Septimum 48

CapitulumSeptimum 4

Circa deum errauerunt aliqui ꝙͣtum ad eiuseſſenciam. aliqui ꝙͣtum ad eiꝰ efficienciā. alijꝙͣtum ad eius prouidenciā: ſꝫ protecta defenſa ⁊ liberata ē eccleſia ſcuto veritatis ab omīerrore infidelitatis. ¶ Ꝙͣtum ad diuinaꝫ eſſēciam errauerunt peſſime antiqui gentiles dicentibus aliquibus nō eſſe deum. alijs aſſerētibus plures eſſe deos. alijs deum eſſe animaꝫmūdi. Sed omnia hec ſunt falſiſſima. Dicereautē vel credere deum nō eſſe. ſtultum eſſe on̄dit p̄s. dicens. Dixit inſipiēs in corde ſuo nōeſt deus. Vere talis inſipiens eſt. quia negatquod philoſophi ratione naturali. ⁊ theologi ſcriptura diuinali demonſtrant. Et cū pluribꝰ moīs rōe hoc poſſit demonſtrari. ꝓnūctantum vna ratō aſſignabit̉. quā ponit prolixe. b Tho. j. contͣ gētiles. ca. xiij. ⁊ eſt talis.Omne quod mouetur. ab alio mouet̉. pꝫ aūtſenſu aliquid moueri. puta ſolem. gͦ alio mouente cum ip̄e mouet̉. aut gͦ illud mouēs mouet̉. aut nō mouetur. Si nō mouet̉. habeturꝓpoſitum .ſ. ꝙ neceſſe eſt ponere aliquod mouens īmobile ⁊ hoc dicimus deuꝫ. Si aūt illd̓mouens mouetur. gͦ ab alio mouente mouet̉.aut gͦ eſt ꝓcedere in infinitum. aut eſt deuenire ad aliqd̓ mouens īmobile. Sed nō eſt ꝓcedere in infinituꝫ. gͦ neceſſe eſt ponere aliquodprimuꝫ mouens īmobile. quod dicimus deū.In hac aūt ꝓbatōe due ſūt ꝓpoſitiōes ꝓbande.Prima .ſ. ꝙ omne motum ab alio mouetur.Secunda ꝙ ī motis ⁊ mouentibus nō eſt ꝓcedere in infinitum. Et primā ꝓbat ph̓us pluribus modis. ſꝫ tantū vnus hic ponit̉. videlicetſic. Nihil eſt idem ſimul actu ⁊ potēcia reſpectu eiuſdem. ſꝫ omne qd̓ mouet̉ inꝙͣtum huiꝰmodi eſt in potēcia. quia motus ē actus exiſtentis ī potēcia ẜm ꝙ huiuſmoī. Et om̄e qd̓mouet eſt in actu inꝙͣtum huiuſmoī. qꝛ nihilagit niſi ẜm qd̓ ē in actu. gͦ nihil eſt reſpectueiuſdem motus mouens ⁊ motum. et ſic nihilmouet ſeipſuꝫ. Sciendū tn̄ ꝙ Plato qͥ poſuitomne mouens moueri. coīus accepit nomenmotus ꝙͣ Areſtoteles. Nominauit em̄ Platoomnem oꝑatōnem motū. Areſtoteles auteꝫaccepit ꝓprie motuꝫ ẜm ꝙ eſt actus exiſtētisin potencia ẜm ꝙ huiuſmoī. Qualis nō ē niſidiuiſibilium et corporū ꝓbatur in. vj. ph̓oꝝ.Scd̓m aūt Olatōnem mouēs ſeip̄m nō ē corpus. Accipiebat em̄ motū ꝓ qualibet oꝑatōeita ꝙ intelligere ⁊ oꝑari ſit quoddā moueriquem etiam modum loquendi tangit Areſto.in. iij. de anīa. Scd̓m hoc dicebat primū mouens mouere ſeipſum eo ꝙ intelligit ſe ⁊ vultvel amat ſe. Quod in aliquo nō repugnat ratōibꝰ Areſto. Nihil em̄ differt deuenire ad aliquod primū quod moueat ſeipſū ẜm Platonē. ⁊ deuenire ad primū qd̓ omnīo ſit īmobile ẜm Areſto. Ꝙ aūt ꝙͣtum ad ſecundā ꝯcluſionē .ſ. in mouentibꝰ ⁊ motis nō ſit ꝓcedere ī

