CapitulumTertium

Capitulum tertium de Adulterio.Pulterium eſt ſecūdaſpecies luxurie. Et ſicut ip̄m nomen ſonat eſt acceſſus ad alienuꝫthoꝝ. Un̄ adulteriū qͣſi ad alteriꝰthoꝝ acceſſus. In quo ẜm. b Tho. ſcd̓a ſcd̓e.q. cliiij. arti. viij. dupliciter ꝯͣ caſtitatem hūane generatōis quis offendit. ¶ Primo inqͣtūaccedit ad mulierem nō ſibi matrimonio cōiūctā qd̓ reqͥrit̉ ad bonū ꝓlis ꝓpͥe educāde vtdictuꝫ ē in p̄cedēti ca. Alio mō qꝛ accedit admulierē ꝑ matrimoniū alteri copulatā. ⁊ ſicimpedit bonū ꝓlis aliene. ⁊ contra iuſticiamagit. Eadeꝫ rō eſt de muliere q̄ ꝑ adulteriumcorrūpitur. Un̄ Eccͣi. xxiij. dr̄. Om̄is mulierrelinquēs viꝝ ſuū peccabit. Primo em̄ ī legealtiſſimi. qꝛ incredibilis fuit. in qua .ſ. p̄cipit̉.Non mechaberis. Scd̓o viꝝ ſuū dereliqͥt in qͦfacit ꝯͣ certitudineꝫ ꝓlis. Tercō in adulteriofornicata eſt et ex alio viro ſtatuit ſibi filiosqd̓ ē ꝯͣ bonū ꝓpͥe ꝓlis. Sed primū eſt cōmuneoībꝰ pct̄is mortalibꝰ. Alia duo que ponūturin dicta aucͣtoritate ſpecialiter ꝑtinēt ad deformitatem adulterij. ⁊ ſic adulteriū eſt det̉minata ſpēs luxurie vtpote ſpecialem deformitateꝫ hn̄s circa actus venereos. hec Tho.Et ſic maīfeſtū ꝑ ſe ē qͣſi ſemper eſt mortale.¶ Eſt at̄ aliqn̄ adulteriū ſimplex cū .ſ. alterapartiū ē ꝯiugata ⁊ nō alia. Aliqn̄ eſt duplexvt cū vtͣqꝫ pars ē ꝯiugata qd̓ grauius ē. Aliqn̄ habet aliā deformitatē vt ſi non ſit alterapars ꝯiugata. vl̓ etiā cōiugata ē. tn̄ vl̓ virgovl̓ cōſanguinea vl̓ monialis. ⁊ tunc cū abulterio ſimul eſt ibi alia ſpēs luxurie. Qd̓ autēdicit Sextus ph̓us vt allegat Hiero. ꝙ adult̓eſt omnis in vxorem ſuam amator ardentior.ꝙͣuis talis nō violet fidē matrimonij tam̄ facit cōtͣ bonū matrimonij inhoneſte eo vtēs.Ideo aliqͣliter poteſt dici adulter. non tn̄ ꝓpeꝙ intret hāc ſpēm. Et nota ẜm De. ī. iiij. ꝙ inadulterio ẜm qͥd plus peccat mulier ꝙͣ vir .ſ.quia facit cōtra bonū prolis. ⁊ rōne ſcandali.ẜm vero aliū reſpectū .ſ. ꝙͣtū ad bonum fideteqͣliter peccant. Et qꝛ hec ē cauſa ſufficiens qͣalter poſſit alium dimittere. ideo eqͣliter hocp̄t̄ vterqꝫ. Sed ꝙͣtū ad p̄dominantiā ratōnisquia vir habet ratōnem magis vigoroſam adreſiſtendū paſſionibꝰ. ideo (ceteris paribus)plus ip̄e peccat adulterando ꝙͣ mulier. De dimiſſione ꝓpter adulteriū vide. infra in. iij. ꝑteti. j. De adulterio loquēs dn̄s per pſalmiſtaꝫait pͣs. xlix. Cum adulteris portōnem tuamponebas. Et paulo poſt. Arguā te ⁊ ſtatuamcōt̓ faciē tua. pone̓ portōnē ſuā cū adulteriseſt participare .i. adulterare. In hijs autemtria notantur.Prīo crimē d̓teſtādū. ibi. Cū adul. por. tu. po.Scd̓o ligamē eiꝰ ītimādū. ibi. Arguā te. Tertio gͣuamē expectādū. ibi. ⁊ ſtatuā ꝯtͣ fa. tu.

