Druckschrift 
2 (1477)
Entstehung
Seite
564
Einzelbild herunterladen
 

CitulusPrimus

quia ſi p̄dictos denarios ſtatim poſt mertiūvenditōꝫ habe̓nt: poſſent cū eis iterim lucͣriqd̓ face̓ non pn̄t qꝛ n̄ ſtatim ſoluunt̉. Adqd̓ etiā triplicit̓ rn̄deri pt̄. Et pͥmo dicenduꝫꝙſi talis venditor in̄ lucrari poſſet poſſibileetiā foret nō lucrari. inſuꝑ ⁊ ꝑdere capitale.nunc at̄ qꝛ nō ſtat ī ꝑiculo talis damni. nonpt̄ ſtare ī certitudine talis lucri. Inſuꝑ ⁊ ſecundo qꝛ non haberet lucꝝ de re nō ſua .i. demutuo dato in emptōe. Pret̓ea ⁊ tercio mercator non pt̄ in pactū deduce̓ recōpenſatōeꝫdāni. qd̓ ꝯſiderat̉ ex hoc qꝛ ſua pecunia nonlucrat̉ vt poſſit vende̓ qd̓ nondū eſt. ⁊ pt̄ abhabendo multiplicit̓ impediri ẜm ho. ſcd̓aſcd̓e. q. lxxviij. arti. ij. Tercio qͦꝫ hoc dicūt̉face̓ qꝛ frequent̉ apparet ꝙ debitores nō ſoluūt in tꝑe aſſignato. ⁊ circa reqͥſitionē taliūdenarioꝝ oꝫeas face̓ magnas expenſas aliqͥetiā nunꝙͣ ſoluūt. qꝛ recedūt vel fallūt. Adqd̓ duplicit̓ reſpondet̉. Et pͥmo dicendū ē ꝙlicꝫ multi qͥbꝰ tal̓ terminᵐ ꝯceſſus ē in t̓minō nō ſoluāt. multi etiā ſunt qͥ in t̓mino ſibi dato ſoluūt. ⁊ tn̄ pretiū qd̓ ꝓpt̓ tp̄us mercibus additū eſt non minuit̉ ab his qͥ in datot̓mino ſoluūt. qͣre eque vtriſqꝫ vende̓ terminū ineqͣlitas ⁊ īiuſticia eſt. qꝛ iuſtus nō debꝰferre penaꝫ iniqͥ ſeu mali debitoris. Verū eſtꝙ extͣ de fideiuſſo. c. ꝑuenit cōcedit̉ rōne int̓eſſe. ſi debitor non ſoluit ī termino ſibi datocreditor ſeruari debet indēnis: nec tūc eſt ibipſura. cū vſura ſit qꝛ rōne mutui ſperat̉ lucrum. hic aūt talis excreſcencia non recipit̉niſi rōne damni vitandi non lucri habendi.Ab illis gͦ qui in t̓mino nō ſoluūt exigat recōpenſatōꝫ ſui dāni nō ab alijs. Ꝙtuꝫ ad aliam ꝑteꝫ ſue excuſatōnis .ſ. de his qͥ nunꝙͣ ſoluunt vn̄ damnificant̉. Talibꝰ rn̄dendū eſt ꝙeoꝝ ꝯſciencia pt̄ ſtare merito inqͥeta. cum ⁊be tali t̓mino dato culpā habeāt. ⁊ aīaꝫ cumſubſtancia ꝑdant. Nā nō cogunt̉ talibꝰ vendere nec illis vende̓nt ſi crederēt illos nō ſoluturos. ⁊ rōne dubij ī mutuo qd̓ eſt ibi implicitū nō licꝫ ſꝑare lucꝝ. extͣ de vſuris. nauiganti. Nec eſt iuſtū ꝙ in termino ſoluētespaciant̉ penā ꝓ non ſoluētibꝰ vt dictū eſt. Tertium vero pretiūᵐ. §. iij.rei vedente dr̄ minoratū. ſicut pꝫ ī vendentepannū vel equū pro centū florenis cū expectatōe tꝑis puta vnius anni. ei qͥ ſibi mox ēreuenditurꝰ pro nonaginta tūc recipiēdis.Primꝰ em̄ dn̄s pāni vl̓ equi tͣdidit illi nonaginta florenos et qn̄qꝫ octogīta ſꝫ manualit̓tūc. Ille vero qͥ pͥmo emit nihil tūc ſoluit pͥmo dn̄o rei ſꝫ in̄ ad annuꝫ. patens igit̉ eſt ꝙiō ſecundꝰ reuendidit pͥmo vendēti ꝓ pretioſatis mīori. qꝛ ſub qͣdaꝫ mutui rōne potiuſqͣſub reali veritate ſolutōis tͣdidit ille ſibi nonaginta vel octoginta ab eo debens rehabere centū quos ipſi pͥmo vendenti non ſoluit

