CapitulumSeptimum
cipit campſor centum in loco vno. puta Uenetijs a Pe. reſtitui facit ip̄i Pe. vl̓ alteri ꝓeo ī alio loco. puta Florentie centū ſex florenos vel ſeptē ẜm ꝙ plus vel minꝰ valēt. dehoc gͦ querit̉. vtꝝ ſit licitum. Rn̄det Lau. deridol. ꝙ ſic. Nō em̄ vendit̉ pecunia q̄ eſt inuēdibilis: ſꝫ tantū hic ſoluit̉ quantū ibi numerat̉. Naꝫ tantū valet alicubi florenꝰ cumvno denario quātū alubi ſine denario. Curſus eī monete oꝑat̉ exceſſuꝫ ī valore ẜm locoꝝ dr̄ſitateꝫ. Plus eī valꝫ florenꝰ florētinFlorētie ꝙͣ alubi. ⁊ plus ducatꝰ romanꝰ Rome ꝙͣ alubi. Oꝑatur hoc ⁊ monetaꝝ dr̄ſitas.qn̄qꝫ em̄ tantū valent Uenetijs centū ducatiquātū Florētie centū ſex vl̓ centū ſeptē floreni vl̓ plus vel minꝰ. nō em̄ plus ſoluit̉ ſedtantundeꝫ. Gſt ⁊ alia rō .ſ. ꝑiculi cui ſubijcit̉campſor aliqn̄ in miſſione monetaꝝ de locoad locū. et iō ſi minus aliqͥd valet qd̓ recipita campſore in vno loco ꝙͣ illud qd̓ reddet̉ inalio illud plus ſit rōne ꝑiculi ⁊ vt ſubueniat̉ſalarijs mīſtroꝝ ⁊ penſionū ⁊ alioꝝ in hmōiarte nccͣrioꝝ vt nō fruſtra oꝑas ponat ⁊ ſudorē ꝓpriū in alioꝝ vtilitatē. Ad qd̓ bene facit qd̓ ſcripſit Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxxvij. arti.iiij. Nō eſt gͦ vſura vel contra ꝯſcienciam.Eſt ⁊ terciū genus .§. xlix.cambij qd̓ dr̄ cambiū ꝑ Uenetias ſiue cambium ſiccū vel cambiū ad libras groſſoꝝ. ⁊ fitꝑ hūc modū. Ego egens h̓ Florētie. x. librisgroſſoꝝ recipio a te campſore florētino ibibeꝫ florenos centum ſex vel plus vel minus.ſicut tūc Florētie cambia currūt ⁊ valēt. x.libre groſſoꝝ. et inde ad vnū menſem teneortibi ad reſtituendū tantū quantū infra decēdies ꝯputandos a die celebrati cōtractus valebunt. x. libre groſſoꝝ in ciuitate Uenetiarū que aliqn̄ valent plus aliqn̄ minus. et ſicaliqn̄ ꝑdit aliqn̄ lucrat̉ cambiens licet vt inpluribꝰ lucret̉. Et vt ītelligas terminuꝫ predictū. decē libre groſſoꝝ ītelligunt̉ centū ducati. Querit̉ gͦ vtꝝ licitus ſit talis ꝯtractus.heo Lau. de ridol. arguit pro ⁊ ꝯͣ. et dicit ſic.Aut vis dice̓ ꝙ hic interuenit mutuū. aut ꝙꝑmutatio ſiue cambiū. Si dicis ꝙ mutuumcū reddat̉ ideꝫ qd̓ mutuat̉ .ſ. tot libre groſſorū hinc ad menſeꝫ quot mō mutuant̉. reſtatꝑ cōſequens ꝙ hic nulla ꝯmittat̉ vſura. naꝫnulla ſuꝑuenit habundancia ſiue incrementum. xiiij. q. iij. c. pͥmo. ⁊ q. iiij. ſi quis oblitꝰ.lec obſtat. īmo poterit cōtingere. ꝙ incrementa ſuſcipiat. cū ſi hodie ꝓ. x. libris groſſoꝝ centuꝫ ſex flore nos numeret hinc ad decendiū .i. ad decē dies forte valebūt centū ſepteꝫ. ⁊ ſic inde ad menſem recipiet vnum vltͣſortē mutuatā. Qm̄ etſi vnū plus tunc tꝑisvalebūt dicte decē libre groſſoꝝ ⁊ ſic vnū recipiet plus. non tn̄ ſequit̉ ꝙ vltra. x. librasgroſſoꝝ recipiat: īmo. x. tm̄. Tolle exemplū
