Druckschrift 
2 (1477)
Entstehung
Seite
1119
Einzelbild herunterladen
 

TitulusQuodecimus

LLVip̄ius rei vt homo cōponit̉ ex aīa et corꝑe.deꝰ aūt ꝯponit̉ aliqͣ materia vel forma.Ꝙͣuis em̄ deus vbiqꝫ ſit eſſenciā. p̄ſenciā etpotēciā. tn̄ vnit̉ rebus ſicut aīa corꝑi. vtſit .ſ. forma ſub̓alis rerū. vt aīa corporis.em̄ ſub̓a ſua īmiſcet̉ rebus. cuꝫ ſimpliciſſimꝰſit. Un̄ Augꝰ ibi reprobat. Sciendū ē aūt in vita p̄ſenti de deo ſcire poſſumꝰ quidē. ſꝫ tm̄ qꝛ eſt. Un̄ Iob. xxxvj. Ecce deꝰ magnꝰpincens ſcienciaꝫ nr̄am. Et ÿſa. xlv. Uere tues deus abſconditꝰ. Scd̓us error paganoꝝfuit circa efficiencia ſeu opꝰ dei. videlicꝫ creatōnis. Circa creatōnem mūdi antiqͥ ph̓i om̄serrauerūt. quoꝝ triplex fuit ſecta magis nominatoꝝ .ſ. epicuroꝝ. platonicoꝝ. areſtotelicorum. vt declarat. b Tho. in libro de articulis fidei. Fuit primus error epicuroꝝ qui 4dixerunt nec mūbi materiam nec ꝯpoſitōemmūdi a deo eſſe: ſꝫ ip̄m mūdum fuiſſe factū acaſu ex ꝯcurſu corpoꝝ īdiuiſibilium adīuiceꝫi. atomoꝝ. Et hoc dicebat reꝝ. Sꝫ hoc falſuꝫon̄dit p̄s. dicens. Uerbo dn̄i celi firmati ſūt .i.ratōe eterna eſt in mēte dīna a caſu. EtSap̄. j. Creauit deus omīa vt eſſent ⁊cͣ. Probat aūt creatōnem eſſe a deo tale exēplum.Si qͥs intraret domū alicuiꝰ et in ip̄o ītroituſentiret magnū calorē. quanto vlterius ꝓcederet tanto ſentiret maiorē caloreꝫ. Iſte ſinedubio crederet ibi eſſe aliquē igneꝫ cauſā illiꝰcaloris. ꝙͣuis videret ip̄m. Effectꝰ em̄ naturalit̓ manifeſtat ſuam cauſā. Caliditas aūt ēeffectus ignis. Sic ī ꝓpoſito cōſiderando mūdidiſpoſitōnem videmus om̄es res eſſe diſpoſitas ẜm varios diuerſos gradus nobilitatis pulcritudinis. Et quāto aliqua ſūt deo ꝓpinquiora tanto ſūt nobiliora. Un̄ videmꝰ corꝑaceleſtia pulcriora eſſe nobiliora terrenis. etſpūs nobiliores corꝑibus. iſta ſint neca ſe eſſe poſſint. quia ex nihilo nihil fit. Creatura que ex nihilo eſt ſeipſaꝫ facere p̄t.Oſtendunt em̄ iſta creata vnum eſſe actoremoīm a quo cūcta facta ſūt. et ip̄e a nll̓o factꝰet ſic veritas fidei fatetur in ſimbolo dicens.Credo in deū ⁊cͣ. creatorē celi terre ⁊cͣ. Fuitſcd̓us error Platonicoꝝ dicentiū deū creatorē mūdi: ſꝫ feciſſe cūcta ex materia p̄iacētiquēad̓modū figulus facit diuerſa vaſa ex materia terre ſibi p̄ſuppoſita. Qd̓ falſū eſſe tenetfidei veritas. et teſtat̉ ſcriptura. ij Mach̓. vij.Inquit ſancta illa mulier filio. Reſpice ī celū in terrā. in omīa que in eis ſunt. vide qꝛex nihilo fecit ea deus. et hoīm genus. Ratioerroris illorū fuit. quia voluerūt menſurarevirtutē dei oꝑatōneꝫ ad ſil̓itudinē virtutis oꝑatōnis creature. Naꝫ vnumqd̓qꝫ agat formā ſuā. creatura ſit forma ꝑticularis virtutis finite determinate. p̄t̄ age̓ niſiad certā formā cuiꝰ eſt cauſa. Materiā autēꝓducere p̄t: ſed inducit formā in materia

