Druckschrift 
2 (1477)
Entstehung
Seite
635
Einzelbild herunterladen
 

CapitulumDecimūoctauū

ſui laboris videt̉ poſſe illud ⁊ſi turpit̉ inuētūadmitti. Uerū qꝛ talia ꝯmunit̉ inuēta ſūt addecipiendū et opprimēdū pauꝑes. inducēdiſūt ſetarioli et ritagliatores abſtineāt a talibꝰ. et ex factis huiuſmōi fraudibꝰ ſatiſfaciātleſis. vel pauꝑibꝰ erogēt ſi gͣuauer̄t notabilit̓ textores. ar. xiiij. q. v. c. Qui habetis. et. c.Non ſane. Et idem dicendū de alijs ꝯducentibus laborantes ad alia artificia et exercitia.Sed de ſetariolis et textoribus dictum eſt. qͥahuiuſmodi multum Florentie practicat̉.BSexto fraus eſt in .§. viiij.oꝑbꝰ de gene̓ bonoꝝ .ſ. qͥs in eis q̄rit aliudꝙͣ gl̓iam dei. iuxta illd̓ apl̓i. Oīa in gl̓iam deifacite: puta remuneratōem ī mūdo. ꝓpt̓ quoddr̄ Piere. xlviij. Raledictꝰ oīs facit opꝰ deifraudulent̓ et deſidioſe. Qd̓ exponēs Gregꝰ.viiij. lib̓. moral̓. dicit triplex fraus ꝯmittit̉in bono oꝑe qd̓ ē opꝰ dei .ſ. intēdit̉ remuneratō ex eo ab hoīe. Et hoc primo a corde .ſ. vthēat amicitiaꝫ et gr̄am hoīm. aliquid bonioꝑat̉. ſed fallax gr̄a dr̄ ꝓuer. vlt. Qui .n. hocq̄rit ſepe (vt ait Augꝰ) ab eo offēdit̉ deus neoffendat̉ amicꝰ. Deus aūt ait pſalmi. diſſipauit oſſa eoꝝ .i. oꝑa in gene̓ v̓tuoſa hoībꝰ placēt. Scd̓o ab ore. .ſ. ex bono oꝑe q̄rit̉ laushumana. qd̓ ꝓhibuit xp̄c dicens. facis elemoſinaꝫ noli tuba cane̓ an̄ te Math̓. v. i. noſipublicare vt lauderis. Ꝙͣuis em̄ dicat̉ memoria iuſti laudibꝰ tn̄ ip̄e reqͥrit ſeddeus illi tribuit vt nōſolū a deo ſꝫ etiaꝫ abhoībꝰ viuēs et mortuꝰ laudet̉. Tertō ab oꝑe .ſ. qͥs aliqd̓ bonū facit vt a deo remuneret̉tꝑalit̓ .i. vt ꝓſperet̉. ieiunat ſeu orat et huiuſmōi facit vt ꝯſequat̉ el̓ yam vel eccleſiaſticaꝫdignitatē. vel alios ꝯfidētes ſua bonitatecipiat tꝑalit̓ vel ſpūalit̉: talis ypocrita ē. Et huiuſmōi dn̄s dicit. Ue vob̓ ÿpocrite ſil̓eseſtis ſepulchris dealbatis apparēt hoībꝰ ſpetōſa Math̓. xxiij. Oēs tales fraudes faciūtī oꝑe dei .i. de gene̓ bonoꝝ: maledictōꝫ dei īcurrūt. Econtͣ viro iuſto dr̄. xxxiij. Bt̄us excutit manꝰ ſuas .i. oꝑa. ab mune̓ .i. cordis.oris. oꝑis. nil .ſ. q̄rēs ab hoībꝰ vt finē ip̄orūoꝑuꝫ nec gr̄am hoīm nec laudē nec tͣnſitoria.De permutationibus .§. x.reꝝ ad res in negociādo que bulgarit̉ dicunt̉baratti: puta dat lanifex ſetariolo duos pannos laneos eſtimatos ab eo. c. floren̄. et hijsſetariolꝰ dat lanifici pānū ſericū eſtimatū abip̄o. c. floren̄. ſiue mercator dat lanifici lanāſetariolo ſericū. et hijs lanifex dat ſibi nonpecuniā ſꝫ pānos laneos. ſetariolꝰ dat pannos ſericos in tali eſtimatōe in qͣnta receper̄tlanā vel ſericū. nunqͥd ē licitū? ℟o. Si pureabſqꝫ fraude ꝑtiū fiat ꝑmutatō qͣntitatis p̄tijvel qͣlitatis reꝝ ē ꝯͣctus ꝑmutatōis et licitꝰ: qꝛa iure approbatꝰ ſimplicit̓ in tꝑalibꝰ. extra de

