CapitulumSeptimum
obſtante ꝙ depoſitarij multū cū ip̄a lucratifuiſſent. Nā lucrum induſtrie fuit non pecunie. et periculo ſubſtabat amiſſionis eiꝰ quimutuū receꝑat cuius deponens nolebat eſſeꝑticeps. Frequēter etiā ī talibꝰ depoſitis fiunt ꝯtractus vſurarij ⁊ fraudulēti ī quibustenentur ip̄i depoſitarij ad reſtitutōꝫ hijs aqͥbꝰ extorſerūt. et ideo rationi ꝯſonū ē vt adiuuēt̉ ab hijs qͥbus et ip̄i vſuras dederūt exdepoſitis pecuniaꝝ. ⁊ ſic videt̉ ꝙ ip̄i deponētes magis debeāt talia lucͣ depoſitarijs reſtituere ꝙͣ pauꝑibꝰ erogare. ꝓ ſe em̄ retine̓ nōpn̄t cū turpiter acceperīt ⁊ vſuraria ītentōe.¶ Pro maiori huiusᵐ. §. xxxv.declaratōne. Nota ꝙ qͥdā dixerūt vſurā animi ſeu mētalē eē pctm̄ mortale. ẜ hāc exercētes ad reſtōnē mīme teneri ẜ ſibi licite poſſeretineri. puta cū qͥs deponit pecuniaꝫ penesmercatorem intendēs reciꝑe inde aliqd̓ emolumentū capitali ſꝑ ſaluo de nullo tn̄ lucrofacit pactioneꝫ ẜ ſimpl̓r dimittit diſcretōnidepoſitarij. ſi tn̄ crede̓t ꝙ nil daret nō deponeret. iſtud ꝓprie eſt mutuum nō depoſitū etideo vſura. qꝛ pͥncipalr̄ fit ꝓpter ſpem lucri.ar. xiiij. q. iij. c. ſi feneraueris. et. c. pleriqꝫ. v.ſura igit̉ mētalis eſt ⁊ ſi nō pactōnal̓. Sicut⁊ cum qͥs mutuat centū principlr̄ ꝓpter ſpeꝫtalis lucri ſine aliqͦ pacto vſura ē mentalis.⁊ talē vſurā receptā vltra ſortē dicūt illi nōeſſe de nccītate ſalutis reſtituendam. Et hecopinio fuit alexandri lombardi nō illius deales. et Scoti qͥ dr̄ doctor ſubtilis. ſꝫ certe inhoc n̄ eſt tenenda eius opīo qꝛ ꝑiculoſa aīe.cū iura ⁊ rōes ⁊ doc. qͣſi om̄es theologi ⁊ canoniſte ſint ꝯͣ euꝫ ſeu hāc opīoꝫ. Ad illud tn̄ꝓbandū inducit hanc rōeꝫ ſeu exemplū. Siqͥs gratis et liberalit̓ recipit in donū qd̓ affectabat ⁊ intendebat furari. ꝙͣuis talis furaret̉ mente non tn̄ oꝑe. ita tn̄ ꝙ ad reſtitutōꝫmerito obliget̉. gͦ a ſimili ſi qͥs lucrari intēdit ex mutuo qd̓ dedit. ⁊ tn̄ a debitore ſuo nihil exigit nec eū ꝑ aliqd̓ pactū ꝯpellit. ſꝫ gratis ⁊ liberalit̓ ab eo recipit aliquid. ꝙͣuis ſitvſurariꝰ mēte: non tn̄ oꝑe cenſendus ē dſurarius ita ꝙ ſatiſface̓ teneat̉. Sꝫ ad hoc rn̄bet Io. an. ī mercurial̓. ſuꝑ regula pactū di.ꝙ int̓ caſuꝫ furti ⁊ vſure mētalis ē maximabiſſimilitudo. Nā licet donatariꝰ ī caſu furtihabuerit intentōꝫ corruptā ad furtū. nō tn̄donato cauſat̉ ab eiꝰ furto. nec ē annexa illiintentōi corrupte. cuiꝰ ꝯͣriū in mutuo cadit.qꝛ cū ex bono charitatis debeat fieri gratisfit pͥncipaliter ex ſpe lucri. cui quidē vitioſeſpei effectꝰ ſequit̉ qd̓ eſt lucꝝ. ⁊ ideo talis adreſtitutōꝫ tenet̉. Poteſt ⁊ alia rō ad ibē aſſignari. qꝛ .ſ. ſicut datū qd̓ tradit̉ intentōe donandi ſortit̉ verā rōneꝫ doni ⁊ amittit rōneꝫmutui. ſi ſic mutuet̉ ex intentione principlilucri et ſpe eius. āmittit eoip̄o rōneꝫ mutui
