CapitulumOctauum
petiaꝝ ẜm varia capita ⁊ diuerſas ſnīas circa illas a varijs varia eſtimatō fiet. Et tandem reꝑient̉ ipſi eſtimatores circa illas tripliciter variari vtputa. Quidam eſtimabūtquandā illaꝝ p̄tij. l. ducatoꝝ. ⁊ hic pt̄ dici p̄tij limes ⁊ gͣdus pius. Iteꝫ alij. l. cū dimidio.et talis dici pt̄ limes ⁊ gͣdus diſcretus. Quidam vero alij. lj. ⁊ hic dici valet limes ⁊ gradus rigidus ⁊ ſeuerus. Propter varietatemgͦ emptoꝝ ⁊ venditoꝝ aliqͣ iſtaꝝ petiaꝝ panni ꝓ pecunia nūerata vendet̉. l. ducatis. aliqua. l. cū dimidio. et aliqͣ dabit̉ pro. lj. Nuncaliqͥs venit nō habens denarios vn̄ pn̄tialiter ſoluat. dilationē ſolutōnis poſcit. ſi igit̉venditor tunc nō ſtatim ſoluēdus ꝓpt̓ hmōipretij expectationeꝫ pretiū augeat nō tn̄ vltͣvltimū limitē iuſti pretij ſed ſtat in ſūma. lj.ita ꝙ quācunqꝫ ſolutōeꝫ ampliori tꝑe gratisſeu ex pacto expectaret nunꝙͣ ob hoc vltraillū limitē iuſti pretij aliqͥd acciꝑet. n̄ eſt ibiex vi ꝯͣctus vſura ẜm ſnīam magnoꝝ doctorū. Ratō huius ē. qꝛ talis n̄ vendit terminū:nec ꝓpter expectatōꝫ recipit aliqͥd vltͣ iuſtuꝫpretiū rei quaꝫ vendit ꝙͣuis nō faciat grāmremiſſiōis pretij deſcendendo ad. l. qd̓ quidemlibenter face̓t ſi ille ſolueret ſtatim. Naꝫ aliud eſt nō face̓ grāꝫ illaꝫ pro eo ꝙ facit grāꝫexpectatōis. atqꝫ aliud eſt ꝓpter hoc .i. ꝓpterexpectatōnem ſimplr̄ excedere pretiū iuſtū.Stat igit̉ talis ī limite rigidi gͣdus qͥ extraiuſticiā eſſe mīme poteſt dici. Sed ſi iſte ſolueret ſtatim ꝯdeſcende̓t uſqꝫ ad limiteꝫ grabus pij. i. vſqꝫ ad. l. ¶ Notandū inſuꝑ ꝙ cumqͥs vendit merces quaſcūqꝫ. lanaꝫ. linū. pannos. victualia et hmōi certo pretio maioriqͥſit illud qd̓ tunc valent cū vendunt̉ ex eo qꝛnō intendebat eas vende̓ ſed ſeruare uſqꝫ adtp̄us quo ꝓbabiliter eſtimabat tantū tūc valituras vel plus quantū nunc vendit ſed atinſtanciaꝫ alterius vendit. iſtud eſt etiā pretiū iuſtificatū ⁊ licitū. vt exp̄ſſe dicit. c. in ciuitate. de vſuris. Secus at̄ ſi nō intendebatea ſeruare ſꝫ tunc vende̓. vel etiamſi non eſtꝑbabile ſeu veriſimile ꝙ eo tꝑe qͦ volebat infuturuꝫ vende̓ tantū debebant vale̓ quantūnūc vendit. qꝛ tūc haberet̉ reſpectꝰ ad terminum nō ad indemnitatē ſuaꝫ: vn̄ eſſet vſura.Ibeꝫ dicendū de emptore .ſ. ꝙ ſi emptor dat p̄tium mertiū anteꝙͣ recipiat merces ⁊ minꝰbat ꝙͣ tunc valent cū emit ex eo qꝛ eo tꝑe qͦrecepturus eſt merces veriſimilit̓ eſtimat̉ ꝙminꝰ debeāt valere ꝙͣ tūc cū emit. vel ſaltemdubiū eſt vtꝝ plus vel minꝰ ſint valiture ꝙͣſit pretiū datū. pretiū eſt iuſtificatū ⁊ licitū.puta de menſe martij emit ſextariū frumētibalenteꝫ tunc mediū florenū dandum ſibi demenſe iulij qn̄ eſtimat̉ valituꝝ. xxx. ſolidosbel eſt dubiuꝫ ſi valebit triginta ſolidos. autetiaꝫ. xxv. vel plus ⁊ ꝓbabile dubiū. emendo
