CapitulumSeptimum
erga alienigenas ne ſimplr̄ ꝓhibita maioricrudelitate craſſarent̉ in ſuos vt ſue cupiditati ſatiſfacerēt. Excuſabant̉ gͦ a pena tꝑalilegis ſed nō a pena gehēnali ſicut nec a culpa mortali. Un̄ dīc Criſoſ. xxxj. q. j. hac rōe.in fi. Qd̓ em̄ ꝑmittimꝰ nolentes. p̄cipimꝰ. idē ꝑmittimꝰ ẜm glo. qꝛ malas hoīm volūtates ad plenū ꝓhibere nō poſſumꝰ. ar. de hocdiſ. iiij. deniqꝫ. Et hoc deꝰ declarauit ꝑ ꝓphetas .ſ. ſibi diſplice̓. vt pͣs. Qui pecuniā ſuamn̄ dedit ad plurā. Et Ezech̓. xviij. dr̄. Ad vſuram nō ꝯmodauerit. Sed et ſiqͥs ratōne dictę ꝑmiſſionis vellet eos excuſare ꝓ illo tꝑeque tn̄ excuſatio ꝯmunit̉ a doc. nō admittitur. ꝓnunc tꝑe gr̄e reuelate nō excuſarent̉.xxxj. q. j. §. ſꝫ in veteri. Naꝫ expreſſe oīs vſura ⁊ lege canonica ⁊ lege euangelica ꝓhibet̉:q̄ leges om̄es aſtringūt. Dr̄ em̄ Lu. vj. Autuū date nihil inde ſꝑantes. q̄ auctoritas inducit̉ in decretal̓. ꝯſuluit. ext̄ de vſuris. vbiꝓhibent̉ vſure. Et hec auctoritas habꝫ duasꝑticulas. Prima ē mutuū date. qd̓ ꝙͣtum adeos qͥ ꝯmode pn̄t mutuare ſine notabili detrimēto ſui ſtatus erga eos qͥ ſunt ī magnisnccītatibꝰ ꝯſtituti et qͣſi extremis videt̉ eſſep̄ceptū. qꝛ ſi hoc dicimꝰ de elemoſina a fortiori ī mutuo. ar. diſ. lxxxvj. In ſingul̓. al̓ at̄videt̉ eſſe ī ꝯſilio. Scd̓a ꝑticula auctoritatiseſt. nihil in̄ ſꝑantes et hoc ē in p̄cepto ita tn̄ꝙ intelligat̉ de pͥmaria ſpe vt dictū eſt ſupͣ.et nihil referat̉ ad id qd̓ pretio pt̄ extimari.Nlā bene pt̄ ⁊ dꝫ ſꝑari premiū eternū exinde.ſi fiat mutuū ex charitate vel etiā beniuolēcia et amicicia ꝑſone. inꝙͣtuꝫ tn̄ amicicia nōinꝙͣtum cauſatiua vtilitatis temporalis.Item notandum.§. iij.ꝙ licꝫ qͥdaꝫ dixerint vſuraꝫ eē ꝯceſſaꝫ ī qͥbuſdaꝫ caſibꝰ. ꝓpe loquendo ī nullo caſu ꝯcedit̉.Sꝫ qꝛ in illis caſibꝰ qͦs illi ponūt aliquid recipit̉ vltͣ ſorteꝫ. ideo ⁊ ꝓpter aliquā ſimilitudineꝫ large ⁊ īproprie ſumēdo dr̄ vſura ibi ꝑmiſſa ſꝫ nō eſt vſura. Illos aūt caſus ponitHoſti. in v̓. in ſūma. videlꝫ. Feuda fideiuſſorꝓ dote ſtipendia cleri. Uenditio fructus cuivelles iure nocere. Vendēs ſub dubio pretiūpoſt tꝑa ſoluens. Pena ne in fraudem legisꝯmiſſorie gͣtis. Hans ſocijs pompā plus ſorte modis batur iſtis. Exempla horū habes īiure. Nā de feudo habes extͣ eo. ꝯqueſtus. Defideiuſſore ſoluente .ſ. vſuras ꝙ poſſit repete̓habes extͣ de fideiuſſo. c. ꝯſtitutus. De dote īfructibꝰ pignoris pro dote. habes extͣ de vſuris. ſalubrit̓. De ſtipendio clerici .i. poſſeſſionis ſue ab alio detēte ⁊ ſibi pignorate. habesextͣ eo. c. pͥmo. De venditōne fructuū habesext̉ de loca. et ꝯduc. ꝑ totū. De acceptōe vſure ab inimico. habes. xiiij. q. iiij. ab illo. Devendēte ſub dubio ⁊ ſine receptōe precij. extͣde vſuris. nauigāti. De pena appoſita ī ꝯtra-
