CapitulumSeptimum

nem p̄cepti. vt quid ꝑfectius. non tamen intendit id ponere ſub precepto quia multituto cui datur lex non eſt ſubito capax perfectionis ſed paulatim. Sed intēdit ponere ſb̓pręcepto id quod diſponit ad illud quod facilius eſt ad obſeruandum. ⁊ ſic abſtinere aboperibus ſeruilibus eſt in p̄cepto non vacare deo ꝓ maiori ꝑte diei. tn̄ pct̄m eſt..§. v.Ꝙͣtū ad terciū notādum ẜm Tho. ſecunda ſecūde. q. cxxij. arti.iiij. ꝙ in p̄cepto de ſanctificatione ſabbati p̄cipitur ceſſatio operum que ſignificatur cūdicitur. Septimo die non facies opus om̄e.⁊ intelligitur de opere ſeruili ex eo quod habetur Leuit̉. xxiij. Dicit̉ auteꝫ opus ſeruilenon ſolum opus peccati vt dictuꝫ eſt ſupͣ: ſꝫetiam opus corꝑale quo vnus alteri ſeruitẜm corpus. Sed ſi dicatur opus ſeruile opꝰquod fit ad ſeruitiū dei quia opus latrie ꝑtinet ad ſeruitium dei. ſic tale opus non prohibetur die ſabbati ſeu feſti. quia hoc eſt ꝯtͣriūfini obſeruatioīs ſabbati. homo em̄ ꝓptereaab alijs operibꝰ abſtinet in die ſabbati vt vacet operibꝰ ad ſeruitiū dei ꝑtinentibꝰ. ⁊ indeeſt quod vt dicit̉ Ioh̓. vij. Circūciſionem accipit homo ī ſabbato vt non ſoluat̉ lex Moÿſi. Et Math̓. xij. dicitur. Sacerdotes in templo ſabbatuꝫ violāt .i. corporaliter ī ſabbatooperātur .ſ. faciendo ſacrificioꝝ oꝑa ⁊ ſn̄ crimine ſunt. Sic etiam ſacerdotes circūferentes archam dn̄i circa Iericho ſepteꝫ diebus.vnde ⁊ die ſabbati (vt habetur Ioſue. vj) nōtranſgrediebantur p̄ceptum de ſanctificatōeſabbati. Similiter nullum ſpūalis actus exercitium eſt ꝯtra obſeruantiaꝫ ſabbati. putaſiquis doceret verbo vel ſcripto. Unde ⁊ Numeri. xxviij. dicit glo. ꝙ fabri ⁊ huiuſmōi ratifices ociant̉ die ſabbati. Lector aūt diuinelegis et doctor ab opere ſuo nō deſinit: nec tn̄cōtamināt ſabbatum. Item opera corꝑaliaad cultum ſpecialem dei non ꝑtinentia intātum ſeruilia dicūt̉ inꝙͣtum ꝓprie ꝑtinent adſeruiētes. inꝙͣtum vero ſūt cōmūia ſeruis etliberis ſeruilia non dicūtur. vnde quilibꝫ tāſeruus ꝙͣ liber tenetur ī neceſſarijs ꝓuidere:non tm̄ ſibi ſed etiam ꝓximo in his p̄cipue q̄pertinēt ad ſalutem corporis. ẜm illud ꝓuer.xxiiij. Erue eos qui ducūt̉ ad morteꝫ. Secūbario in damno reꝝ vitando. ẜm illd̓ Deūt.xxij. Non videbis ouem et bouem fratris tuierrāteꝫ ⁊ p̄teribis: ſed reduces fratri tuo. Etideo opus corporale ꝑtinens ad ſeruandū ſalutem corꝑis ꝓprij non violat ſabbatū. Noneſt em̄ ꝯtra obſeruantiam ſabbati ꝙ aliquiscōmedat vel medicinaꝫ faciat ⁊ huiuſmōi. qͥbus ſalus corꝑis ꝯſeruatur. ⁊ ꝓpter hoc machabei non violauerūt ſabbatum pugnātesip̄a die ꝓ ſui defenſione. vt habet̉. j Machab̓.ij. Nec Helias fugiens a facie Ieſabel in die

