CapitulumQuintum
incarceratis anteꝙͣ ꝓferat̉ ſnīa ꝯtra eos vt ītercedāt ꝓ eis ⁊ liberēt̉. Sciēdū ꝙ ſi accuſativel īcarcerati ſūt culpabiles vn̄ omerito ꝯdēnandi. illā pecuniā nec redde̓ debēt datoribꝰ.qꝛ turpiter dederūt? nec retine̓ pn̄t ſibi. qꝛ turpiter acceꝑūt īpediētes iuſticiā: ſed pauꝑibꝰdebet erogari. ar. xiiij. q. v. Qui habetis. Sip̓o ſūt innocētes ⁊ ad redimēdū vexationemſuā dederūt ei ꝓcurādo ſui liberatōꝫ ſi īterceſſores ꝓ eis ſūt officiales ſalariati al̓. pecuniam receptā ꝓ hoc redde̓ debēt. vl̓ pauꝑibꝰ erogare. niſi data fuiſſet ꝑ modū doni ⁊ lib̓alitatis: ⁊ p̄cipue pꝰ liberatōꝫ. qꝛ tūc retineri poſſꝫar. j. q. ij. Sicut ep̄m. Et ſil̓r ſi int̓ceſſores nōſūt officiales ſalariati: ſꝫ pͥuate ꝑſone laborando ꝓ hmōi iuſta lib̓atōe iuſte faciūt: ⁊ qd̓eis bat̉ retinere valēt. Itē de pecunia data ꝓadulterio ꝯmiſſo vel ꝯmittēdo ꝙͣuis quidā dicant ꝙ dꝫ dari nō ei qͥ dedit nec ſibi retineri:ſed ei dari in cuiꝰ īiuriam bata ē .i. marito ſivxor eiꝰ ꝯmiſit adulteriū ex qͦ pecuniā habuitpr̄ ꝙ potiꝰ debeat dari pauꝑibꝰ. niſi ille maritus eſſet pauꝑ. qꝛ ꝓpt̓ pauꝑtatē poſſet etiamꝯfeſſor ip̄i mulieri tāꝙͣ pauꝑi dimitte̓. Et ſil̓rde viro ꝯmittēte adulteriū qͦ ad vxorē caſteviuentē. Et vr̄ eē ī hmōi qͣi idē ius ſicut d̓ turpi lucro ⁊ meretricō: qd̓ etiam pt̄ retineri ſicacqͥſitū. niſi ꝙ leges ꝓhibent adulteria ⁊ puniūt. n̄ aūt ſimplicē fornicatōeꝫ ⁊ meretricia.Nihilominus d̓ pecunia data ꝓ adulterio nilſtatuūt ſicut de pecunia ſimoniaca ⁊ alijs huiuſmōi. vn̄ pauꝑibꝰ erogari potiꝰ inducendiſūt. xiiij. q. v. Non ſane..§. ij.De acquiſito perludos fortune extra caſus ī qͥbꝰ dꝫ acqͥſituꝫ ꝑhmōi reſtitui. dꝫ pauꝑibꝰ erogari. qn̄qꝫ etiaꝫpoſſet ſibi retineri. Sꝫ de hoc plene habes ſupra eo. li. ti. j. c. xxiij. ¶ De illicite acq̇ſitis p̄mo mō. i. cū debet illud acqͥſitū ei a qͦ acqͥſitum ē. vt ī furto. vſura. rapina. ⁊ hmoi. regulare eſt ꝙ hmōi reſtituēda ſūt ſpoliatis. ſiueſint dn̄i illarū reꝝ. ſiue ad eos ſpectet dūmōꝯſtet rē nō fuiſſe ſubtractā ſeu ablatā. vt accibit ī pignore. depoſito. cōmodato. ⁊ hmōi. licet em̄ tales qͥ hn̄t pignora depoſita. ⁊ hmōi.nō ſint dn̄i ip̄aꝝ reꝝ. tn̄ ex hone ſta cauſa illatenēt. ideo eis debēt reſtitui talia ablata vt dominis ip̄aꝝ reꝝ. ⁊ ſic intelligit̉ illud. iij. q. j.Reintegrāda ſūt oīa ſpoliatis. ⁊ de reſti. ſpō.ꝑ totū. Si aūt res ablata ē ab eo qͥ īiuſte habuerat puta ꝑ furtū vel rapinā. reſtituēda ēdn̄o rei nō illi furoni. Ꝙͣuis aūt male facerettalis reſtituēdo furoni a qͦ ip̄e acceꝑat ⁊ nondn̄o rei ip̄ius quē nouit. tn̄ ẜm Vil. liberatꝰ ēa reſtitutōis obligatōe. qꝛ repoſuit rē ī p̄ſtinū ſtatū. Quidā tn̄ dicunt̉ ꝙ illud qd̓ acqͥrit̉ex vſura mētali tm̄. nō debet illi reſtitui qͥ dedit̉. quia id a ſe volūtarie abdicauit: nec tam̄ſibi debet retinere qꝛ ꝯtra legem accepit. extͣ
