CapitulumSeptimum
piculū. Sunt vtiqꝫ qͥdam viri ſcienter vxorūadulteriū ſuſtinentes. vel etiā conſencientesīmo qn̄qꝫ vxores ſuas ad hoc artātes. vel qꝛꝓprios filios nō pn̄t habe̓. vel alia qͣcūqꝫ pudenda occaſioē. Facta aūt notificatōne an̄ꝙͣvir eiꝰ ꝓ educatōne talis filij expendat videt̉deobligari a reſtitutōe aliqͣ fiēda. qꝛ fecit qd̓ īſe fuit vt dānū euitaret viri expenſaꝝ ī educādo ⁊ he̓ditatōnis quo ad alios. ar. extͣ de īin. ⁊ dā. da. Si culpa. Nec tn̄ debet maīfeſtae̓adulteriū ꝓpter ꝑiculum ꝑſone. ⁊ infamie detrimentū: ⁊ odium ad eū euitandū. Et ſi antemanifeſtatōem iam aliqͣ cōſūpſiſſꝫ huiuſmoīputatiuus filiꝰ: tenebit̉ ip̄a mater inqͣntū poterit ſatiſface̓ ſi aliquid vt ſuuꝫ poſſidet. Et ſimagnꝰ exiſtēs qn̄ hoc notificat̉. nō vellet ip̄efiliꝰ crede̓ hoc: nec crede̓ bonis putatiui pr̄ispetens ſaltē legittimā q̄ ſine cauſis exp̄ſſis aiure aufferri nō p̄t ut legittimꝰ filiꝰ: nec contrariū poteſt ꝓbari. tenebit̉ nihilominꝰ ipſamulier heredibꝰ de portōne illa ablata ſibi deeo tn̄ qd̓ p̄t ⁊ nō plꝰ. extͣ de re. iu. li. ſexto. Nemo. Et hoc qꝛ fuit ī mora notificandi qn̄ potuit ꝓuideri. Sed nūquid mulier talis debetreuelare crimē ſuum filio ſpurio ⁊ īduce̓ euꝫad dimittēdū hereditatē vero heredi? Ad hocdicendū ẜm Sco. vbi ſupͣ. ꝙ aūt filius crederetmr̄i aut nō. Si aūt crederet: n̄ aūt ꝓbabile ēꝙ ꝓpter hoc dimitte̓t dictā hereditateꝫ. Nampaucos reꝑire ꝯtingit qͥ ita ꝑfecti ſint ꝙ propter ſeruandā iuſticiā in foro dei dimittantmagnas poſſeſſioēs qͣs retinere poſſunt iureexteriori. ⁊ velīt ſpurij reputari: nec hoc mr̄p̄ſumere p̄t. niſi antea multum fuiſſet exꝑtade bona voluntate filij ſui. nō gͦ debet ſe exponere certo periculo defamatōnis apud filiumꝓpter incertā correctōem illiꝰ. Si v̓o nō crederet tūc ſeq̄ret̉ inde duplex malū. pͥmū quiaipſa defamaret̉. ſcd̓o quia ab illo he̓ditas ſic̄antea poſſideret̉. Si quis aūt obſtet ꝙ tali filio debeat reuelari ne .ſ. ignoranter cōpularetur ꝑ mr̄imoniū ſue ſorori aut alteri ſue ꝓpīque ſeu alia faceret q̄ a iure ſpurijs prohibita ſunt. dicēdū ꝙ talis ignorācia dum ꝑſeuerat omīo excuſat cū ſit ignorācia fct̄i. Si qn̄tn̄ factū veniret ad lucē tale mr̄imoniū eſſetdirimēdū. Si tn̄ querat̉ an dato ꝙ talis filiꝰex verbis mr̄is ſe ſpuriū credat teneat̉ reſticuere bona q̄ habuit a marito mr̄is ceteris filijs alijs he̓dibꝰ p̄dct̄i mariti. dicēdū ꝙ ſi hocīdubitant̉ credit ⁊ rōne illd̓ credēdi hꝫ: tenet̉ẜm deuꝫ nō tn̄ iure humano. Si tn̄ nō habetſufficiētē cauſā ⁊ ratōem credēdi. tūc redderenō tenet̉ exqͦ ꝑ ſe vel ꝑ alteꝝ ſibi daret ꝙ nonhabet ſufficientē ſeu cōdignā ratōem credēdiSūt aūt inter cetera qͣtuor ſigna que reddūtſuſpectam taleꝫ mr̄em ita ꝙ ei hoc non debetbefacili credi.
