CapitulumSeptimum

contumelia in dicto vl̓ facto. quod licet omnibus. Unde ⁊ ſaluator contumeliatus facto.cum .ſ. percuſſus fuit in faciem. percuſſoreꝫreprehendit dicens. Quid me cedis? Nec eialiam maxillam obtulit percutiendam Ioh̓.xix. Et hoc duplici ratōe ſcd̓m Tho. vbi ſupͣ.¶ Primo vt audatia contumeliantis cōprimatur. ẜm illud prouer. xxvj. Reſponde ſtulto iuxta ſtulticiam ſuam ne ſibi ſapiens videatur. Non tamen cum eſt in furore eſt arguendus ſed ipſo ſedato. niſi vtilitas cōmunis aliud exigat. ¶ Secūdo ne aliorū profectus impediatur ꝑ contumelias illatas. Un̄Grego ſuꝑ Ezech̓. Quoꝝ vitā in exemplo ēpoſita debent ſi pn̄t detrahentium ſibi verbacompeſcere. ne eorum p̄dicationem non audiant qui audire poterant. et in prauis moribus remanentes bene viuere contemnāt.De ſatiſfactione pro.§. v.contumelijs. Nota quod dicit Umbertus inexpoſitione regule ꝙ quilibet tenetur ad ſatiſfaciendum illi quem leſit verbo. rixando.pl̓ contumeliando. ⁊ tenetur ad ſatiſfaciēduꝫcito .ſ. cum poteſt. Sicut enim in reſtitutione quod ſine die certo debetur. omni die debetur. ita et hic. Vnde apl̓s ad Eph̓e. iiij. dicit.Sol non occidat ſuper iracundiam veſtrami. ſi contingat aliquem contumeliare ex iraanteꝙͣ tranſeat dies reconciliamini cum eo.Sed querit aliquis que ſit iſta ſatiſfactōad quā tenet̉ ille qui verbo alium leſit. putacontumeliando. vl̓ irridēdo. ⁊ huiuſmōi: ℟eotriplex poteſt eſſe. Una eſt per verbuꝫ. vt cūquis de offenſa veniam petit. ſicut fecit Auguſtinus ſcribens Hieronimo dicens. Obſecro te per miſericordiā Ih̓u xp̄i ſi leſi te igͦſce mihi. Secunda eſt per corporis humiliatōnem. Sicut fecit Semej Dauid quem contumeliauerat. Dicitur enim. ij Regū. xix. ꝙSemey proſtratus coram rege dixit ad euꝫ.Nle reputes mihi domine iniquitatē neqꝫ memineris iniquitatum ſerui tui. Tertia eſt ꝑobſequia. Sicut Iacob voluit muneribꝰ placare Eſau fratrem ſuum Roma. xij. Si eſurierit inimicus tuus ciba illū. Sed queriturvtruꝫ teneatur quilibet offendens verbo adomnes huiuſmodi ſatiſfactōnes? ℟o. Sicutledens alium in rebus non tenetur ei niſi adcertam quantitatem rei reſtituende ſecūduꝫquantitateꝫ damni. vl̓ in dubio ad arbitriūboni viri. Ita ⁊ offendens verbo non teneturad omnes huiuſmōi ſed ẜm ꝙͣtitatem offenſe. quod ſi offenſus petit plus poteſt ſibi ſufficere ſatiſfactō ad arbitriuꝫ boni viri. ꝙͣuislaudabile ſit etiā plꝰ debito face̓ ꝓ pace ꝓximoꝝ. Si tn̄ p̄latꝰ eēt qͥ exceſſiſſet ī v̓bis corrigēdo ſubditū ex debito iuſticie non debet petere beniam ſubdito ſed domino deo. Ne duꝫnimiuꝫ ſeruatur humilitas regēdi frāgatur

