CitulusTercius

IlV 2

incultus ait ip̄e. diſ. xxxvij. Legimꝰ. cū. §. ſe.Sicqꝫ ex curioſitate retͣhebatur a ſtudio ſcripture magis vtili ⁊ neceſſario. Un̄ et religioſis et clericis in ſacerdotō vel dignitate conſtitutis ꝓhibetur ſub pena excōmūicacōnisſtudium legum. et phiſice .i. medicine vt magis poſſint vacare ſtudio theologie et canonū. extͣ ne cle. vel mo. c. fi. ⁊. ca. Non magno.¶ Quarto modo inꝙͣtuꝫ aliquis ſtubet ad cognoſcendum veritatem ſupra ꝓprij ingenij facultatem. quia per hoc homines defacili labūtur in errores. Un̄ dr̄ Eccͣi. iij. Altiora te nequeſieris ⁊ fortiora te ne ſcrutatus fueris. ⁊in pluribꝰ operibꝰ eius ne fueris curioſus. etpoſtea ſequitur. Multos em̄ ſupplantauit ſuſpitio illoꝝ. ⁊ ī vanitate detinuit ſenſus eoꝝ.Ad quā curioſitatem pertinet ꝙ aliqui inueſtigent de miſterio trinitatis. vl̓ incarnatōis.vel ſacramenti eukariſtie. ⁊ predeſtinationis⁊ huiuſmōi. ratōnibꝰ naturalibꝰ. de quibꝰ dīcAmbro. Tu qͦꝫ digitum ori admoue. ſcrutarinō licet diuina miſteria .ſ. curioſe. Unde et infiguram Numeri. iiij. fuit preceptuꝫ. Alij nulla curioſitate videant que ſunt in ſanctuarioi. occulta miſteria xp̄i priuſꝙͣ induantur .i.niſi velata. Et quia curioſitate ducti filij iſrl̓viderunt archam dei reductam per boues aphiliſteis qui in bello abſtulerāt eā in Gethſames. mortui ſunt ſeptem milia virorum etquinquaginta milia plebis de Gethſamitis.vt hr̄. j Re. vj. Permaxime ſimplices debentcauere ab huiuſmodi curioſis queſtionibus.Unde Auguſt dicit. ꝙ cuꝫ querunt aliqui qͦddeus faciebat ante mundi creatōnem. Reſpōdendū ē ꝙ eternā gehēnā curioſis p̄parabat.¶ Quinto modo quando homo appetit cognoſcere veritatem circa creaturas non referendo ad debitum finem .ſ. ad cognitōneꝫ dei: ſedin ip̄a cognitōne ſola delectatur. vn̄ Auguſ.de vera religione dicit ꝙ in conſideratōne creaturarum non eſt vana et ꝑitura curioſitasexercenda: ſed gradus ad immortalia ⁊ ſemꝑmanentia faciendus. Salomon qͥ dicit ſe curioſe multa inueſtigaſſe. ꝓpter nimiam curioſitatem quā habuit ad inueſtigandū de opinionibꝰ hominum circa ſcibilia. infatuatuslegitur nimio amore mulierum. quod Origenes intelligit pro doctrinis gentilium varijs⁊ multis quarum amore delectatus a veritate errauit. poſtea tamen emendatus. Sene.in epiſtola. Demens merito viderer: ſi cū ſaxain monumentum ſenes femineqꝫ congererēt.cuꝫ iuuentus intra portas expectaret armata: ſederem ocioſus. ⁊ huiuſmodi queſtiuncūlas ponereꝫ. Quod non perdidiſti habes: cornua non perdidiſti. ergo cornua habes. Nonpacat ad iſtas ineptias. Ingens negotium īmanibꝰ eſt. Mors me ſequit̉. Fugit vita. Aduerſus hec me docę. hec ille.

