Druckschrift 
2 (1477)
Entstehung
Seite
631
Einzelbild herunterladen
 

CapitulumDecimūſeptimū

Aut ſi pͣui valoris ſūt aīabꝰ illoꝝ pauꝑibꝰerogare: qꝛ in hoc plus ꝓficeret fraudato. niſi et ip̄e graui inopia laboraret. Hec tn̄ p̄dicāda magna diſcretōne: ppl̓i ad dilatandāꝯſcientiā ſint proni. et ideo que tutiora ſuntdicēda ſūt. Ꝙͣtū ad fraudes qͣs faciūt hoīes īnegociādo illicitas ꝑmutatōes dicet̉ ī ſeq̄ntibꝰ ſub alio ẜmone.Capitulum. xvij. de varijs fraudibꝰ:que ꝯmittuntur in negociando.Eparia fraudationeloquit̉ ꝓph̓a dicēs pͣs. lj. Tota dīeiniuſticiā cogitauit līgua tua. ſicut nouacula acuta feciſti dolum.Ubi vltra frequētiā mali oꝑis quā ſignat dicens. Tota die. ſnīam dānatōis inſinuat dicēs. Propterea deus deſtruet te in finē euellet te ⁊cͣ. Un̄ apl̓s. j. ad Theſal̓. iiij. Neqꝫ qͥscircūueniat .i. decipiat in negotō frēm ſuū: qꝛvindex ē deus de oībꝰ hijs. Et de beſtīa quā vidit Ioh̓es Apocl̓. xiiij. dr̄ faciet ne qͥs poſſit vende̓ vel eme niſi habuerit caracterē acnomē beſtię. Geſtia dicit̉ a paſtādo diabolē. caracter eiꝰ ē imago eiꝰ eſt fraus dolus.nomē eiꝰ ē falſitas: qꝛ mēdax ē. Abſqꝫ iſta imagine .ſ. fraudis dicūt mercatores oſſedere vel eme̓. Sꝫ ibi ſubdit̉. acceꝑit hunccaracterem bibet de vino ire dei. Et nota triamala facit doloſus ſeu deceptor in negociādo ſeu vendēdo. Primū ē aſtutia in modos addecipiēdū exquirēdo. ibi. Tota die iniuſticiācogitauit līgua tua. Secundū ē fraudulētiain excogitatos exequendo. ibi. Feciſti dolum.Tertium eſt malitia in decipiendos liniendo.ibi. ſicut nouacula acuta.Ꝙͣtum ad primum..§. j.Sciendū licet aſtutia. fraus. et dolꝰ poſſintin actibꝰ alioꝝ pct̄oꝝ reꝑiri. ꝯmunius tn̄ invitō auaritie circa acqͥſitōeꝫ tꝑaliū ꝯſueuerūtexerceri. Et vt dicit. b. tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. liiij.arti. iij. Aſtutia ꝓpe ē qͥs ad ꝯſeq̄ndū aliquēfinē bonū vel malū vtit̉ veris vijs ſeu medijs: ſꝫ ſimulatis et apparētibꝰ. hoc at̄ ē pct̄mqꝛ ꝯͣ rōnē rectā: vn̄ et ꝯͣ prudētiā. Neqꝫ .n. etiāad bonū finē oportꝫ falſis vijs et ſimulatisuenire ſꝫ veris realibꝰ. qd̓ facit prubētia. Etqꝛ ſil̓itudinē hꝫ ea in eo .ſ. vtit̉ ad ꝑueniendū ad finē intentū illis medijs ꝯducūt adip̄m. Sꝫ prudētia debitis iuſtis medijs vtitur ad bonū finē. aſtutia īdebitis medijs vl̓ admalū finē. ideo ip̄a aſtutia aliqn̄ dr̄ prudētiaꝓpt̓ dictā ſil̓itudinē: ſꝫ īproprie. Un̄ et ꝓuer. j.dicit̉. Ut ꝑuulis det̉ aſtutia .i. prudētia. Etuer. xiij. Aſtutꝰ .i. prudēs oīa facit ꝯſilio.Sic aſtutia ꝯſiſtit ī excogitatōe dct̄aꝝ viaꝫſimulataꝝ ad aliquē finē ꝯſeq̄ndū: puta vt inꝓpoſito ad decipiendū ꝓximum in tꝑalibꝰ. Et