gratuiti. et ſortit̉ rōnem mutui vſurarij. Exquo patꝫ ꝙ lucꝝ exinde ſub tali intentōe receptū vſurariū eſt ⁊ reſtitui dꝫ ẜm Io. an. etInno. ⁊ Archi. ⁊ Hoſti. ⁊ Raij. Sꝫ ⁊ iura indiſtincte loquunt̉ ꝙ vſure reſtituant̉ indiſtincte ⁊ vniuerſalit̓ nōſolū pactōnales. vt d̓oſuris. c. cū tu. ⁊. c. ꝯſuluit. ⁊. xiiij. q. iiij. c. qͥddicā. xiiij. q. vj. ſi res. Doctores etiā theologi vt bt̄s Tho. pe. ricar. ⁊ alij ſimplr̄ dicuntꝙ vſure dn̄t reſtitui. Si gͦ vſura mētalis vſura eſt ⁊ ꝯͣ euangelicā legē Lu. vj. Mutuū date nihil inde ſꝑantes. et exp̄ſſe Augꝰ. teſtat̉.xiiij. q. iij. c. ſi feneraueris. ⁊ ip̄e Scotus hocfatet̉: gͦ reſtituenda. niſi cū nil vltra ſortemrecepiſſet. ꝙͣuis hoc intenderet ī mutuo ſeudepoſito facto. tunc em̄ peccaſſet mortaliterſed nihil haberet reſtituere.Scienduꝫ inſuper. §. xxxvj.ꝙ quidā dicūt ꝯcedentes eſſe vſurā ⁊ n̄ poſſeſibi retineri vſurā .ſ. mentalē ſꝫ pauꝑibꝰ erogandaꝫ aſſignantes ꝓ rōne. qꝛ ille qui deditdando ab illa ſe abſoluit. ſed hoc nō videturveꝝ. qꝛ qͥ cepit mutuū aut dedit ꝑ modū doni vſurario liberalit̓ ⁊ n̄ principalit̓ rōe mutui. hoc illi declarās p̄cipue poſt mutuū reſtitutū. et tūc nō tenet̉ reſtitue̓ nec pauꝑibꝰdare. Sic etiā dicit Egidius de illo qͥ recipitremiſſiōeꝫ debiti ex male ablatis a creditoreliberalit̓ ſine fraude ⁊ vi. ꝙͣuis n̄ ſit ꝑatus reſtitue̓ exactꝰ etiāſi pt̄ valet ſibi illa remiſſiovt n̄ ampliꝰ teneat̉. ſꝫ tenet̉ penite̓ de ſua indiſpoſitōe in qͣ fuit. ſic ī ꝓpoſito. Si at̄ totalit̓ vel principlr̄ dat̉ aliqͥd vltra ſorteꝫ ꝓptermutuū factū. ne ſi non daret egre ferret ⁊ ꝯͣeuꝫ īdignaret̉. ⁊ forte al̓ nō inueniret mutuantē. auarꝰ ⁊ ingͣtus iudicaret̉: tūc tenet̉ illi reſtitue̓. Regulare em̄ eſt ꝙ vſura reſtituenda eſt ei a qͦ extorta ē dum ſcit̉ ꝑſona. Qd̓etiaꝫ ſonat ip̄m vocabulū reſtitutōis. dr̄ em̄reſtitue̓ rē in ſtatū priſtinū ſtatue̓. qd̓ fit dūreddit̉ ei a qͦ data ē. ar. xiiij. q. vj. ſi res. Sieī illā pecuīaꝫ mutuatā exercuit ī licitis negocijs lucꝝ illud attribui dꝫ ⁊ deputari īduſtrie ſue et labori cū etiaꝫ ſubſtaret ꝑiculis.Si ī illicitis ⁊ vſurarijs cū ipſe teneat̉ reſtitue̓ qd̓ vſurarie accepit. pium eſt vt adiuuet̉recipiēdo ab his qͥbꝰ ipſe dedit vſuras. vel illis det qͥbꝰ ille obligat̉ cū ſcitu eius. nō tn̄ tenet̉ illos quere̓ ſꝫ ſufficit illi redde̓ qͥ dedit.Sed ſi ſimplr̄ dediſſet pecuniā ad ꝯſeruandū nō intendens inde lucꝝ. ⁊ mercator ſpōteet ex ſua liberalitate daret aliquid. qꝛ .ſ. cumilla pecunia lucͣtus eſt in negociando. nō eſſet vſura. ar. j. q. ij. c. ſicut ep̄m. vbi dr̄. Eiusoblatio nullā culpe maculā īgerit .ſ. ſuſcipiēti. q̄ non ex ambientis petitōe ꝓceſſit. et hecpſura multū practicat̉ in ꝑtibꝰ tuſcie palliata ſub nomine depoſitorum: nec proprie iſtaſunt depoſita ſed mutua palliata ſub nomīe