Primum eſt amor.¶ Primum eſtSecundum eſt odium.amor .i. ſi p̄Tercium ſtulticia.diligit aliaꝫQuartum incertitudo.ꝓleꝫ viri ſui.Secundū ē odiū videlicꝫ ſi p̄ſumit̉ ipſum veleiꝰ vxorem odire. Tercium ē ſtulticia quia .ſ.mulier fatua et leuis eſt vel ꝑtinacis ſenſus.¶ Quartū eſt incertitudo cū nō cōſtet eā eſſe vl̓fuiſſe certam ꝙ hūc cōcepit de adulterio nōde viro. Nō em̄ hoc oī p̄t adultere eſſe certū.Sꝫ qd̓ remediuꝫ tali mulieri debet exhiberi?Dicendū ꝙ ei ẜm Sco. vbi ſupͣ triplex remediū dari poteſt. Primū remediū ē ꝙ inducatfiliū intrare religionem. ettn̄ talē ꝙ poſſit ꝓfeſſionē ſuam ſeruare ne .ſ. īcidat ī ſcillaꝫ cupiens vitae̓ caribdim. ¶ Secūdū ē ꝙ fiat clericus. vnde valeat tn̄ ẜm deū eccleſiaſtica bn̄ficia acceptare: ⁊ hijs qͣſi ſufficientibꝰ meritoiam cōtentꝰ dimittat hereditatē alteri fratrilaico in ſeculo remanēti. Si tn̄ ꝑ nullā ꝑſuaſioneꝫ honeſtam cor talis filij mater flecterepoteſt vt hereditateꝫ dimittat. nō videt̉ ꝙ debeat ſe ꝓdere illi cū certa nō ſit ꝙ talis ab eainꝑſuaſibilis in alijs tā licitis ⁊ honeſtis flecteret̉ ex illo immo forte tenatiꝰ retineret neſpurius putaret̉: cū talē notā multū caueātmale nati. ¶ Tūc demū terciū remedium addendū ē .ſ. ꝙ ſaluo iure humano ⁊ abſqꝫ infamia ſua poteſt ⁊ debet de ſua dote cū ea habebit ī pt̄ate vel de parafernalibꝰ ſi hꝫ. ⁊ ceterisbonis ⁊ laboribꝰ ⁊ ſudoribus ſuis īdemneꝫ facere viꝝ ⁊ legittimā eiꝰ ꝓlem. Obligat̉ em̄ viro ſatiſfacere de cōſūptis ab illegittimo filioſed talis filiꝰ ſatiſfacere nō tenet̉ q̄ cōſumpſitꝙͣdiu in bona fide fuit. de hereditate aūt mulier obligat̉ heredibꝰ viri ab inteſtato. vl̓ heredibꝰ ſcriptis. vel qͥbꝰ veriſil̓it̓ credit̉ ꝙ reliquiſſet heditatē. Qd̓ ſi neſcit̉ debet pauꝑibꝰerogari. Tenetur inꝙͣ ẜm correſpondentiamiuſticie. Nō em̄ dico ꝙ teneat̉ ad reſtitutōemeqͥualentis hereditati. qꝛ vt ſuperius dictū ēplurimū quidam differt int̓ hr̄e et ꝓpe eſſe: ſꝫquia iſte legittimꝰ heres nūꝙͣ habuit he̓ditatēlicet ẜm iuſticiam fuerit ꝓpe ꝓpterea minuſqͥequiualens he̓ditati ſibi ſufficit ꝓ hereditatefienda. Illud autē minus determinet̉ ẜm arbi triuꝫ boni viri. Ꝙ ſi nec hoc fieri p̄t ꝓtūcnō obligat̉: tenebit̉ tn̄ cū ꝑueniet ad pinguiorem fortunā. extͣ de ſolutōe Odoarbꝰ. Si v̓otal̓ mulier nunꝙͣ hꝫ vn̄ reſtitue̓ poſſit: tūc eximpotēcia excuſat̉ ſi habeat ſatiſfaciendi propoſitū. xiiij. q. vj. Si res. ¶ De adultero aūtcuiꝰ ē filiꝰ dicēdū videt̉ ꝙ ſi ſcit vel credit v̓iſimilit̓ illū eſſe ſuū. vbi mr̄ ip̄a ſatiſface̓ nō valeat videt̉ ꝙ teneat̉ de expēſis educatōis pr̄iputatiuo. qꝛ cauſā efficacē dedit tali dāno extra de īiu. ⁊ dam. da. Si culpa. ẜm tn̄ poſſibilitatem ſuam. Et ſi mitteret ip̄a adultera at̄hoſpitale. vel finxiſſet mortuuꝫ peperiſſe vel