Druckschrift 
2 (1477)
Entstehung
Seite
1080
Einzelbild herunterladen
 

CapitulumSeptimum

an̄. hoc ſatis ꝯſtat de renūciantis vl̓ paciſcētis intentōe. Sꝫ tu aduerte latiꝰ. qꝛ autſumꝰ certi int̓uenit dolꝰ. Aut ſumꝰ dubij. Et in pͥmo caſu ſumꝰ certi tūc ꝙͣuisreſpectu enormiſſime leſionis ẜm Pe. ancha. poſſit peti reductō. qꝛ paria ſūt dolū interueīre ex ꝓpoſito. vl̓ re ip̄a. ff. doli excep.l. ij. Tn̄ ꝯmuīs opīo eſt in ꝯͣriuꝫ. Qd̓ ꝯͣriū tenet Gar. io. cal. An. allegātes. qꝛ eſt opꝰꝯiecture tacita volūtate. exqͦ habemꝰ exp̄ſſam certam. qͥlibꝫ iuri ſuo pt̄ renūciare.vij. q. j. Ꝙꝑiculoſum. Et hoc beꝝ niſi in pacto vel renūciatione fuit poſitū aliqd̓ verbūpt̄atis reſtrictiuuꝫ. Dicit tn̄. d Anto. ꝙſi exaliqͣ cauſa legittima fuit arbitͣtor deceptꝰ de ꝯſtaret. tūc ſaltē ex clauſula generali .ſ. poſſet alte baſſe ⁊cͣ. vl̓ iudicis officō ſubueniret̉ leſo. ar. l. ambigo. ff. re. du. Et hoccaſu puto ꝓcede̓ illud notabile Hoſti. qd̓ ſupͣin pͥncipio dixi .ſ. ī maxima ꝙͣtitate poſſitiudex occurre̓. al̓ non video quo poſſit ſe iudex ad vtilitatē priuatā ꝯͣ pactū exp̄ſſuꝫ impedire. Dn̄s tn̄ An. vr̄ velle ī ꝑte alia illiꝰ. c.Quinta vallis. eo. ti. ꝙͣtumcunqꝫ v̓ba ſintcōcepta late. nihilominus data enormi leſione re ip̄a peti reductio poterit. Mouet̉ exhoc. qꝛ talia verba in genere fuſo ſermoneplata ſunt ſub cōfidentia diſcretōnis amicicie arbitroꝝ vt captēt ip̄oꝝ beniuolentiaꝫad ledendū ideo debent ita late intelligi ſicut ſonant. Etſi iuratū fuit qꝛ verba iuramēti obuiant: abſolueret̉. vel iudex ex officio ꝓuidebit. ſic refert ſe de facto ꝯſuluiſſe. Et in hoc cōcor. De. de ancha. hec opinio habet equitatē. Sꝫ alia opinio ſupͣ Io.cal. et Io. an. videt̉ verior de iuris ſubtilitate. ar. optimū. vij. q. j. Ꝙꝑiculoſum. In aliomēbro cum .ſ. dubitat̉ vtꝝ int̓uenerit dolustunc rōne enormiſſime leſionis pt̄ peti reductio ſalteꝫ iudicis officio. qꝛ preſumit̉ dolusin tanta leſionē. vt in. l. Lutius. ff. his quein frau. cre. Et in hoc etiaꝫ pt̄ intelligi illuddictū Hoſti. ſupͣ. Ideꝫ ſentit Anto. Fran.are. et Gar. Pe. de ancha. Capitulum ſeptimum de Periurio.Eperiurio ſciendum gͣuitas huiꝰ peccati ex qͣtuoroſtendit̉ vnde ſūmoꝑe vitanduꝫ.Primo qꝛ ex eo deꝰ inhonorat̉.Secundo qꝛ omni lege vetat̉.Tercio qꝛ ip̄e ꝓximus damnificat̉.Quarto qꝛ pena multiplici caſtigat̉.Ꝙͣtum ad primū intel .§. j.ligendū oꝫ vide̓ quid ſit ꝑiuriū. Ad qd̓ dicitmgr̄ in. iij. ſnīaꝝ. diſ. xxxix. eſt mendaciuꝫiuramēto fiymatū. Iſta duo reqͥrunt̉ .ſ.aliqͦ ſit ibi mēdaciū ī locutōe. eo iu-

