TitulusPrimus
alia cā mittit eū ad campſorē vel mercatoreꝫqͥ hꝫ ſuas pecunias vel ſibi eas mutuat vt ip̄iſoluat̉. ⁊ capſerius vel aliꝰ gerēs negocia ip̄iꝰmercatoris ꝓ eo ſoluit Io. ad inſtantiā et voluntatē ip̄ius De. retinet tn̄ duos denarios ꝓlibra ꝓ mercatore cāpſerius eiꝰ. nūquid ē licitū: ℟eo. Si hoc hꝫ ꝯſuetudo ciuitatis ī huiuſmōi ⁊ creditor hoc ſciēs nō ꝯͣdicit: videt̉ poſſetolerari et excuſari rōne ꝯſuetudinis q̄ legemfacit cū ē rōnabilis. vt di. j. ꝯſuetudo. Nō aūtvidet̉ irrōnabilis dicta ꝯſuetudo cū introducta ſit reſpectu laboris numerātis pecuniā etſcribētis et expēſaꝝ qͣs facit cāpſor vel mercator penſionis exercētiū artē ꝓ eo. Rō .n. expēſaꝝ ⁊ laboris hn̄da ē. ar. c. Magne. de voto. Etnullus cogit̉ ſuis ſtipēdijs militare. xiij. q. j.§. j. Si aūt vltra ꝯſuetū acciꝑet fraudē ꝯmitteret. vel etiā ſi creditor hoc neſciēs ꝯͣ volūtatē ſuā et intentōeꝫ recipit illā diminutōeꝫ: nātūc mercedē laboris ſui ſi vult cāpſor ab eo .ſ.Pe. cuiꝰ noīe ſoluit r̄cipiat nō a creditore Io.qͥ integre debet reciꝑe ius ſuū. ¶ Sed quid decamerarijs vel depoſitarijs ꝯmunitatis in diuerẜ officijs. vt mōtis vel gabellaꝝ et huiuſmodi hn̄tibꝰ vel reciꝑe pecunias a ꝑſonis veltͣdere eas varijs hoībꝰ ꝓ ꝯmunitate a quolibꝫdāte vel recipiēte pecuniā ab eis exigūt aliqͥdputa vnū denariū ꝓ floreno vel libra. nūquidhoc ē licitū ſi hoc habꝫ ꝯſuetudo a diu ẜuata?heo. dicendū ſaluo meliori iuditō hoc videturdiſtīguendū. qꝛ aut tales ſūt ſalariati a ꝯmunitate et ſufficient̉ ẜm laborē offitij et qͣlitatē.aut nō ſūt ſalariati vel diminute et inſufficiēter ſalariati. In pͥmo caſu nō credo poſſe exigere vel reciꝑe: qꝛ ibi nō videt̉ hr̄e locū ꝯſuetudo cū irrōnabilis ſit introducta ex mera etīmēſa cupiditate. vn̄ potiꝰ dicēda ē corruptela. di. viij. ꝯſuetudo. Et ſic credo talia ſic extorta ſeu acqͥſita ex debito pauperibꝰ erogāda. vtxiiij. q. v. c No ſane. In ſecūdo caſu videt̉ eospoſſe exigere et ꝯſuetudineꝫ eos excuſare queratōnabilis eſt cum ſeruiat illis ꝑſonis. et nemo de ſuo cogitur facere bn̄ficium. ar. xiij. q.j. §. j. Sꝫ dignus ē mercēnarius mercede ſua.Quinto fit fraus in .§. viij.pecunie ad res mutabilitate: et ex hoc diminuit̉ p̄tiū debitū ꝓmiſſū: qꝛ nō indigētes aliqn̄ talibꝰ rebꝰ ꝯducti in aliquo oꝑe cū vendūtminus p̄tium ꝙͣ id qd̓ ꝯſtitit eis. Et ꝯͣ hos aitIacobꝰ apl̓s. v. ca. Ecce merces oꝑarioꝝ quimeſſuer̄t regiones vr̄as q̄ fraudata ē a vobisclamat ꝯͣ vos. Sciēdū igit̉ ꝙ cū pacta debeātẜuari. extͣ de pact̄. Antigonꝰ. ⁊ pacta ex ꝯuētōne legē accipiūt. iō cū quis ꝯducit̉ ad aliqd̓opus ſi ꝓmittit ſibi dare pecuniā nō debet illidare victualia vel pānuꝫ vel alias res niſi inꝙͣtum velit ip̄e ꝯductꝰ ſua ſpōte. vel niſi aliomodo nō poſſit ſibi ſoluere ex defectu pecūie:ſꝫ tūc ſi ille nō indiget vſu illiꝰ rei: puta pāni
