TitulusPrimus
qꝛ ibi nō intēdit̉ niſi indēnitas actoris ſeu acquiſitō iuris ip̄iꝰ actoris. et qͥlibet renuntiarep̄t iuri ſuo. vij. q. j. ꝙͣ ꝑiculoſuꝫ. iō abſqꝫ pct̄op̄t deſiſte̓ a ꝓſecutōe cāe ſue. ſiue ꝯcordādo cūeo. ſiue ad vitādū expēſas et gͣuamīa litigiorū. Tertō mō actor offendit cū ⁊ſi hēat iuſtācām crimīalē ſiue ciuilē ꝑ indebita media cāꝫꝓſequit̉ vtēdo mēdatijs in iuditō. vel falẜ inſtrum̄tis et teſtibꝰ ⁊ ꝓbatōibꝰ alijs ne amittatiuſtā cām. qd̓ etiaꝫ mortale ē ẜm. b. tho. ſcd̓aſcd̓e. q. lxviij. vn̄ nullo mō licet. xxij. q. ij. Faciat. Ueꝝ ſi in̄ obtinet victoriā cāe exqͦ certꝰ ēde ſue iuſticia cāe nō tenet̉ ad ſatiſfactōꝫ alt̓ꝑti nec etiam in expenẜ placiti cū ille iniuſtepexauerit eū. Si at actor in cā ciuili eſtimatſe ius hr̄e: qꝛ ⁊ ſic ſibi dr̄ ab aduocatis ⁊ ꝑitisvel etiā dubitat de iure ſuo: nec in ꝓceſſu cāeꝯgnoſcit ꝯͣriū. etiā ſi cām hr̄et iniuſtā n̄ peccat placitādo. ꝙͣuis meliꝰ face̓t ꝯcordando veldimittēdo. Nemini .n. facit iniuriā qͥ vtit̉ iureſuo dicit lex. Etſi obtinet victoriā cāe non tenet̉ ſatiſface̓ dū hoc igͦrat: qꝛ ꝓbabilis igͦrātiaexcuſat eū. di. xxxvij. §. fi. Sed ſi poſtea certificat̉ de errore ſuo: tūc tenet̉ ad reſtitutōeꝫilloꝝ bonoꝝ. et hoc niſi iā bona fide p̄ſcripſerit. extͣ de p̄ſcrip. ꝑ totum. In cā aūt crimīaliniſi ſit bn̄ certus de crimīe et poſſet legitīe ꝓbare: nō excuſaret̉ a pct̄o mortali accuſādo:qꝛ exponit ſe ꝑiculo magno ſui vel ꝓximi ſinecā ſufficienti. Item nota ẜm Anto. de bu. ſuꝑc. Quia pleriqꝫ. ꝙ cū qͥs ſiue actor ſiue reꝰ aliqua tenꝫ ex iniuſta ſnīa data ꝓ eo a iudice ꝙͣuis lex poſitiua ei aſſiſtat: tn̄ qꝛ lex natural̓reſiſtit. qꝛ nō dꝫ qͥs locupletari cū aliena iactura vel dāno. de re. iur̄. li. vj. Locupletari.iō tenet̉ talis reſtitue̓ ſic hīta. etiā ſi nō ꝓcuratōe ip̄iꝰ obtinētis cām: ſꝫ ſola iudicis igͦrātia obtinuiſſet. et ille qͥ ſuccūbit n̄ appellaſſet:qͣſi vibeat̉ ille acqͥeuiſſe exqͦ a ſnīa nō appellauit leſus: qꝛ talis nō ē verꝰ ſꝫ p̄ſūptus ꝯſēſus.vt no. de ſen. et re iudi. quod n̄ ſufficit in foroꝯſcientie. hec ille. Quod intelligendū videturqn̄ talis ſufficienter nouit ſnīam iniuſtā fuiſſe datam pro ſe: ſiue tunc ſiue poſtea.Reus concurrit in iu .§. vj.ditō. Dr̄ .n. reus is qͥ accuſat̉ ſeu impetit̉ ſuꝑaliqͣ re ſiue iuſte ſiue iniuſte. Et tal̓ triplicit̓p̄t peccare et mortalit̓. Primo dicēdo falſitatē vel tacēdo veritatē. vt cū iudex exqͥrit ab eobitatē ẜm ordinē iuris. ſiue in cā ciuili .ſ. cuꝫagit̉ de aliqͣ re tꝑali. vt cuꝫ int̓ rogat̉ ſi pecuniā mutuo accepit ab actore. vel ſi n̄ reſtituitmutuatā. ſciēs ſe accepiſſe hoc negat. vel r̄ſtituta aſſerit. vel etiā in cā crimīali cū accuſat̉et ſūt ſemi ꝓbatōes. vel cū infamia exorta erga aliquē fit inquiſitō ſuꝑ hoc etiā ī cāu mortis: negat ſe ꝯmiſiſſe maleficiū ꝑpetratū peccat mortalit̓ tal̓. Et rō ē ẜm. b. tho. ſcd̓a ſcd̓eq. lxix. qꝛ facit ꝯͣ debitū iuſticię et hoc ē mor-