tunc. ꝓpterea talis ꝯͣctus vſurariꝰ eſt et om̄imalignitate ac duplicitate plenus. ar. xiiij.q. iij. pleriqꝫ. Aduertendū eſt tn̄ ꝙ ſi quisabſqꝫ intentōe reemēdi reꝫ a ſe vendendā abſqꝫ fraude vēdidiſſet equū ꝓcentū florenis ettn̄ ab emptore ſimplicit̓ vendenti ſibi ſicut ⁊cuicūqꝫ emere volenti reuende̓t illū ꝓ pretiominori nō eſſet vſura: poſſet tn̄ ibi eſſe pct̄mīiuſti pretij. Poſſet etiā hec reemptio talitercircūſtanciari ꝙ nō eſſet ibi pct̄m minorationis iniuſte. tn̄ talis ꝯtractus fieri ſolet etiam in fraudē vſuraꝝ. Propterea hoc vltimūnō eſt vtile p̄dicare niſi cū iſta additōe .ſ. cūp̄dicti emētes p̄tio minorato nō ſint artiumet legittimaꝝ mercationū ⁊ ciuitatū ꝓ ꝓpriocōmodo deſtructores. Sꝫ qd̓ remediū dabit̉lanificibꝰ et alijs mercatoribꝰ qͥ ob id pretiūvltra iuſticiā minoratū nequeūt vende pannos vel merces ſuas quin multū ammittātde capitali ſi ad terminum vendere nolūt dictas merces. qn̄qꝫ ſi nō vendant ad terminūnon pn̄t reꝑire emptorē. Inſuꝑ talis eſt qn̄qꝫ ī ciuitate ꝯſuetudo ꝓ ꝯmuni bono iā longo tꝑe ītroducta: Ad hoc dicendū eſt ꝙſi talis cōſuetudo de dilatōne ſolutōnis introducta ſit ꝓ ꝯmuni bono ⁊ nō in fraudeꝫ vſurarū. ſꝫ pro expeditōne mercantiaꝝ. tūc diſtinguendū ē ẜm Tho. vt dr̄ in. §. ſe. qꝛ aut mercator merces ſuas vendit ad terminuꝫ vltraquantitatē iuſti p̄tij. aut nō. Si pͥmo modonō eſt dubiū ꝙ ꝯͣctus vſurariꝰ eſt cū in eo expectatō tꝑis ſub pretio īiuſto cadit. ꝯͣ. c. ꝯſuluit. extͣ de vſuris. Si aūt ſecundo mō qꝛ ẜmquantitatē iuſti p̄tij vēdit licꝫ terminū tradat ⁊ ꝓ t̓mino p̄tio maiori vende̓ videat̉ nōtn̄ ē ibi vſura. Nec pͥmo obſtat ſi ꝓ mīori p̄tio daret ſi ſtatī ſibi pecuīa ſolueret̉. qd̓ quidem pt̄ ꝑ ſimile ī alijs debitis appare̓. quē admodū ſi alicui aliqͥd debeat̉ ad certū terminū qn̄ de eo qd̓ ē ſibi debitū aliqͥd dimitte̓t ſicitius ſolueret̉. Conſtat nēpe ꝙ ille dimitte̓ſibi poſſet ettn̄ ab vſura īmunis eſſet ille .ſ. qͥdimitte̓t de debito. et ille etiā cui dimitteret̉ẜm quoſdaꝫ. Sꝫ hoc non ſemꝑ credo veꝝ .ſ.ꝙͣtuꝫ ad debitorē ſoluentē ante tp̄us .ſ. qn̄ exanticipatōe ſolutōis debiti ille ſoluens ſuſtinet damnū. puta qꝛ oportꝫ eū acciꝑe ad vſurā vel vende res ſuas ī viliori foro. qͣs reſeruare volebat ad tempꝰ cū plus vendunt̉ veletiā cū nō tam ex anticipatione ſolutōis q̄ex quadaꝫ liberalitate ſibi remitte̓t: quod tn̄defacili nō eſt credenduꝫ niſi ex circūſtancijsſufficientibꝰ appareat. Secundo etiā nonobſtat ſi quis dicat ꝙ ad denarios numeratos illa mercātia tantū nō poſſet vēdi quātū cū p̄dicto t̓mino aſſigͣto. ⁊ res tantū valꝫquantū vendi pt̄. vt. ff. ad trebel̓. l. j. §. ſi hecres. Itē ꝙ licꝫ plus ꝯſtiterit ſi cū tali t̓minoplus vendat̉ ꝙ cuꝫ denarijs nūeratis vendi