reꝝ mu. totū. Bi at̄ fiat fraus. aut hoc ēin ip̄is mercimonijs ad qͣlitatē. aut in eſtimatōe p̄tij. Si in qͣlitate reꝝ ꝑmutataꝝ. tūcſi ē fraus ex ꝑte vnius tm̄: qꝛ .ſ. dat alteri laneū vel ſericū ſeu lanā vel ſericū multūdefectuoſa ꝯͣ ītentōeꝫ eiꝰ tn̄ ip̄e recipiat resab eo vitiatas: vtiqꝫ peccat mortalit̓ tenet̉ ſatiſface̓ notabiliter ledēs. extͣ de iniur̄.. da. Si culpa. Et ſil̓r mediator ſeu ſenſalis nouit huiuſmōi fraudē: qꝛ cooꝑatur fraudiij. q. j Notū. Si aūt vterqꝫ intēdit alteꝝ d̓ciꝑeet ab vtroqꝫ dat̉ alteri res defectuoſa bonaptroqꝫ ignorāte fraudem alteriꝰ vterqꝫ peccatmortaliter ꝓpter malā intentōeꝫ. xxij. q. v. Quiꝑiurare. Ꝙtum aūt ad ſatiſfactōem p̄t hr̄elocū ꝯpenſatō vt vnꝰ alteri teneat̉ ſi into d̓ceptus ē vnus ꝯͣ intentōeꝫ ſuā ꝙͣtum alt̓.Si vero vterqꝫ vt practici ſcirēt defectus reꝝꝑmutandaꝝ videt̉ ibi eſſe fraus: qꝛ ſciētiꝯſentiēti fit iniuria. de re. iur̄. li. vj. alteralteri tenet̉. Si autē fit deceptō in p̄tio: qꝛexceſſiuū ponit̉ ſuis mercimonijs. tūc ſi vneoꝝ excedit in p̄tio et alter. excedit peccat. et obligat̉ ſatiſface̓ ſi ē notabilis exceſſusniſi hoc alt̓ ꝑpendat atn̄ ſic velit face̓ ꝑmutatōeꝫ. tūc videt̉ teneri. regulā Sciēti. ī. vj.Si aūt ſciēter vterqꝫ excedit ī p̄tio ī eſtimādoſuas res: qꝛ alt̓ de altero hoc credit et ꝯgnoſcit quotidie hoc practicēt: puta mercatorde lana quā dat lanifici valente tūc. xc. flore.ẜm currēs p̄tiū exigit. c. vel circa. Et lanifexde pānis laneis qͦs dat mercatori ſua lanaexigit. c. valeāt niſi. xc. vel circa. alt̓ꝓbabilit̓ ſciat de altero iniuſtū p̄tiū exigūtde ſua re. videt̉ hr̄e locū ꝯpēſatō: nec ibi ꝓpeeſſe fraudē ītendāt ſe ꝯſeruare indēnesalteꝝ gͣuare. tales tn̄ adinuentōes ſūt ex cupiditate inuēte. et vitāde. Capitulū. xviij. de multiplici falſificatōne. ibi agit̉ de falſificatōne in menſuris. inderibꝰ. in monetis. in ſcripturis. in bullis. ininſtrumentis. et in fetibꝰ filioꝝ.E falſificatione poteſtinduci illud pͣs. lxj. Aendaces filijhoīm in ſtateris vt decipiāt ip̄i devanitate ī idip̄m. Ubi tria poſſūtnotari. Primo defectio veritatis. ibi. Aēdaces filij hominum in ſtateris. Secūdo intentio nocibilitatis. ibi. vt decipiant ip̄i. Tertioꝯſecutō penalitatis. ibi de vani. in idip̄m.Et a ſecūdo inchoando§. j.claꝝ eſt qui vtunt̉ mēdatō ad hoc faciūt vtdecipiāt fallāt. qd̓ patet ex diffinitōne eius. diffinit̉ a magiſtro ſnīaꝝ. in. iij. qd̓ ē falſavocis ſignificatō intentōe fallēdi. Et quiafalle̓ et deciꝑe aliū eſt ꝯtra vel p̄ter caritatēlegē naturalē: qꝛ nullꝰ vellet ab alio decipi.