CapitulumDecimūoctauū
ſui laboris videt̉ poſſe illud ⁊ſi turpit̉ inuētūadmitti. Uerū qꝛ talia ꝯmunit̉ inuēta ſūt addecipiendū et opprimēdū pauꝑes. iō inducēdiſūt ſetarioli et ritagliatores ꝙ abſtineāt a talibꝰ. et ex factis huiuſmōi fraudibꝰ ſatiſfaciātleſis. vel pauꝑibꝰ erogēt ſi nō gͣuauer̄t notabilit̓ textores. ar. xiiij. q. v. c. Qui habetis. et. c.Non ſane. Et idem dicendū de alijs ꝯducentibus laborantes ad alia artificia et exercitia.Sed de ſetariolis et textoribus dictum eſt. qͥahuiuſmodi multum Florentie practicat̉.BSexto fraus eſt in .§. viiij.oꝑbꝰ de gene̓ bonoꝝ cū .ſ. qͥs in eis q̄rit aliudꝙͣ gl̓iam dei. iuxta illd̓ apl̓i. Oīa in gl̓iam deifacite: puta remuneratōem ī mūdo. ꝓpt̓ quoddr̄ Piere. xlviij. Raledictꝰ oīs qͥ facit opꝰ deifraudulent̓ et deſidioſe. Qd̓ exponēs Gregꝰ.viiij. lib̓. moral̓. dicit ꝙ triplex fraus ꝯmittit̉in bono oꝑe qd̓ ē opꝰ dei cū .ſ. intēdit̉ remuneratō ex eo ab hoīe. Et hoc primo a corde .ſ. vthēat amicitiaꝫ et gr̄am hoīm. iō aliquid bonioꝑat̉. ſed fallax gr̄a dr̄ ꝓuer. vlt. Qui .n. hocq̄rit ſepe (vt ait Augꝰ) ab eo offēdit̉ deus neoffendat̉ amicꝰ. Deus aūt ait pſalmi. diſſipauit oſſa eoꝝ .i. oꝑa in gene̓ v̓tuoſa qͥ hoībꝰ placēt. Scd̓o ab ore. cū .ſ. ex bono oꝑe q̄rit̉ laushumana. qd̓ ꝓhibuit xp̄c dicens. Cū facis elemoſinaꝫ noli tuba cane̓ an̄ te Math̓. v. i. noſipublicare vt lauderis. Ꝙͣuis em̄ dicat̉ ꝙ memoria iuſti cū laudibꝰ nō tn̄ ip̄e reqͥrit eā ſeddeus illi eā tribuit vt nōſolū a deo ſꝫ etiaꝫ abhoībꝰ viuēs et mortuꝰ laudet̉. Tertō ab oꝑecū .ſ. qͥs aliqd̓ bonū facit vt a deo remuneret̉tꝑalit̓ .i. vt ꝓſperet̉. ieiunat ſeu orat et huiuſmōi facit vt ꝯſequat̉ el̓ yam vel eccleſiaſticaꝫdignitatē. vel alios ꝯfidētes d̓ ſua bonitate d̓cipiat tꝑalit̓ vel ſpūalit̉: talis ypocrita ē. Etd̓ huiuſmōi dn̄s dicit. Ue vob̓ ÿpocrite qͥ ſil̓eseſtis ſepulchris dealbatis q̄ apparēt hoībꝰ ſpetōſa Math̓. xxiij. Oēs gͦ tales q̄ fraudes faciūtī oꝑe dei .i. de gene̓ bonoꝝ: maledictōꝫ dei īcurrūt. Econtͣ d̓ viro iuſto dr̄. xxxiij. Bt̄us qͥ excutit manꝰ ſuas .i. oꝑa. ab oī mune̓ .i. cordis.oris. ⁊ oꝑis. nil .ſ. q̄rēs ab hoībꝰ vt finē ip̄orūoꝑuꝫ nec gr̄am hoīm nec laudē nec tͣnſitoria.De permutationibus .§. x.reꝝ ad res in negociādo que bulgarit̉ dicunt̉baratti: puta dat lanifex ſetariolo duos pannos laneos eſtimatos ab eo. c. floren̄. et ꝓ hijsſetariolꝰ dat lanifici pānū ſericū eſtimatū abip̄o. c. floren̄. ſiue mercator dat lanifici lanā ⁊ſetariolo ſericū. et ꝓ hijs lanifex dat ſibi nonpecuniā ſꝫ pānos laneos. ⁊ ſetariolꝰ dat pannos ſericos in tali eſtimatōe in qͣnta receper̄tlanā vel ſericū. nunqͥd ē licitū? ℟o. Si pure ⁊abſqꝫ fraude ꝑtiū fiat ꝑmutatō qͣntitatis p̄tijvel qͣlitatis reꝝ ē ꝯͣctus ꝑmutatōis et licitꝰ: qꝛa iure approbatꝰ ſimplicit̓ in tꝑalibꝰ. extra de