tale. Pertinꝫ aūt ad debitū iuſticie vt qͥs obediat ſuo ſuꝑiori in hijs ad q̄ ius ſue p̄latōis ſeextēdit. Suꝑior aūt ē iudex reſpectu eiꝰ qͥ iudicat̉. et iō ex debito tenet̉ accuſatꝰ iudici expone̓ v̓itatē quā ab eo ẜm formā iuris exigit.hec Tho. Si aūt nō eſſet legitimꝰ iudex: putaqꝛ hꝫ dominiū vſurpatū cū nō ſit ſuꝑior eiꝰ:nō videt̉ face̓ ꝯͣ iuſticiā ſi nō obediat ei in dicēdo beritatē. peccat tn̄ dicēdo mendatiū. Etmortalit̓ ſi peieraret vel in noc um̄tū notabileꝓximo inferret. Sil̓r etiā ſi eſſet legitimꝰ iudex et nō inqͥreret ẜm formā iuris: puta quiaimpetitꝰ de debito pecunie ſine aliqͣ īfamia exorta vel occaſione: inqͥrit ab eo de homicidiovel furto. tūc nō tenet̉ rn̄dere: ſꝫ p̄t ꝑ appellatōem vel alit̓ ſubt̄fuge̓ iuditiū eiꝰ. nō tn̄ debꝫmēdatiū dice̓ ẜm Tho. Accuſatꝰ aūt vel inqͥſitus iuridice de vno malefitō ⁊ ꝯuictꝰ p̄t inqͥriet de alijs. ⁊ tenet̉ veritatē dice̓ ẜm De. d̓ pal̓.in. iiij. Secundo reus p̄t peccare mortalitercalūnioſe ſe defēdendo. naꝫ iſto mō etiā ſi hr̄etiuſtā cām peieraret: qd̓ ſemꝑ ē mortale. nā incā etiā criminali iuramētū de calūnia p̄ſtādūē. extͣ de iura. ca. c. Inherētes. Pro cuiꝰ declaratōne dicit. b. tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxix. ꝙ aliud ēveritatē tacere. aliud ē falſitatē ꝓpone̓. Horūpͥmū in aliqͦ caſu licet. Nō .n. quis tenet̉ oēmperitatē dice̓: ſꝫ illā quā ab eo p̄t et debꝫ exige̓iudex ẜm iuris ordinē: puta cū p̄ceſſit īfamiaſuꝑ aliqͦ crimīe. vel aliqua inditia apparuer̄t.vel cum p̄ceſſit ꝓbatō ſemplena. Scd̓m autēſ. falſitatē ꝓponere nullo mō licet. Ad id auteꝫquod licitū ē p̄t quis ꝓcedere vel ꝑ vias licitas ⁊ fini intento accōmodas quod ꝑtinet adprudētiā. vel ꝑ vias illicitas ⁊ ꝓpoſito fini cōgruas qd̓ ꝑtinet ad aſtutiam que exercet̉ pefraudem et dolū. et pͥmum quidē laudabile. ſecundū vero vitōſum. Reo igit̉ licet ſe defende̓occultādo veritatē quā ꝯfiteri nō tenet̉. peraliquos cōueniētes modos: puta ꝙ nō rn̄deatad que rn̄dere nō tenet̉. et hoc nō ē calūnioſeſe defende̓ ſꝫ prudent̉ euadere. Nō aūt licet velfalſitatē dice̓ vel veritatē tace̓ quā dice̓ tenet̉.nec aliquā fraudē adhibere: qꝛ fraus et dolusdim hn̄t mendatij qd̓ ē calūnioſe ſe defendere.hec Tho. Ꝙͣtūcunqꝫ gͦ quis haberet iuſtā cāmſꝫ qꝛ nō hꝫ ꝓbatōnes ſufficientes amitteret innotabile detrimētū ſub̓e vel ꝑſone. nō ꝓpterealicet ſibi dicere mēdatiū vel inducere falſū teſtem vel falſum inſtr̄m vel aliquid huiuſmōi.al̓ nō excuſaret̉ a mortali. Tertō peccat reusꝑ appellatōem iniuſtā. videlicet cū qͥs appellata ſnīa cā afferēde more ne ꝯͣ eū iuſta ſnīa feratur: peccat mortalit̓. qꝛ hoc ē calūnioſe ſe defende. Talis .n. agit ꝯͣ iuſticiā qꝛ officiū iudicis īpedit. vn̄ ei iniuriā facit: et etiā aduerſario ſuo cuiꝰ iuſticiā (inqͣtū p̄t) ꝑturbat. Et iōſicut dr̄. ij. q. vj. Oīno puniēdus eſt cuiꝰ iniuſta appellatō pronuntiatur. et tenet̉ etiam ad