Ꝙͣtum ad primum.§. j.certum eſt adulterium eſſe valde deteſtabilepct̄m ⁊ graue. Cum adulteris portōnem tuaꝫponebas. vt .ſ. eſſes ⁊ tu adult̓. Ozee. vij. Oēsadulterātes quaſi clibanus. ſcilicet intus arbentes per concupiſcentiam. extra ſordentesper immunditiam. poſtea in anima ⁊ corpore incenſi per gehennam. Ande adulteriū ꝙͣgraue ſit oſtendit Clemens. Quid inquit ī oībus. peccatis adulterio grauius eſt; ſecundūnamqꝫ locum in penis tenet. xxxij. q. vij. Naꝫin peccatis que ſunt contra proximum. pͥmūpenale. id eſt dignum pena etiam mortis corporis eſt homicidium. Secundum eſt adulterium. Maius em̄ eſt ꝙͣ furtum ⁊ rapina ⁊ mēdatium et multa alia. ¶ Ex omni ſiquidē genere cauſaꝝ oſtenditur grauitas huius peccati ⁊ deteſtatō. Ex cauſa ſcilicꝫ efficienti. materiali. formali. finali. ⁊ circūſtantiali. Excauſa efficienti. nam ſaltem alter eorum habet in ſe ſacramentum matrimonij quod eſtmaximum ſignificatōne. hoc autem dico ſacramētum magnum in xp̄o ⁊ eccleſia. Significat em̄ coniunctōnem deitatis cum humanitate. et xp̄i cum eccleſia. nunꝙͣ autem deusſeꝑatus eſt ab humanitate poſtꝙͣ aſſumpſiteam nec xp̄us ab eccelſia. nec eccleſia a xp̄o.Contra illud tam magnum ſacramentum vbieſt quedam dignitas: agit adulter ſeparansſe a cōiuge ⁊ alteri adherens. Dignitas autēꝑſone ẜm Tho. in pͥma ſcd̓e aggrauat pct̄mquia quāto ī maiori dignitate tantograuiuspeccat ceteris paribꝰ. ¶ Scd̓o on̄dit̉ gͣuitashuiꝰ pct̄i ex cauſa materiali ip̄iꝰ .ſ. actꝰ. q̄ exercet̉ ꝑ duos. ⁊ ſic vbi diabolus in alijs pct̄isvnuꝫ interficit. ꝑ iſtud duo ſimul immo plures quia interponūtur mediatores. Et tātuꝫcreſcit aliqn̄ fatuitas amoris vel potius libidinis ꝙ ꝓcuratur mors cōiugis ꝑ adulteruꝫpl̓ adulterā. vl̓ ꝓmittit eaꝫ acciꝑe in vxoremmortuo ꝯiuge. qd̓ ſi fecerit cum effectu ſecuto ſi duxerit illā in vxorem cōtinue manēt inpct̄o mortali. qꝛ matrimoniū nullū eſt ꝓpterimpedimentum criminis. ⁊ ſic multiplicaturpct̄a. extͣ de eo. qui duxit in ma. qua pol. peradul. c. Suꝑ eo. ⁊. c. Significaſti. de hoc tam̄vide plenius ī. iij. ꝑte. ti. j. ¶ Tercio ex cauſaformali. Hec ē in qͦlibet pctō mortali auerſioab incōmutabili bono. ſed ꝑ nulluꝫ peccatuꝫrō ita abſorbetur ab omni conſideratione deiita vt efficiat̉ totus caro. ſicut ibi Hiero dicit. ꝙ etiā ī actu ꝯiugali pn̄tia ſpūſſancti nōhr̄ a veris ꝓph̓is .ſ. quo ad actum ꝓphetandi.multomagis in actu adulterij totaliter mensauertitur a deo ꝓpter inordinatum amorē vn̄ꝓcedit adulteriū. Un̄ dr̄ ꝓuer. vj. Qui abult̓ē ꝓpter cordis inopiā .ſ. amiſſo vigore ratōisꝑdit aīam ſuā. turpitudinē ⁊ igͦminiam congregat ſibi. ⁊ obprobriuꝫ eius non delebitur.