TitulusPrimus
Primo rei quidditate.Secundo in ſui quantitate.Tertio in eius qualitate.Quarto in ſoluendi tarditate.Quinto in pretij ad res mutabilitate.Sexto in bone intentōnis prauitate..§. iiij.Primus ergo defectus fraudis ē in quidditate ſeu ſpecie ⁊ ſubſtātia rei. vt ſi vendat̉ auricalcū ꝓ auro. vnꝰlapis pretōſus ꝓ altero. vinū limphatū ꝓ puro. et huiuſmōi. De qͣ fraude ꝯͣ eā faciētes īuehit deꝰ ꝑ Iſaiā dicēs .j. ca. Argentū tuū berſūē in ſcoriā. vinū tuū mixtū ē aqͣ. vbi alia tͣnſlatō hꝫ. caupones tui vinum aqͣ miſcēt. Hancfraudē ꝯmittūt in ſpecie rei macellarij vēdentes carnes hircinas vel caprinas ꝓ caſtratinis. Aromatarij vendētes vnū aroma mixtūcū alio ꝓ puro. cerā mixtā oleo ꝓ pura cera.vnū medicinale ꝓ alio. Et multi alij artifitijsſuis faciūt multas ſophiſticatōes. Si quis gͦſcient̓ aliquā fraudē facit in huiuſmōi decipiens vel intēdens deciꝑe ꝓximum peccat: et adreſtitutōeꝫ tenet̉ ſi notabilit̉ ledit. ẜm. b. tho.ſcd̓a ſcd̓e. q. lxxvij. Sꝫ ſi ignorant̉ fieret talisdeceptō .ſ. vendēdo vnā rem ꝓ alia cū .ſ. credattalē eſſe nō peccat: ſꝫ tn̄ tenet̉ ad ſatiſfactōeꝫcū ꝑcipit de errore. puta vendit qͥs anulū auricalceū ꝓ aureo credēs eſſe aureū: tenet̉ cuꝫꝑpendit derrore illi emptori ſatiſface̓. Sicutetiā ſi qͥs daret alicui vnū groſſum argenteūdeauratuꝫ ꝓ vno floreno tenet̉ dare florenū.Et ex hijs pꝫ dicit. b. tho. vbi ſupͣ ꝙ illicitū eſtvende̓ auꝝ vel argentū alchimicū ꝓ vero: tūqꝛ nō ē adeo puꝝ ſicut veꝝ: tū etiā qꝛ non hꝫeaſdē ꝓpͥetates. ſicut ꝓpͥetateꝫ letificādi. aut ꝙnō valet ꝯtra certas infirmitates. Si autē ꝑalchimiā fieret veꝝ auꝝ nō eſſet illicitū vendere ꝓ vero: qꝛ nihil ꝓhibet artē vti aliquibꝰnaturalibꝰ cauẜ ad ꝓducendū veros et naturales effectus. ſicut Augꝰ dicit in lib̓. d̓ trini.de hijs q̄ fiūt arte demonū. Et qd̓ dictū ē de vēditore idē intelligendū de emptore. cū .ſ. venditor crederet rem ſuam minus pretōſam: putaauricalcū qd̓ ē auꝝ. et lapidē vitreū qͥ eſt pretōſus. Emptor .n. cū hoc ꝑcipit peccat gͣuiterſi nō dat ſibi p̄tiū ꝯpetēs valori rei: ſꝫ ẜm eſtimatōem vēdentis: ⁊ tenet̉ ad ſatiſfactōꝫ. Ueꝝcū aliqͥ ſophiſticāt ea que vendūt vt ſe ſeruētindēnes et cū aliquo lucro ꝯgruo: qꝛ ſi venderēt puras res et emptores nō vellēt dare iuſtū p̄tiū: qꝛ alij vendūt talia ſic ſophiſticata ⁊mixta minori p̄tio: vident̉ poſſe excuſari dūmō nō fiāt tales mixture ꝙ noceāt humaniscorꝑibꝰ qd̓ accide̓ p̄t in hijs q̄ vendūtur in cibū et potū hoīm p̄cipue medicinalibꝰ. Similit̓ nō videt̉ illicitū cū ꝑ talem mixturam resreddunt̉ magis amabiles ⁊ nō nociue. Sicutaudiui ꝯtinge̓ de vino greco qd̓ aliqn̄ qn̄ ē purum qꝛ nimis fumoſū minus placet. cū vero