reꝝ ꝑ mu. ꝑ totū. Bi at̄ fiat fraus. aut hoc ēin ip̄is mercimonijs qͦ ad qͣlitatē. aut in eſtimatōe p̄tij. Si in qͣlitate reꝝ ꝑmutataꝝ. tūcſi ē fraus ex ꝑte vnius tm̄: qꝛ .ſ. dat alteri pānū laneū vel ſericū ſeu lanā vel ſericū multūdefectuoſa ꝯͣ ītentōeꝫ eiꝰ cū tn̄ ip̄e recipiat resab eo nō vitiatas: vtiqꝫ peccat mortalit̓ ⁊ tenet̉ ſatiſface̓ notabiliter ledēs. extͣ de iniur̄. ⁊dā. da. Si culpa. Et ſil̓r mediator ſeu ſenſalisqͥ nouit huiuſmōi fraudē: qꝛ cooꝑatur fraudiij. q. j Notū. Si aūt vterqꝫ intēdit alteꝝ d̓ciꝑeet ab vtroqꝫ dat̉ alteri res defectuoſa ꝓ bonaptroqꝫ ignorāte fraudem alteriꝰ vterqꝫ peccatmortaliter ꝓpter malā intentōeꝫ. xxij. q. v. Quiꝑiurare. Ꝙtum aūt ad ſatiſfactōem p̄t h̓ hr̄elocū ꝯpenſatō vt vnꝰ alteri nō teneat̉ ſi in tāto d̓ceptus ē vnus ꝯͣ intentōeꝫ ſuā ꝙͣtum alt̓.Si vero vterqꝫ vt practici ſcirēt defectus reꝝꝑmutandaꝝ nō videt̉ ibi eſſe fraus: qꝛ ſciēti ⁊ꝯſentiēti nō fit iniuria. de re. iur̄. li. vj. ⁊ alteralteri nō tenet̉. Si autē fit deceptō in p̄tio: qꝛexceſſiuū ponit̉ ſuis mercimonijs. tūc ſi vneoꝝ excedit in p̄tio et nō alter. qͥ excedit peccat. et obligat̉ ſatiſface̓ ſi ē notabilis exceſſusniſi hoc alt̓ ꝑpendat atn̄ ſic velit face̓ ꝑmutatōeꝫ. tūc videt̉ n̄ teneri. ꝑ regulā Sciēti. ī. vj.Si aūt ſciēter vterqꝫ excedit ī p̄tio ī eſtimādoſuas res: qꝛ alt̓ de altero hoc credit et ꝯgnoſcit cū quotidie hoc practicēt: puta mercatorde lana quā dat lanifici valente tūc. xc. flore.ẜm currēs p̄tiū exigit. c. vel circa. Et lanifexde pānis laneis qͦs dat mercatori ꝓ ſua lanaexigit. c. cū nō valeāt niſi. xc. vel circa. cū alt̓ꝓbabilit̓ ſciat de altero ꝙ iniuſtū p̄tiū exigūtde ſua re. videt̉ h̓ hr̄e locū ꝯpēſatō: nec ibi ꝓpeeſſe fraudē cū ītendāt ſe ꝯſeruare indēnes nōalteꝝ gͣuare. tales tn̄ adinuentōes ſūt ex cupiditate inuēte. et iō vitāde.¶ Capitulū. xviij. de multiplici falſificatōne.⁊ ibi agit̉ de falſificatōne in menſuris. in pōderibꝰ. in monetis. in ſcripturis. in bullis. ininſtrumentis. et in fetibꝰ filioꝝ.E falſificatione poteſtinduci illud pͣs. lxj. Aendaces filijhoīm in ſtateris vt decipiāt ip̄i devanitate ī idip̄m. Ubi tria poſſūtnotari. Primo defectio veritatis. ibi. Aēdaces filij hominum in ſtateris. Secūdo intentio nocibilitatis. ibi. vt decipiant ip̄i. Tertioꝯſecutō penalitatis. ibi de vani. in idip̄m.Et a ſecūdo inchoando§. j.claꝝ eſt ꝙ qui vtunt̉ mēdatō ad hoc faciūt vtdecipiāt ⁊ fallāt. qd̓ patet ex diffinitōne eius.Nā diffinit̉ a magiſtro ſnīaꝝ. in. iij. qd̓ ē falſavocis ſignificatō cū intentōe fallēdi. Et quiafalle̓ et deciꝑe aliū eſt ꝯtra vel p̄ter caritatē ⁊legē naturalē: qꝛ nullꝰ vellet ab alio decipi. iō