Oculus quoqꝫ cor­ .§. iij.poralis prout includit omnem ſenſum exteriorem videt vanitatem cuꝫ curioſus eſt. quecurioſitas ſenſitiua cauſa multoruꝫ peccatorum ⁊ omnes pene inuoluens. conſiſtit in appetitu ⁊ ſtubio inordinato cognoſcendi ꝑ aliquem ſenſum exteriorem. Pro cuius declaratōne dicit beatus Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q̄ſt. clxvij. ꝙcognitō ſenſitiua ordinatur ad duo. Uno motam in hominibꝰ ꝙͣ in brutis ordinat̉ ad corporis ſuſtentatōnem inꝙͣtum .ſ. per huiuſmōicognitōnem homines ⁊ alia animalia vitantnociua ⁊ conquirunt ſibi neceſſaria ad ſuſtētatōnem. ſicut ouis videns lupum fugit. ⁊ homo videns inimicum. quod facere non poſſetſi non videret. ⁊ videns cibuꝫ ſumit illū. Aliomodo cognitio ſenſitiua ſpecialiter in homīeordinatur ad cognitōnem practicam vel ſpeculatiuam. Uidens em̄ herbam medicinalemmedicus ordinat eam ad medicinam. Uidensexercitia alicuius artis quomodo fiūt addiſcit vt ẜm eam operetur. Conſiderans per viſum. auditum vl̓ alios ſenſus pulchritudinē⁊ virtutem creaturarum exurgit inde in cōgnitōnem creatoris. Quando igitur nō apponitur ſtudium circa ſenſibilia cognoſcenda p̄dictis modis ⁊ cauſis ſcilicet propter neceſſitatem ſuſtentande nature. vel propter ſtudiūveritatis intelligende. tunc oculus videt vanitatem ⁊ peccatur curioſitate vel alio vitō.Nam etiam ſi non ordinetur ad male concupiſcendum vel detrahendum. aſpiciendo ſcilicet facta aliorum: ſolum ex hoc ꝙ nō ordinatur ad aliquod vtile ſed potius auertit hominem ab aliqua vtili ꝯſideratōne. curioſitas ⁊banitas eſt. vnde et Auguſt. in libro confeſ.fatetur ſe peccare in aſpiciendo a caſu caneꝫcurrenteꝫ poſt leporē eo ꝙ hic aſpectus auertit aliquando ab aliqua vtili conſideratōne ⁊panus inquit ebeſco. Et ꝙͣuis luxuria ⁊ gulaſint circa tāgibilia ⁊ guſtabilia ſicut et vitiūcurioſitatis. eſt tam̄ iſta differentia inter iſtaẜm beatum Tho. vbi ſupra. Nam luxuria etgula ſunt circa delectatōnes que ſunt in vſūrerum tangibilium ⁊ guſtabilium. ſed curioſitas eſt circa delectatōnem cognitōnis ⁊ tactus ⁊ guſtus et alioꝝ ſenſuū ſed inordinate.⁊ vocat̉ ꝯcupīa ocl̓oꝝ hec curioſitas rōe iaꝫdicta. qꝛ .ſ. noīe ocl̓i ītelligit̉ oīs ſenſus. vn̄ ⁊Augꝰ. ī. x. ꝯfeſ. on̄dēs dr̄am hmōi dīc. Ex hoceuidētiꝰ diſcernit̉ qͥd curioſitatis qͥd voluptatis agat̉ per ſenſus ꝙ voluptas pulchra. ſuauia. canora. ſapida. leuia ſectat̉. Curioſitasaūt etiā cōtraria tēptandi cauſa ad ſubeūdāmoleſtiā ſed exꝑiendi noſcēdiqꝫ libidineꝫ. hecille. Sic gͦ luxuria q̄rit delectatōnem inordinatam tactus. ſed curioſitas q̄rit delectatōeꝫinordinatā cognitōis q̄ hr̄ per tactū de re ⁊ ſicde alijs ſenſatis. Unde et virgines temptātur