ſꝫ oportꝫ vende̓ vt hēat pecuniā ꝓ alijs rebusemēdis: illud dānū qd̓ inde ſuſtinet in minusvendēdo debet ꝯductor reſarciri. exqͦ pactumfuit de pecunia et īuolūtariꝰ alias res r̄cepit.Sꝫ ſi a pͥncipio oꝑis pactū in ſoluēdo ſibi delabore ſuo certo p̄tio ī rebꝰ: puta pāni. victualiū. ⁊ ꝑtim in pecunia: tūc ſi illas res qͣs ſibidat ꝓ ꝑte ſolutōis ẜm ꝯuentōeꝫ vēdit iuſto p̄tio ẜm ꝙ alijs vēdit ꝙͣuis ip̄e nō indigens eisreuēdendo multū ꝑdat: qꝛ qd̓ ſibi datuꝫ fuit ꝓxx. ſolidis nō p̄t vende̓ niſi ꝓ xv. vel minꝰ. innullo ꝯmittit fraudē ꝯductor. qꝛ ſciēti ⁊ ꝯſentiēti nō fit iniuria neqꝫ dolꝰ. de re. iu. li. vj. Sꝫſi ip̄e vel aliꝰ ꝓeo: puta ritagliator ꝓ ſetariolodat pānum textori ꝯducto a ſetariolo maiorip̄tio ꝙͣ alijs vendat̉. de illo pluri certe tenet̉.puta ritagliator vēdit pānū alijs ad ratōeꝫ. x.xx. ſolid̓. ꝓ brachio ſꝫ textori ſerici ad ratōemxxxiij. vel plꝰ. quē pānū reuendēs reꝑit. xxv.ſolid̓. certe ſetariolus tenet̉ textori de tribꝰ ſolidis ꝓ qͦlibet brachio pāni: qꝛ plꝰ iuſto p̄tiotm̄ vendidit ſibi ritagliator ad petitōeꝫ ſetarioli. ſꝫ d̓ illis quinqꝫ quibꝰ minꝰ vēdibit ꝙͣ emitnō tenet̉ ei exqͦ iuſto p̄tio venditū fuit. ⁊ ꝯuētio int̓ illos talis fuit vt .ſ. in pāno ſibi ſolueret in totū vel in ꝑteꝫ ꝓ ſuo labore. Sꝫ⁊ſi ip̄etextor ſerici ab initō cū pactū fecit cū ſetariolo d̓ pāno ſibi dādo ꝓ labore ſuo ſcit ꝙ ritagliator vēdet ſibi plus iuſto p̄tio: qꝛ ſic ꝯmunit̉fit ⁊ al̓ exꝑtus eſt: nō videt̉ ſibi ſetariolus teneri: qꝛ in idem reuertit̉ ac ſi ſetariolus a pͥncipio faceret pactuꝫ cum textore dādi ſibi tm̄ꝙͣtum vendet pānum ſibi datum: puta debetſibi dare. x. florenos ꝓ ſuo labore: ſꝫ in pānode quo ſcit textor ꝙ nō inueniet de ip̄o pannovendens ip̄m niſi ſex floren̄. vnde ita eſt ſicutfaceret pactū cum eo dare ſibi ſex floren̄. nonobſtante ꝙ dicatur de decē florenis: qꝛ non inpecunia decē ꝓmiſit: ſꝫ in panno ſibi ꝯputando talit̉ ꝙ ſex florenos habebit. vn̄ etſi textorpeteret tm̄ ſex florenos a ſetariolo qꝛ ſic credit habituꝝ ꝑ pannū ſic venditum: nō videt̉ſetariolus malefacere. Eſt tn̄ ſatis turpis tal̓modꝰ vtriqꝫ ⁊ ſetariolo et ritagliatori ⁊ potiꝰeſt reprobādus vt iniuſtus. Nota tamē ꝙ ſi exhoc non accipit textor debitum lucrū de labore ſuo ẜm ꝯmunē eſtimatōeꝫ ſꝫ diminutū: prtatur aūt debitū lucꝝ illud in quo ꝯueniūt inpecunia puta. x. floren̄. ſꝫ qꝛ pauꝑ ē et opor.tet eum acciꝑe etiam multominus vt ſe et familiā ſuſtentet. tūc vtiqꝫ ſetariolus ſibi teneret̉ dare ſupplem̄tū uſqꝫ ad decē vel circa ſi datſibi pannuꝫ quem non vendit niſi ſex: qꝛ ſicutdignus ē oꝑarius mercede ſua ex debito iuſticie. ita et ꝯueniēti mercede: al̓ eſſet ꝯtra equalitatem iuſticie. ſicut in ꝯtractu emptōnis etbenditōnis eſt īiuſticia ⁊ peccatū cū res emitur minus iuſto p̄tio ex neceſſitate vēditoris.Sꝫ ſi qͣntitas ſex flor̄. reputat̉ ꝯgrua merces