auctoritas. vt dicit Auguſ in regula. Poteſtetiā p̄latus remittere īiuriā factam ſubditoſuo ip̄i īiuriāti ī ꝑſona vel verbis etiā ꝯͣ volūtatē ip̄iꝰ ſubditi iniuriati. ar. xij. q. j. Nō dicatis. in glo. Sꝫ q̄rit̉. Si aliqͥs offendit aliquē v̓bo ī ſecreto ⁊ offenſus q̄rit ſatiſfactōnēſibi fieri ī publico. Nūqͥd ad hoc tenet̉ offendēs: vel ecōuerſo ſi offendat qͦs v̓bo ī publico⁊ offendēs vult ſatiſface̓ ī occulto. Nunqͥd ſatiſfaciet: ℟o. ad pͥmū. Nō tenet̉. niſi qd̓ fuitfactū ī occulto fuiſſet publicatuꝫ. ſicut fur qͥlatēter accipit nō tenet̉ publice reſtitue̓. Adſecūdū dico ꝙ n̄ ſufficit. Argumētū ī Pauloapl̓o cui ꝯdēnato ad carcereꝫ nō ſuffecit occulte liberari ſed publice petijt educi ⁊ dimitti. Itē ſiqͥs ꝯtumeliādo dicit culpaꝫ alicuiꝰ.⁊ offenſus n̄ vult recipe̓ ſatiſfactōem a ledēteniſi dicat ſe fuiſſe mētitū? ℟o. Si ꝯtumeliāsſcit ſe dixiſſe veꝝ. nō tenet̉: nec ille debet hocab eo exige̓. ſed ſi ſcit vl̓ credit non eſſe verūſed falſum vel incertum. quia debet etiā cuꝫdamno fame ſue dicere ſe falſum dixiſſe velincertum aut dubium ẜm ꝙ habet in conſcientia ſua. poteſt cum hoc dicere aliqua alleuiantia culpaꝫ ſuam: puta ꝙ audierat vl̓ exira dixerat. vl̓ tunc credebat. nunc auteꝫ nōcredit illud eſſe verum ſi ſic eſt. Non autē debet dicere ſe fuiſſe mentitum ſi non fuit mentitus ſed falſum dixit. quia ſi tunc credebat.mō ſcit vl̓ credit ꝯͣriū. hec om̄ia Umbertus.¶ Capl̓m ſeptimū de Rixa ⁊ bello ml̓tiplici.Ira filia eſt ire ſecunduꝫ Grego. xxxj. libro moral̓. Etex verbis Iſidori in libro ethimologiarū poteſt hr̄i diffinitio eiꝰ.Dicit .n. ꝙ rixoſus ē quaſi ritu canino dictꝰ.Semꝑ .n. ad contͣdicenduꝫ eſt paratus. iurgio delectatur. ⁊ prouocat cōtendētem. Tam̄vt dicit. bea Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. xlj. arti. j. rixanon nominat ſimpliciter contentionem: ſedtria que ponuntur ī verbis Iſidori eius inordinatōnem declarāt. pͥmo quideꝫ ꝓmptitudinē animi ad contēdendū. quod ſignat cumdicit. Semꝑ ad contradicendum paratus .ſ.ſiue aliꝰ bn̄ ſiue male dicat aut faciat. ¶ Secūdo qꝛ ip̄a contradictōne delectatur. Undeſequit̉. ⁊ in iurgio delectatur. ¶ Tercō qꝛ ip̄ealios prouocat ad contradictōnem. Et ideoſubdit. prouocat contendentem ¶ Eſt etiamrixa quoddā bellū particulare īter aliquos.Unde Iacobi. iiij. Unde bella ⁊ lites in vobis.nonne ex concupiſcētijs q̄ militant in membris veſtris: bella. i. rixe. ⁊ litigia. Nec eſt cōtͣquod dictū eſt .ſ. ꝙ oriatur rixa ex ira. ⁊ Iacobus dicit oriri ex concupiſcentijs. Nam vtdicit. h Tho. vbi ſupͣ. arti. ij. oēs paſſiōes iraſcibiles ex paſſionibꝰ ꝯcupiſcibilibꝰ oriūtur.