infinitum ſic ꝓbat Areſtoteles. In mouentibus ⁊ motis ordinatis quoꝝ .ſ. vnū ꝑ ordinēab alio mouet̉. hoc eſt neceſſe inueniri ꝙ remoto primo mouente vel ceſſante a motōne.nullum alioꝝ mouebit neqꝫ mouebit̉. qꝛ primuꝫ eſt cauſa mouendi omībꝰ alijs. Sꝫ ſi ſintmouētia ⁊ mota ꝑ ordinē in infinitū. nō eritalquod primū mouēs. ſꝫ omīa erūt quaſi media mouētia. gͦ nulluꝫ alioꝝ poterit moueri.⁊ ſic nihil mouebit̉ ī mundo. Et ex hijs patetex naturali ratōe deū eſſe. Un̄ ⁊ apl̓us. Inuiſibilia dei .i. ꝑfectōnes dei ꝑ ea que facta ſūt acreatura mūdi intellecta cōſpiciūt̉. ſempiterna quoqꝫ virtus eiꝰ ac diuinitas Ro. j. i. eternitas eius ⁊ eſſencia eiꝰ ¶ Ꝙtum ad ſecundūſ. nō eſſe plures deos vt gentiles credebant ſꝫtm̄ vnū deum oſtendit̉ nōſolum ſcriptura diOcente Deutro. vj. Audi iſrl̓. dn̄s deus tuꝰ bnꝰeſt. Et apl̓s. j Corī. viij. Etſi alijs ſint dij ml̓ti ⁊ dn̄i multi. nobis nō eſt niſi vnꝰ deus. Sꝫratōe naturali ẜm. b Tho. j. ꝯͣ gentiles. c. xlijprimo ſic. Impoſſibile ē eſſe duo ſūme bonaquia quod ꝑ ſuꝑhabūdanciā dicit̉ in vno ſolum inuenit̉. deus aūt ē ſūmū bonum taꝫ ẜmdoctrīas ph̓oꝝ ꝙͣ ſacras ſcripturas. Un̄ dixitMoÿſi Exodi. xxxiij. Ggo on̄daꝫ tibi om̄e bonum .i. meipſum. Scd̓m ratōnem etiā claruꝫē ꝙ maximū ī vnoquoqꝫ genere ē cauſa illoꝝque ſūt in illo genere. Cauſa em̄ potior ē effectu ſuo. A dn̄o aūt deo omīa habēt eſſe ⁊ ratōnem boni. gͦ ip̄e eſt ſūmū bonum. ⁊ per ꝯn̄svnus. Scd̓o ſic. Deū eſſe quid ꝑfectum omīocui nulla ꝑfectio deſit dicere oportet: cuꝫ deꝰſit quo meliꝰ excogitari nō p̄t. Si gͦ eſſēt plures dij oporteret eſſe plura huiuſmoī ꝑfectahoc autē eſt impoſſibile. Nāſi nulli eoꝝ deeſaliqua ꝑfectio nec aliqua īꝑfectio admiſcet̉.quod reqͥrit̉ ad hoc ꝙ aliquid ſit ſimpliciterꝑfectū. nō erit in quo adinuiceꝫ diſtinguant̉ſꝫ vnū ⁊ idem erit. Si auteꝫ vnus habeat aliquē defectum quē aliꝰ nō hꝫ nō erit ille deusgͦ impoſſibile eſt eſſe plures. Ꝙ gͦ gentiles coluerūt plures vt deos. aut aliqͦs hoīes. IouiMercurium Uenerē. et huiuſmoī. aut corꝑaceleſtia. vt ſolem et lunam. aut elementa veelementata. moti ſunt ex aliqua virtute ſuꝑeminenti vel ſpecioſitate quā inuenerūt ī illneſcientes oculos erigere ad eū qui dedit eisillam virtutē ⁊ pulcritudinem .ſ. dn̄m deumEt iō ſtulti facti ſunt opinātes illa deos quecreature erant. ⁊ aliqn̄ diabolꝰ ī illis adoꝑabatur mira. Un̄ p̄s. Omnes dij gentiū demonia: dn̄s autē qui vnus ē celos fecit. Errauerūt alij dicentes deū vnū eſſe: ſꝫ hūc deuꝫ eſſeaīam mundi motu .ſ. ⁊ ratōe mūdū gubernātē qd̓ tenuit Uaro ſicut narrat Augꝰ. vij. d̓cui. d̓i. c. vj. ⁊. b Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxxxxiiij. ar.j. Sꝫ hoc eē falſū on̄dit̉ ex hoc. qꝛ aīa ei cuiꝰē aīa ꝯiūgit̉ ⁊ ꝯponit̉ cū eo vt forma ſub̓alis