xxx. ſolidis nō reputat̉ illicitū. ar. ad hoc. īc. in ciuitate. et. c. nauiganti. Secus ſi rōneanticipatōnis ſolutōis pretij an̄ receptōnemmertiū diminueret pretiū tunc currens. velſi v̓iſimil̓r eſtimaret minori pretio nō poſſebale̓ merces illas emptas ꝙͣ ſit illud qd̓ dat:ſed bn̄ ml̓to ꝓ maiori p̄tio qꝛ tūc eſſet vſura.Secundū pretiuꝫ rei .§. ij.vendite dr̄ augmentatū ſeu multiplicatū. qd̓quideꝫ fit cū a venditore qꝛ emptor de re empta pretiū nō ſoluit ſtatim ſed terminū querit. ideo venditor pretiū petit vltra debitū iuſticie augmentatū. verbigr̄a. Uult ꝓpter terminū ſex menſiuꝫ de qͣlibꝫ petia p̄dicti panni. liiij. vel. lv. ⁊ qn̄qꝫ vltra. qd̓ quidē manifeſta vſura eſt. ſicut ꝑ determinationeꝫ eccleſiepatꝫ. vt extͣ de vſuris. c. ꝯſuluit. Sed qꝛ mercantes iniuſti ad excuſandas excuſatōnes inpct̄is ꝓ ſe hr̄e conant̉ quaſdā in hoc defenſiones. ideo de eis cū rn̄ſionibꝰ ſuis aliqͣ ſubiungamꝰ. ¶ Primo equidē dicūt ꝙ mercatori lucrari licꝫ exqͣ pro ꝯmuni otilitate laboribꝰ ⁊ expēſis ⁊ ml̓tiplicibꝰ ꝑiculis ſe expoīt.qꝛ iuſtū ē vt in̄ reportꝫ lucꝝ ꝯpetens officioſuo. hoc quideꝫ face̓ mīme pt̄ niſi in vendēdomerces ſuas ſic p̄tiū taxet ꝙ pēſatis oībꝰ laboribꝰ. ꝑicul̓ ⁊ expenſis circa merces ſuas factis vl̓ fiendis lucret̉. x. vl̓. xv. ꝓ cētenario.Hoc qͦꝫ age̓ non pt̄: niſi ꝓ expectatōe ſolutōnis uſqꝫ ad hoc augeat pretiuꝫ ſolutōis mertiū ſuaꝝ. vt .ſ. penſata hmōi expectatōe cumceteris circūſtancijs lucret̉ finalit̓. x. vl̓. xj.Ad qd̓ rn̄det̉ ꝙ iſtud n̄ eſt ſimplr̄ veꝝ .ſ. ꝙ inom̄i caſu liceat mercatori plus vende̓ ꝙͣ ei cōſtiterit ſꝫ aliqn̄ oꝫ ꝙ tantundē vēdant aliqr̄etiā minꝰ aliqn̄ etiā plus ẜm ꝙ plus vl̓ minillo tꝑe qͦ vendit valet illa mercātia. qd̓ ꝓcedit ex habūdancia vel penuria eius ⁊ ẜm ꝙplus vel minus reꝑit̉. et hoc ꝓbat̉ triplicit̓.Et pͥmo dicendū eſt ꝙ licꝫ mercator ſicut p̄dictū eſt ꝓpter p̄dictas cās lucͣri poſſit. n̄ tn̄mō licito. ſicut ꝯtingit ī vendēdo ad terminūet obẜuando alios illicitos modos. ¶ Itē ſecundo ſicut intuentibꝰ ptꝫ ex p̄dictis ſequeret̉ ꝙ dato ꝙ mercator merces valoris centū ducatoꝝ ꝑ mille ducatos emiſſet. tunc ẜmp̄dictā poſitōꝫ poſſet ꝑ quencūqꝫ illicitū ꝯtͣctuꝫ illas illicite vende̓ ſic ꝙ vltͣ mille ducatos lucraret̉. x. vel. xv. ꝓ centenario qd̓ qͥdeꝫpatenter irrōnabile eſt. ¶ Sequeret̉ etiamtercio ꝙſi ī terra vel tꝑe maxīe cariſtie merces ſuas p̄tio magno emiſſet: poſſet ꝓpt̓ hocī loco vl̓ tꝑe ī qͦ merces ille eſſent viles vendere illas etiam pretio maioriꝙͣ emiſſet ſaltēꝓpter expectatōꝫ ſolutōnis. qd̓ quidē abſurdiſſimū manifeſte apparet atꝫ īiuſtū. ¶ Secundo etiā dicūt ꝙ nō intendūt merces ſuascarius vende̓ ꝓpter tp̄us. ſed ꝓpt̓ recuꝑandūdamnū quod ex bilatōne ſolutōis incurrit̉.