CitulusQuartus

eorū obſeruatōnē obligant̉ aliqui ſi ſtatuantur ꝓ legibus autoritate eorū quorū eſt condere leges. ſicut ſi aliqͥs pͥnceps ſtatueret vtqui furatus fuerit ouē reddat ꝓ ea quatuor.ſubditi illius tenent̉ ad obſeruātiā eiꝰ. Nūcaūt ī ꝓpoſito determinatō quote .i. decima cūſit iudiciale ꝓprie et ſtricte. nō aūt ceremoniale niſi large rōne ſignificatōnis ſpūalis ꝑquē modū omnia in figuraꝫ ꝯtingebāt illis.Aſſūpta ē iſta det̓ mīatio ab eccleſia tꝑe noue legis ꝓ ſtatuto ſeu lege vt .ſ. nō minus populus noue legis cōferat miniſtris noui teſtamēti ꝙͣ ppl̓us antiquus ꝯferret miniſtrisveteris legis. cū ad maiora teneatur. ⁊ nobiliores ſint miniſtri noui teſtamēti ꝙͣ veterisvt oſtendit apl̓us. ij. ad Corin. iij. Sic igiturad ſolutōꝫ decimaꝝ tenent̉ homīes. ꝑtim exiur̄ naturali. qd̓ ſemꝑ durat ꝙͣtū videlicꝫ adiſtud vt miniſtri eccleſie a populo ſuſtententur ſed nō magis ꝑ decimas ꝙ ꝑ aliū modū.ꝑtim tenent̉ ex inſtitutōne eccleſie .ſ. ꝙͣtumad quotam .i. decimā. q̄ tn̄ penſatis oportunitatibus tempoꝝ et ꝑſonaruꝫ poſſet aliamꝑtem det̓mīare. vbi ergo conſuetum eſt dariex precepto tenentur ad eas.De non dantibus de­ .§. vj.cimas vtrū excuſentur a peccato ex eo qꝛ nōeſt ꝯſuetū dari in illis ꝑtibus. vel datur vixcenteſima. et de qͥbuſdā tm̄ vt frumēto et vino nō de alijs ẜm ꝯſuetudinem loci. De decīmis ꝑſonalibꝰ dicūt Raij. et Hoſti. in ſūmisſuis ꝙ cū ſint n̄ de iure diuino ſed homīs p̄cepto. Nam Leuit̉. vlt̄. fit tm̄ mentio de p̄dialibus. et ꝯſuetudo tollat ius humanū. vel ītotū ſi eſt generalis. vl̓ in ꝑtē ſi ē ꝑticularisdiſ. xij. c. Cōſuetudo. iō nō ſoluētes ip̄as vbieſt ꝯſuetudo nō ſoluendi. excuſātur a culpa.Nam neceſſario ille ſūt ſoluende q̄ debent exlege diuina .ſ. p̄diales. vel loci conſuetudineaꝓpbata. extͣ eo. In aliqͥbus. Ideꝫ dicit Ugocardinalis cuius ſentētiā ponit ⁊ tenere viArchid̓. xvj. q. vij. et extͣ. eo. Diſcretōi. li. vj.De p̄dialibus aūt ē maior difficultas. ⁊ coīter canoniſte vident̉ tenere ꝙ ꝯſuetudo nonſoluēdi nō excuſet a peccato nō ſoluētes. Etaliqui aſſignāt iſtam rōnē. qꝛ ſūt de iure diuino. Sed nulla conſuetudo poteſt tollere velpreuale̓ iuri diuino. vt diſ. viij. per to. gͦ ⁊cͣ.Sed ad hoc reſpondet Io. Neapolis. ī quolibꝫ. iij. q. xix. quia videlicꝫ dupliciter poteſtdici aliquid eſſe de iure vel lege diuina. Unomodo ſtricte ꝓ eo quod eſt de iure naturali ⁊de pertinentibus ad fidem. et ſic eſt veruꝫ ꝙꝯſuetudo non poteſt tollere tale ius diuinū.Sed iſto modo accepto ſolutio decime nō ēde iure diuino et naturali. ſed bene fuſtentatio miniſtrorū a populo. quod poteſt fieri ꝑredditus beneficiorum et oblatōnes et aliosmodos. Alio modo dicitur aliquid de iure di

