nihilo eſt ſeipſaꝫ facere nō p̄t.Oſtendunt em̄ iſta creata vnum eſſe actoremoīm a quo cūcta facta ſūt. et ip̄e a nll̓o factꝰet ſic veritas fidei fatetur in ſimbolo dicens.Credo in deū ⁊cͣ. creatorē celi ⁊ terre ⁊cͣ. Fuitſcd̓us error Platonicoꝝ dicentiū deū eē creatorē mūdi: ſꝫ feciſſe cūcta ex materia p̄iacētiquēad̓modū figulus facit diuerſa vaſa ex materia terre ſibi p̄ſuppoſita. Qd̓ falſū eſſe tenetfidei veritas. et teſtat̉ ſcriptura. ij Mach̓. vij.Inquit ſancta illa mulier filio. Reſpice ī celū⁊ in terrā. ⁊ in omīa que in eis ſunt. ⁊ vide qꝛex nihilo fecit ea deus. et hoīm genus. Ratioerroris illorū fuit. quia voluerūt menſurarevirtutē dei ⁊ oꝑatōneꝫ ad ſil̓itudinē virtutis⁊ oꝑatōnis creature. Naꝫ cū vnumqd̓qꝫ agatꝑ formā ſuā. ⁊ creatura ſit forma ꝑticularis⁊ virtutis finite ⁊ determinate. nō p̄t̄ age̓ niſiad certā formā cuiꝰ eſt cauſa. Materiā autēꝓducere nō p̄t: ſed inducit formā in materia
ſibi p̄ſuppoſita ab alio agēte. ſicut faber ītroducit formam cultelli in ferro ſibi p̄ſuppoſitatali materia ⁊ huiuſmodi. Deꝰ aūt eſt formanatural̓ ⁊ virtutis īfinite. ⁊ ideo p̄t ꝓduce̓ formā ⁊ materiaꝫ ex nihilo p̄ſuppoſito. Ande ſicut p̄t illuminare cecū. reſuſcitare mortuuꝫ.qd̓ natura nō p̄t. ſicut ſi totus mūdus deficeret totum iteꝝ facere poſſet Sap̄. xij. Subeſtem̄ tibi poſſe cum volueris. Unde SalomonEccͣi. .xviij. Qui viuit ī eternū creauit oīa ſil̓.Creare aūt ē ex nihilo aliqͥd facere ¶ Tertiusfuit erro. Areſtotelicoꝝ dicentiū mūdum nōhabuiſſe prīcipiū ſꝫ fuiſſe ab et̓no. Quē erroreꝫ elidit ſpūſſanctꝰ ꝑ Moyſen dicens Gen̄. j.In principio creauit deꝰ celū ⁊ terrā. ī prīcipio .ſ. tꝑis. Et ſi q̄ris qn̄ fuit illud prīcipium.dicit mgr̄ in hiſtori. ſcolaſticis. ꝙ a principiomūdi uſqꝫ ad xp̄i natītateꝫ fluxerūt āni quīquies mille centūnonagintaſex. Dicit at̄ Rabi Moÿſes ꝙ hijs ph̓is q̄ poſuerūt mūdū eternū accidit ſicut puero. qͥ mox natus pone̓t̉ īinſulā vbi nullā vnꝙͣ vide̓t p̄gnatē mulieremvel puerū naſci. Iſte talis ſi cū dice̓t̉ ſibi qūopuer ꝯcipit̉. ⁊ ꝑ tēpꝰ morat̉ in vtero matris.⁊ poſtea naſcit̉ in mūdo. nullo mō vellet credere. ſꝫ vide̓t̉ ſibi īpoſſibile: qꝛ nūꝙͣ vidit hominē naſci vtiqꝫ ſtultꝰ. ꝓteruꝰ et durꝰ eſſet ꝙnō velit crede̓. qꝛ nō vidit tale quid. Multa eīſūt que nō videmꝰ. et tn̄ credimꝰ. Sic illi ph̓iquia nō viderūt exemplū in aliqͣ creatura queex toto de nouo incipiat eſſe. putauerunt resſemꝑ ſic fuiſſe. ⁊ iō ſtultos appellat apl̓s Ro.j. Dicentes ſe eſſe ſapientes. ſtulti facti ſunt.Nō minꝰ errauerūt circa opꝰ creatōnis manichei heretici ponētes duo prīcipia reꝝ. Unūcreatorē īuiſibiliū .ſ. deū. Aliū viſibiliū .ſ. diabolū. ¶ Tertiꝰ error paganoꝝ qͥ acuerūt linguas ſuas vt gladiuꝫ fuit circa ꝓuidenciam.Ubi ſcienduꝫ ẜm. b Tho. ī prima ꝑte. diſ. xx.xix. q. ij. ꝙ Plato vt dicit Gregꝰ Nazāzenꝰ poſuit triplicē ꝓuidenciā. Primā .ſ. dei erga ſubſtācias ītelligibiles ⁊ totū mūdū qͦ ad generaſpēs. ⁊ cauſas vniuerſales. Secūdā angeloꝝbonoꝝ circa res ſīgulares generabiliū ⁊ corruptibiliū. ⁊ ad hoc forte fuit motꝰ dice̓. quiaip̄i angeli mouent celos ex qͦ motu ſequit̉ generatō ⁊ corruptō īferioꝝ. Tertiā demonioꝝcirca res hūanas. ⁊ ad hoc forte motꝰ fuit. qꝛom̄s dij gentiū demoīa. demones aūt dabantrn̄ſa ꝑ illa idola de agendis. ⁊ ſic videbanturhr̄e ꝓuidenciā hoīm. Sed ſcuto ꝓtegit̉ veritatis reuelate eccleſia ad repellendū talē errorē dicēte Iob. xxxiiij. Quē aliū ꝯſtituit ſuperterrā: aut quē poſuit ſuꝑ orbē t̓re quē fabricatꝰ ē? q. d. nullū. Nā (vt dicit Gregꝰ ī moral̓)mundū ip̄e omnipotēs qui ꝯdidit gubernat.Et Augꝰ de ciui. dei. Prouidencia vtiqꝫ diuīaregna cōſtituunt̉ hūana. Nam qūo eſt poſſibile demones hr̄e ꝓuidenciā hoīm ⁊ curam qͥ