de vſuris. Conſuluit: ſꝫ debet pauꝑibꝰ erogari. ar. ad hoc extra d̓ homi. c. Sicut dignū. depſur̄. Cū tu. Sed iſta iura inducta vidēt̉ eſſeꝯtra talē opinionē. Nam ibi dr̄ ꝙ debēt ablata reſtitui eis quoꝝ fuerunt ſi reꝑiunt̉. vl̓ heredibꝰ eoruꝫ. Nec aliqd̓ ius nec aliquis doctorſolēnis facit iſtam diſtinctōnem inter vſuraꝫmentalē ⁊ pactionalē. vt prima debeat reſtitui ei qui dedit. ſecunda nō ſed pauꝑibus erogari. Sꝫ ſicut indiſtincte dicit Augꝰ de acceptis ꝑ furtū uel rapinā ꝙ debent reſtitui nondari pauꝑibus. ſic inqͥens. Qui cōtra ius ſocietatis hūane. furtis. rapinis. inuaſionibꝰ.oppreſſionibꝰ aliqua abſtulerūt reddenda potiuſꝙͣ donanda cenſemus exemplo Zachei.xiiij. q. v. Non ſane. Ita ⁊ indiſtincte dicit idēde vſuris. Nolite facere elemoſinam d̓ vſurisq. ea. qͣſi diceret. hec reddenda ſūt nō pauꝑibꝰdanda. cū .ſ. inueniūt̉ qui dederunt ip̄as vſuras. Et cū dr̄. ꝙ q̄ dedit vſurā volūtarie illuda ſe abdicauit. ℟o. ꝙ ſi dedit ex liberalitate ⁊ꝑ modū doni deꝝ eēt. ⁊ tūc recipiēs hoc ſciēsnon tenet̉ reſtituere: nec etiā pauꝑibꝰ dare.Sed ſi dedit rōne mutui pͥncipaliter nō illudabdicauit voluntarie ſupple ſed conditionate ne mutuāsⁱ reputaret ſe grauatū et iſtumingratū. ⁊ ſic alia vice nō īueniret mutuū: etideo ſibi dꝫ reſtitui vſura. Si aūt nil accepitvltra ſortē ꝙͣuis hoc ītēde̓t. ī nullo tenet̉: necilli. nec pauꝑibꝰ. Ad hoc facit qd̓ dr̄ in directorio iuris. Ibi em̄ dr̄ ꝙ vſurarius mentalisinducendꝰ eſt in foro pnīali vt reſtituat. ꝑ. c.Conſuluit. de vſuris. Et ſubdit̉ īfra. ꝙ ī foroeccl̓ie p̄ſurarius mētalis iudicādus eſt maleagere. ⁊ ē inducēdꝰ nō ꝯpellēdꝰ vt ſic acceptareſtituat. nec tanꝙͣ vſurariꝰ eſt puniendus inforo iudiciali: ſed quo ad deum revera vſurarius eſt. ⁊ tenet̉ reſtituere ſic accepta. ⁊ ſic intentō cū effectu facit vſurarium. vt in dicto.c. Conſuluit. ⁊. xiiij. q. iij. c. Si feneraueris.hec notat Ber. inno. hoſti. ⁊ Goff.Pro huiuſmodi aūt .§. iij.maiori declarationē. Sciendū ꝙ in re q̄ debetreſtitui. tripliciter aliqͦs ſe pt̄ habere. qꝛ autē verus dn̄s. aut heres eiꝰ. aut ſolū diſpenſator eſt circa ip̄am rem. In primo caſu ſcilicetcum eſt verus dominus rei ablate debet ſibireſtitui ſi poteſt. iij. q. j. Reintegranda. et fere per totam queſtionem. Et hoc niſi iuſtobello vel iuſto edicto imꝑiali vel eccleſiaſtico ille cui res ablata eſt priuaretur iure rehabendi ſimpliciter ⁊ ad tp̄us. Nam cum cōtinge̓t hoc puta qꝛ tanꝙͣ he̓ticus ꝯdēnatus ēdn̄s rei. vel de crimine leſe maieſtatis conuictus: in quibꝰ caſibꝰ oīa cōfiſcant̉ poſt ſnīaꝫſuꝑ hoc nō ſibi ſed fiſcodebent oīa ſua applicari. extra de he̓ticis. Excōmūicamꝰ. Inſuꝑſi dominꝰ rei ablate nō habet admīſtratōnembonoꝝ ſuorum vt pupillus. debet illud reddi