hoc ē qd̓ dicit pſalmiſta de iniqͦ. Tota die iniuſticiam cogitauit līgua tua. līgua .ſ. cordisexquirēdo īueſtigādo mēte qūo īiuſta poſſitface̓ et ꝓximum deciꝑe. Sꝫ dicit dn̄s ꝓph̓amIob. v. ca. qd̓ recitat apl̓s. j Cor̄. iij. Comp̄hēbaꝫ ſapiētes .ſ. mūdi in aſtutia eoꝝ: qꝛ freq̄nt̉cum intendant decipere ip̄i decipiūtur.Ꝙͣtum ad ſecundum. .§. ij.Notandū ẜm. b. tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. liiij. dolusē executō aſtutie. vn̄ ꝯſiſtit in executōe dictarum viaꝝ falſarū que excogitātur aſtutiā.et pͥncipalit̓ fit verba ad decipiendū. iuxtaillud pͣs. Lingua tua ꝯcīnabat .i. multiplicabat dolos. ꝙͣuis et ad malitias cordis excogitatas ad decipiendum extendat̉ etiam dolus.iuxta illud Eccͣi .j. Cor tuuꝫ plenum ē dolo. etad oꝑa deceptoria ẜm illud Hiere. vj. Cunctifaciunt dolū. fit dolus verba facta deceptoria. fraus aūt ꝓpe facta. et ſic habes differentiā int̓ fraude et dolū. et ſic ſumit̉ dicitur extͣ de reſcript̉. Ex tenore. fraus dolus nemini dn̄t procinari. vt fraus referat̉ adfacta deceptoria. ad verba aūt dolus. Et notaẜm Pe. de pal̓. in. iiij Coff. et Ber. ſi dolusdat cām ꝯtractui: puta quis celat vitiū equiquē exponit benalē vel laudat ip̄m vt indefectuoſū. queꝫ defectū ſi ſciret emptor nulloemeret. vt equū cadentē. ꝑiculoſū. tunc ꝙͣuisres illa valeret p̄tiū: tn̄ qꝛ venditor celādo vitiū occultū rei illius vel laudādo vt hn̄temdefectū ſciret tenet̉ ad reſtitutōeꝫ p̄tij emptori et reofferenti: qꝛ ꝓpter talē dolū p̄t reſcindi ꝯtractus ẜm iura. Si aūt dolus v̓bavel facta incidit in ꝯtractū. qꝛ .ſ. emptor emiſſet illā rem cuiꝰ defectū neſciebat: ſꝫ tantūp̄tiū. tūc ſi res illa tm̄ valet tenet̉ ei vēditor in aliquo: qꝛ exqͦ volebat emē debebat emēiuſto p̄tio. Sꝫ ſi nontm̄ valebat debet reſtituere illud plus. Hos dolos facit iniuſtꝰ auarus per verba adulatoria plena fallatijs alliciendo v̓bis humanis reuerentibꝰ oſtendendo ſe amicū emptoris et huiuſmōi. Un̄ pͣs. ꝓpt̓hoc aſſimilat barbitonſori. et lingua ſuamnouacule cum qua radit pilos qui an̄ꝙͣ rabatacuit nouaculā ſuper lapidem oleo litum. itaauarus et fraudulētus oleo adulatōnis līguāacuit ad radendum pilos .i. auferendū tꝑalia.Dicit ergo. ſicut nouacula acuta .ſ. līgua tuafuit. Cōtra hos īprecat̉ pͣs. dicēs. Līguis ſuisdoloſe agebāt: iudica illos deꝰ .i. ꝯdēna eos deꝰNota in tercio frau­ .§. iij.dulentia que ꝯſiſtit in factis ꝯprehenditurin dolo dum dicitur. feciſti dolum .i. operatuses fraudē. Sed vt dicit̉ ꝓuer. j. Ip̄i moliūturfraudes contra animas ſuas. Eſt .n. iſta fraudulentia aliquādo mortale peccatuꝫ et ad reſtitutōem obligat ſi ſit notabilis deceptō. Fitergo fraudulentia.