ſabbati. Propter hoc etiaꝫ dn̄s excuſauit diſcipulos ſuos qui colligebant ſpicas ⁊ fricabāt maībꝰ ī die ſabbati ꝓpter neceſſitatē quāpatiebant̉. Similiter opus corꝑale quod ordinatur ad ſalutem corꝑalem alteriꝰ nō violat ſabbatū. vnde Ioh̓. vij. dixit xp̄s. Mihi īdignamini quia totū homineꝫ ſanum feci inſabbato. Similiter ⁊ opꝰ corporale quod ordinatur ad imminēs ꝑiculuꝫ ſeu damnū reiexterioris vitandū nō violat ſabbatum. Un̄dn̄s dicit Math̓. xij. Quis ex vobis qͥ habeatvnaꝫ ouem etſi ceciderit ī foueam die ſabbati. nōne tenebit et leuabit eam: hec oīa Tho.Oꝑtet gͦ ab oꝑibus manualibꝰ exceptis p̄dictis abſtinere. al̓ violat̉ feſtū ⁊ peccat̉ mortaliter. Vnde dixerūt iudei. Non eſt h̓ homoa deo. quia ſabbatū nō cuſtodit Ioh̓. ix. Ꝙͣuis de xp̄o falſū dicerēt. tū quia ſanando hominem nō violabat ſabbatū ſicut nec faciendo medicinaꝫ. tū quia dn̄s erat ⁊ legiſlator ⁊poterat legem ſoluere. Et ad oſtendēdā gͣuitatem peccati huiꝰ quendā iudeum Salphaat nomīe qui reꝑtus fuit ī deſerto ligna colligere ī ſabbato. de mandato dn̄i Moÿſes fecit lapidare. Prohibēt̉ gͦ vt opera ſeruilia infeſtis placita et ſentētie ſeu ꝓceſſus iudiciales. et ad penam ꝯdemnatio mortis p̄cipueextͣ. eo. Om̄es. ⁊. xv. q. iiij. ꝑ totū. Itē ab artificijs varijs artium mechanicaꝝ. ⁊ culturaterre. ſatōe. meſſiōe. ⁊ vindemijs. niſi ī neceſſitate. qꝛ .ſ. alio tꝑe fieri nō poſſꝫ. Itē ī negociādo. emēdo vl̓ vendēdo niſi ꝓ ſua neceſſitate victualia. Dicit tn̄ Pe. de pal̓. ī. iiij. ꝙ cuꝫnūdine fiūt ī aliquo loco diebus feſtis ſi nonꝓhibent̉ a prelatis exquo papa ſcit ⁊ tolerattalem ꝯſuetudinem illi qͥ emūt vl̓ vendūt intalibꝰ nūdinis vidētur poſſe a mortali excuſari ſi tn̄ non dimittāt diuina ſaltim auditionem miſſe. Secus vbi dimittāt hoc vel vbiꝓhibentur a p̄latis. Item ꝑtinet ad opꝰ ſeruile ꝓhibitū. ſcribere ꝓ p̄cio vt de qͣterno inqͣternū vel inſtrumēta cū tn̄ poſſit ſine ꝑiculo differri. Cōfice̓ at̄ teſtamenta infirmoruꝫvel cōtractus mr̄imonij vbi eſt de more videtur poſſe fieri. Uidere autē rōcinia ⁊ facerecomputū ꝓlixum illicitū eſt. Iteꝫ ad opꝰ ſeruile ſpectat cū equis. azinis vel bobꝰ deferreblādā vel vina vel ligna vel mercimonia niſi neceſſitas vrgeat. Itē abſtinendū eſt ab itinere dietario niſi neceſſitas cogat vel aliudprum opus inducat vt viſitatio alicuius eccleſie vel ꝯſecutio indulgentie vl̓ reformatōpacis ſeu amotio ſcandali ⁊ huiuſmōi. Iteꝫa bellis abſtinendū eſt niſi neceſſitas orgeat⁊ iuſta cauſa ſubſit. vt. xxiij. q. viij. Si nulla.¶ Sed notādū ꝙ q̄daꝫ ſūt oꝑa ſeruilia. ī qͥbꝰſe exercēdo diebus feſtis ẜm Vil. non violatfeſtum nec per ꝯn̄s peccat mortaliter. ⁊ prīoꝓ ꝯſeruādo ꝑſonas vl̓ res ſuas. puta faciēdo