ſibi p̄ſuppoſita ab alio agēte. ſicut faber ītroducit formam cultelli in ferro ſibi p̄ſuppoſitatali materia huiuſmodi. Deꝰ aūt eſt formanatural̓ virtutis īfinite. ideo p̄t ꝓduce̓ for materiaꝫ ex nihilo p̄ſuppoſito. Ande ſicut p̄t illuminare cecū. reſuſcitare mortuuꝫ.qd̓ natura p̄t. ſicut ſi totus mūdus deficeret totum iteꝝ facere poſſet Sap̄. xij. Subeſtem̄ tibi poſſe cum volueris. Unde SalomonEccͣi. .xviij. Qui viuit ī eternū creauit oīa ſil̓.Creare aūt ē ex nihilo aliqͥd facere Tertiusfuit erro. Areſtotelicoꝝ dicentiū mūdumhabuiſſe prīcipiū ſꝫ fuiſſe ab et̓no. Quē erroreꝫ elidit ſpūſſanctꝰ Moyſen dicens Gen̄. j.In principio creauit deꝰ celū terrā. ī prīcipio .ſ. tꝑis. Et ſi q̄ris qn̄ fuit illud prīcipium.dicit mgr̄ in hiſtori. ſcolaſticis. a principiomūdi uſqꝫ ad xp̄i natītateꝫ fluxerūt āni quīquies mille centūnonagintaſex. Dicit at̄ Rabi Moÿſes hijs ph̓is poſuerūt mūdū eter accidit ſicut puero. mox natus pone̓t̉ īinſulā vbi nullā vnꝙͣ vide̓t p̄gnatē mulieremvel puerū naſci. Iſte talis ſi dice̓t̉ ſibi qūopuer ꝯcipit̉. tēpꝰ morat̉ in vtero matris. poſtea naſcit̉ in mūdo. nullo vellet credere. ſꝫ vide̓t̉ ſibi īpoſſibile: qꝛ nūꝙͣ vidit hominē naſci vtiqꝫ ſtultꝰ. ꝓteruꝰ et durꝰ eſſet velit crede̓. qꝛ vidit tale quid. Multaſūt que videmꝰ. et tn̄ credimꝰ. Sic illi ph̓iquia viderūt exemplū in aliqͣ creatura queex toto de nouo incipiat eſſe. putauerunt resſemꝑ ſic fuiſſe. ſtultos appellat apl̓s Ro.j. Dicentes ſe eſſe ſapientes. ſtulti facti ſunt. minꝰ errauerūt circa opꝰ creatōnis manichei heretici ponētes duo prīcipia reꝝ. Unūcreatorē īuiſibiliū .ſ. deū. Aliū viſibiliū .ſ. diabolū. Tertiꝰ error paganoꝝ acuerūt linguas ſuas vt gladiuꝫ fuit circa ꝓuidenciam.Ubi ſcienduꝫ ẜm. b Tho. ī prima ꝑte. diſ. xx.xix. q. ij. Plato vt dicit Gregꝰ Nazāzenꝰ poſuit triplicē ꝓuidenciā. Primā .ſ. dei erga ſubſtācias ītelligibiles totū mūdū ad generaſpēs. cauſas vniuerſales. Secūdā angeloꝝbonoꝝ circa res ſīgulares generabiliū corruptibiliū. ad hoc forte fuit motꝰ dice̓. quiaip̄i angeli mouent celos ex motu ſequit̉ generatō corruptō īferioꝝ. Tertiā demonioꝝcirca res hūanas. ad hoc forte motꝰ fuit. qꝛom̄s dij gentiū demoīa. demones aūt dabantrn̄ſa illa idola de agendis. ſic videbanturhr̄e ꝓuidenciā hoīm. Sed ſcuto ꝓtegit̉ veritatis reuelate eccleſia ad repellendū talē erro dicēte Iob. xxxiiij. Quē aliū ꝯſtituit ſuperterrā: aut quē poſuit ſuꝑ orbē t̓re quē fabricatꝰ ē? q. d. nullū. (vt dicit Gregꝰ ī moral̓)mundū ip̄e omnipotēs qui ꝯdidit gubernat.Et Augꝰ de ciui. dei. Prouidencia vtiqꝫ diuīaregna cōſtituunt̉ hūana. Nam qūo eſt poſſibile demones hr̄e ꝓuidenciā hoīm curam