in ſimili. Tu vides ꝙ valor floreni alterat̉ etvariat̉ de tꝑe in tp̄us ex cauſis diuerſis. naꝫaliqn̄ valꝫ tres libras ⁊ ſexdecim ſolidos. aliqn̄ plus. aliqn̄ minꝰ. Pone gͦ ꝙ ego hodie tibi mutuem vnū florenū pro qͣ tibi trado monetā ⁊ ſic libras tres ⁊ ſolidos ſexdecim vl̓ inauro. ⁊ cambis ⁊ ꝑcipis ſolū libras tres ⁊ ſolidos ſexdecim. teqꝫ facio debitorē in vno floreno. Inde ad menſem reſtituis vnū florenūin auro vel in moneta. etqꝛ tunc valet ſolidos decem ⁊ ſeptē. dicetur ne ille ſolidus quēplus ꝑcipio de floreno in auro reſtituto quivalet tunc decē ⁊ ſepteꝫ ſolidos vel reſtitutoin moneta ad dictā rationē ſolidorum deceꝫet ſeptem vſurarius: Abſit a ſeculo. tantumem̄ ꝑcipio quantū mutuaui .ſ. vnū florenuꝫvl̓ eius valorē. Ꝙ at̄ plus valeat tūc ille florenus nec tibi nocet nec mihi prodeſt. Naꝫ ſiemiſſem de illa pecunia tibi mutuata temꝑecōtractus mutui vnuꝫ florenū et uſqꝫ in hodiernū diem ſeruaſſem iam ex illo totideꝫ .i.tres libras ⁊ decēſepteꝫ ſolidos reciꝑem. Sequeret̉ etiā hoc inconueniens ꝙſi mutuauiex charitate ⁊ pure vnū modiuꝫ gͣni tūc valentē ſex. hodie valentē ſeptē. tantominus degͣno reſtitue̓ tenearis. et ſic ex gͣtitudine etcharitate mea incōmodū reportare potero.Uolebaꝫ em̄ illud ſeruare ī id tp̄us q̄ tu mihi reſtituis. qd̓ ſi feciſſem. illud plus qd̓ tuncvalet vendidiſſeꝫ. et qꝛ ſeruiui tibi mutuando illud. ſi minuſꝙͣ tunc valeat dabis. tūc medamnificabis. Ad predicta optime facit qd̓ſcribit Hug. ⁊ Archi. poſt eū in. c. ſi qͥs clericus. xiiij. q. iiij. Si at vis dice̓ ꝙ h̓ int̓uenitꝑmutatio ſiue cambiū. longefortiꝰ videt̉ ꝓcede̓ ꝯcluſio memorata .ſ. ꝙ nō ſit vſura. Cūem̄ vſura ꝓprie cōmittat̉ in cōtractu mutui.cū hic nō ſit mutuū ſꝫ ꝑmutatio vel cambiūet ſic ꝯͣctus vicinus emptioni. gͦ non eſt vſura. Sed ꝯͣ primū .ſ. cum dicit̉ hic int̓ueniremutuū. videt̉ eſſe tex. ī. c. nauigāti. in pͥncipio. cū ibi notatis in gloſa La. Et p̄t̄ huicaddi ꝙ cū dicebat̉. ꝙ ideꝫ reddit̉ qd̓ mutuatur .ſ. tot libre groſſoꝝ: gͦ nulla vſura. Rn̄detur ꝙ illas. x. libras groſſoꝝ ſꝑat cāpſor reciꝑe ī maiori valore ꝙͣ dederit. al̓ nō mutuaret. licꝫ qn̄qꝫ nō illū recipiat. ⁊ ſic ē ibi vſuracū int̓ueniat mutuū cū intentōe lucri. xiiij.q. iij. c. pͥmo. Exēpla etiā q̄ ibi ſubdunt̉ d̓ floreno mutuato vl̓ modio gͣni ſūt diſſimilia acaſu nr̄o. qꝛ eī mutuās illa ex charitate mouet̉ ad mutuandū ⁊ a cāu ꝯtingit illū florenū vel modium gͣni plus valere qn̄ ſibi reddit̉ ꝙͣ cuꝫ mutuauit. ideo abſqꝫ vſura ꝑeipitcū nō intende̓t lucrari: ſꝫ ꝓxīo ẜuire. Et intali cāu loquunt̉ Archi. hug. ſuꝑius allegati. In caſu aūt nr̄o lucꝝ pͥncipalit̓ intendit.et ideo vſura. Contͣ ſecundū vero cū .ſ. dr̄ int̄uenire cambiū et non mutuū. facit. quia ſi