aqua miſcet̉ amabiliꝰ reddit̉: ⁊ libētius emūthoīes credētes tn̄ eſſe puꝝ. dn̄t tn̄ vēditores inhuiuſmōi caſibꝰ minꝰ vende̓ ꝙͣ ſi eſſet puꝝ. alvēderēt aquā ꝓ vino. et ſic de alijs ſimilibꝰ.Secundo fit fraus in .§. v.quantitate. in pondere. numero. et menſura.Un̄ dn̄s Deūt̉. xxv. dicit. Non habebis in ſacculo diuerſa pondera maius ⁊ minus. Et Leuit̉. xix. Nolite facere iniquū aliquid ī iuditō.in regula. in pondere. et in mēſura. Et Oſee.xij Canaan in manu eius ſtatera doloſa. Canaan interp̄tat̉ negociator. Dij .n. ꝯmittūt dolos ⁊ fraudes in mēſuris: qꝛ ⁊ ſi habeāt iuſtasmenſuras et pondera: tn̄ fraudulent̓ vtuntureis ad decipiendū. Et in pondere quidē frausē cū dat quis. xj. vncias ꝓ vna libra carniuꝫ.aromatū. piſciū. lane. lini. et aliaꝝ reꝝ pōderabiliū. In menſura cū dat̉ de panno laneo.vel lineo. vel. x. brachia vel vlnas cū dimidiopāni ꝓ. xj. vel ſextariū. vel minā victualiū diminutā. vel metretā vini. olei. vel alterius liquoris nō plenā. In numero vt cū quis debetaliqͣs res in certo numero dare numeꝝ diminutuꝫ tribuit. Oēs hij qui has ſcienter faciūtfraudes inique agūt ⁊ ꝯͣ dn̄m. de qͦ dr̄ Sap̄. xj.Omnia diſpoſuiſti in pondere. numero. ⁊ mēſura .ſ. debitis. et tenent̉ ad ſatiſfactōem damnificatis. vel ſi paꝝ ē dare pauꝑibꝰ. Nota tn̄ꝙ vbi eſt d̓ more patrie ꝙ qui dat lanā vel linū ad nendū ſeu filandum accipiet ⁊ ꝯputetfilatū ad ratōem tredecim vnciaꝝ ꝓ libra. qn̄hoc ſcit qͥ laborat illa filādo ſi non ſoluit̉ ſibide tredecim vncijs niſi ꝓ vna libra. nō ꝓpe eſtibi fraus: qꝛ non decipit̉ cū ſciat ſic ſibi debere ſolui et ſic intelligi pactū cum a principioſibi datur opus. Scienti .n. et ꝯſentiēti nō fitiniuria neqꝫ dolus. de re. iur̄. in. vj. ꝙͣuis turpis videat̉ mos. Non aūt ſic excuſant̉ tabernarij dantes menſuras vini diminutas .ſ. uſqꝫad collū metrete: vel alterius mēſure cum ſitde more. Nam emētes decipiunt̉ cū intendanthabere plenā mēſurā et ꝯͣ volūtatē eoꝝ diminuit̉. nec ꝯſuetudo excuſat q̄ dicenda eſt corruptela niſi hoc facerēt vt ſe ꝯẜuent indēnes.vel cum aliquo lucro rōnabili: qͥ al̓ nō lucrarent̉ ſi plenas mēſuras darent: qꝛ oporteretp̄tiū augere in quo nō inuenirēt emptores velpaucos. Item lanifices qui faciūt trahe̓ pānos ad tractoriū vltra debitū artis vn̄ poſteamadefactus et conſus vt moris ē retrahit̉ atlonge minorē mēſurā ꝙͣ debet: fraudeꝫ faciūt.Et multomagis qui ẜm ratōem artis vendūtcaligas cuꝫ faciūt pānū ex qͦ eas formāt minus debito madefieri: ita ꝙ poſtea ipſis ſutiscū d̓tit̉ emptor multū reſtringunt̉ ⁊ decurtātur: peccant non paꝝ: et fraudatis tenent̉ atſatiſfactōem cū cito lacerent̉ et male deẜuiāteis. Itē lanini .i. deferētes lanā vel linū ad filanduꝫ quibꝰ pecunia dat̉ a magiſtris ſuis vt