uino large .i. ꝓ omni eo quod continetur inſcriptura ſiue ſit iudiciale ſiue ceremonialeſiue morale. Et iſto modo cōſuetudo poteſttollere aliqd̓ preceptum de lege diuina. putaiudiciale qd̓ erat aſſūptum pro ſtatuto ciuitatis vel eccleſie. et ſic eſt in ꝓpoſito. Uel poteſt dici ſi dicat̉ ꝙ decime ſūt de iure diuinoet naturali ꝙ exactio ſeu redditio non ē deiure diuino. ſed ius exigendi et debitū reddēdi ſi petātur ſeu ip̄a redditio. Et ſicut quilibet poteſt remittere ius ſuuꝫ ita eccleſia fructus decimarū: quod facit non petendo. Alijvero aſſignāt iſtam rationē. qꝛ p̄ſupponendoꝙ ſolutio decime ſit de lege eccleſie tn̄ legemſcriptam nō poteſt tolle̓ ꝯſuetudo niſi ſit ratōnabilis ⁊ p̄ſcripta. vt dr̄ extͣ d̓ ꝯſue. c. fi. Etdicitur rōnabilis quā nō probat ius ſed toleratur a iure. et irrōnabilis que improbat̉a iure. vt dicit ibi Ber. in glo. et Archi. Sediſta ꝯſuetudo non dandi decimas reprobat̉a iur̄. Ad hoc poteſt reſponderi ꝙ ẜm Pe. deancho. ſuꝑ. c. Statutum. Cuꝫ decretalis aliqua iſto modo loquitur: infringit vtiqꝫ conſuetudinem quo ad illud tempus ī quo ſtatuitur. Sed ſi poſt edictam decretalē adhucduret ꝯſuetudo in ꝯtrarium per debitum tēpus. infringet poſtmodum ꝯſuetudo d̓cretalem ſi papa ſcit et tolerat. In hoc tn̄ ſunt varie opiniones .ſ. ſi ꝯſuetudo ſequēs poſſit infringere conſtitutōnem et reprobat conſuetudinem in ꝯtrarium. Uide de hoc ſupͣ ī prima parte. ti. de ꝯſue. Dicit aūt Tho. ſcd̓a ſecunde. q. lxxxvij. ꝙ licet eccleſia poſſit requirere decimas. tam̄ laudabiliter non requiriteas in locis in qͥbus ſine ſcandalo requiri n̄poſſet ꝑ diſſuetudinē vel aliam cauſā: nec tn̄illi qui nō ſoluūt in illis locis ſunt in ſtatudānationis. niſi forte ꝓpter obſtinatōnē habentes voluntatē nō ſoluendi. etiaꝫ ſi ab eispeterent̉. Idē ſentit Alexander de ales in ſūma. Nō tamen videt̉ ſufficiens reqͥſitō curatiad hoc ꝙ teneatur reddere vbi nō ē de ꝯſuetudine exigendi. De papa nulli dubiū ꝙ ip̄oordināte ꝙ exigerentur vbi nō ē ꝯſuetuꝫ tenerent̉ homines. Sed vtrū ad reqͥſitōnē dioceſani teneant̉. dubiū. et iō ad papā tūc recurrendū et cōſulendū. Idē Tho. ſuꝑ Gen̄.c. xiiij. dicit ꝙ vbi nō ē ꝯſuetudo dandi decimas. ⁊ clerici habent ſufficientē victū nō tenent̉ homīes ꝓ illo loco ⁊ tꝑe dare decimas.Sꝫ vbi ē ꝯſuetudo dādi vel mīſtri eccleſie nōhn̄t ſufficienter: tenent̉ ad dandū. Itē Tho.in qͦlibet ſic dicit et melius. Nulla ꝯſuetudoꝯtͣria ſoluit homīes ab obligatōe reddendidecimas qꝛ hec obligatō fundat̉ ſuꝑ ius diuinū et ius naturale: vn̄ ſemꝑ tenēt̉ hoīes retcidere demas ſi eccl̓ia exigat. ꝯtͣria etiā ꝯſuetudīe n̄ obſtāte. ⁊ ī terris ī qͥbꝰ ē ꝯſuetudo ꝙd̓cime ſoluāt̉ ip̄a conſuetudo qͣſi expoſtulat