ramētū. Et mēdaciū quidē dr̄ formalit̓ qn̄ dealiqͦ p̄terito. pn̄ti vl̓ futuro ꝯͣriuꝫ ꝓnūciat adid qd̓ hꝫ ī corde. v̓bigr̄a. dicis merces qͣsvis vende̓ ꝯſtitiſſe tibi. x. tu mēte habes tantū ꝯſtitit. vel ſi dicis merces illas eſſebonas ſine aliqͦ defectu. et tu ſcis hr̄e pl̓esd̓fectꝰ. vl̓ dicis te datuꝝ pecuniā vl̓ certūopꝰ ī certo t̓mino factuꝝ et tu ītendis vlt̄iꝓtͣhere t̓minuꝫ. Etſi id qd̓ dicis: eēt vt tu dicis. tu tn̄ ī corde credis ꝯͣriū .ſ. ſic ſit:daciū formalit̓ ē. gͣuiꝰ peccas ꝙͣ ſi dice̓s falſū credēdo tn̄ dice̓ veꝝ. qꝛ vt dīc Aug. Reamlinguā facit niſi rea mēs. Iurare at̄ ē ẜmAug. deū teſtē inuocae̓ .ſ. ſue locutōis. Qn̄iuras qd̓ credis eſſe mendaciū: ꝑiuriū ꝯmittis ex hoc valde deū inhonoras. qꝛ ip̄m quieſt ſūma v̓itas mētiri pt̄: inducis ī teſtētue falſe locutōis ſic facis iniquū īiuſtū teſtē ꝙͣtū ī te ē in falſū teſtimoniū inducis. qd̓ ē magͣ blaſphemia. Certe face̓tqͥs hoc ī vilē hoīeꝫ ſine magͣ īiuria eiꝰ ſi tal̓eēt cui diſplice̓t mēdaciū vl̓ ꝑiuriū. Deo at̄ſūme diſplicꝫ. Sic xp̄c iudeis ml̓ta blaſphemātibꝰ ī eum dixit eis. Uos īhonoraſtis meIoh̓. viij. Ita iſtis ꝑiuris dice̓ pt̄. ml̓tomagis turpit iurātibꝰ mēbra inhoneſta. Et qꝛihonorare deū irreuerētiaꝫ face̓: ꝑtinet adꝯtēptū. ẜm. b Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. xcviij.iuriū ex gene̓ ſuo ē mortale. Etſi dice̓s. Cumiuro euāgelia vl̓ fidē vel corpꝰ meū autſct̄os induco deū teſtem ip̄m noīeꝫ.Rn̄dēt. b Tho. Alb̓. qͥs iurat p̄dicta intelligit̉ illa īduce̓ ī teſtimoniū ſui dicti.qꝛ. nulla creatura hꝫ īfallibilem v̓itatē oīmcognitōꝫ. et in illis iurām̄tis īducit̉ deꝰ inteſtimoniū cuiꝰ v̓itas vel v̓tus relucet ī illiscreaturis noīant̉. Nec excuſat̉ a mortalivt dīc. b Tho. ex hoc iocōſe peierat. qꝛeuitat diuinā irreuerētiā. īmo ꝙͣtuꝫ ad aliqͥd magis auget. Similr̄ excuſat̉ a mortali ex lapſu lingue ſeu ex vſu peierat: aduertat ſe iurare aduertat falſū qd̓iurat. qꝛ nec a ꝯtēptū. ſecus ſi aduertat ſeiurare. Ideꝫ Bonauen. ī. iij. diſ. xxxix. Tribꝰat̄ modis ꝓpͥe qͥs ꝑiuriū incurrit vn̄ mortalit̓ peccat. Uno qͥs iurat aliqͥd velfuiſſe. ꝯͣriuꝫ hꝫ ī mēte ſua. etiāſi veꝝ eēt qd̓dice̓t. vt dictū ē ſupͣ. Scd̓o iurat ſe aliqͥdfactuꝝ illicitū criminale. vt occide̓. qꝛ ip̄ofacto tenet̉ ꝯͣriuꝫ face̓ al̓ aliud ꝯmitte̓t mortale īplendo tale iuramētū. vl̓ etiā ꝓmittit licitaꝫ intendit obẜuare. iurat ꝯͣid qd̓ hꝫ ī mēte. vl̓ etiāſi intēdit obẜuare et ēres alicuiꝰ importātie et poſtea ſeruat eo ꝓmiſit poſſit etiamſi ſit ſibi magnūincōmodū in ẜuando niſi relaxet̉ ei vl̓ ꝓlōget̉ t̓minꝰ ab eo pt̄. de hoc habes ſupͣ. īmoẜm. bt̄m Tho. non excuſat̉ a mortali ſi nonimplet iuramentuꝫ metu extortum de re in ſe