ctibꝰ dummō nō in fraudem ⁊ exacta. habesxij. q. ij. c. ī legibꝰ. De gͣtis oblatis ⁊ ſine pͥncipali ſpe recipiētis mutui cauſatiua. habesar. j. q. ij. ſicut. De mutuata ad pompam ſeuoſtentationē nō ad vſum dīc Tho. ſcd̓a ſcd̓eq. lxxviij. puta vult aliqͥs on̄dere ſe hr̄e multos denarios ad hoc vt creditores ſui nō dubitent de eo. ⁊ ſic aliqͥs ſibi mutuat ſolum atoſtentationē nō ad diſtrahendū. fructū ſeuęmolumentuꝫ aliqd̓ ꝑciꝑe pt̄. ſicut poſſet debaſis argenteis vel aureis mutuatis vl̓ alijsiocalibꝰ ex qͥbꝰ lucꝝ iuſte querere pt̄. Aꝑtideclarabunt̉ iſta infra. Dīc em̄ bt̄s Tho. vbiſupͣ. ꝙ qꝛ pͥncipalis vſus vaſoꝝ argenteoꝝ ⁊hmōi nō eſt eoꝝ ꝯſumptō. iō eoꝝ vſus licitevendi pt̄. ẜuato ſibi dn̄io eoꝝ. Sꝫ vſus pͥncipalis pecunie eſt in ꝯmutatōnes. vnde nō licet eius vſum vende̓ cum hoc ꝙ aliqͥs veliteius reſtitutioneꝫ qd̓ mutuo dedit. Sciendūtamē ꝙ ſecundarius vſus argenteoꝝ vaſoꝝpoſſet eſſe ꝯmutatio ⁊ talem vſum eoꝝ vendere nō liceret. Et ſimilit̓ poſſet eſſe aliquispſus pecunie argentee vtputa ſi qͥs accomodet pecuniā ſignatā ad oſtentationē vel at̄ponenduꝫ loco pignoris. Et talem vſum pecunie homo licite vendere poteſt. hec Tho.Quis aūt ſit iudex.§. iiij.ꝯpetens ī cauſa vſuraꝝ Archi. ī. c. qͥd dicaꝫ.xiiij. q. iiij. ponit dr̄ſas opīoēs. vbi approbatopīoꝫ Lau. hug. ⁊ Goff. qͥ hꝫ ꝙ ꝯͣ laicuꝫ laicꝰiudex. ꝯͣ clericū eccleſiaſticꝰ. ⁊ hoc etiā placꝫIo. cal. Sꝫ glo. ī. c. diſpendioſam. de iudi. incle. videt̉ ſentire ꝯͣriuꝫ .ſ. ꝙ ſolus iudex eccleſiaſticus hꝫ iudicare. Pau. in cle. j. de vſurisdixit opīonē Lau. ⁊ ſequentiū verā vbi nonrefert̉ qō an id qd̓ petit̉ ſit vſura. Et ſic nōeſt qō de ꝓhibito ⁊ ꝯceſſo. ſꝫ de ſoluto tm̄ veln̄ ſoluto. ſed ſi eſt qō an̄ id qd̓ petit̉ ſit vſuravel ſub noīe vſuraꝝ recludat̉ vel nō. tūc vera eſt opinio alia. Hāc approbat Io. de lig. etFede. de Senis. Idē videt̉ tene̓ Bal. d̓ ꝑuſio.¶ Sꝫ q̄rit̉ ad qͦs magis ſpectet det̓minatiodubioꝝ de vſuris ad theologos vel canoniſtas; Ad hoc rn̄det Pe. d̓ ancha. ī qͣdaꝫ qōnediſputata ⁊ tenet ꝙ ſpectet ad canoīſtas. dīcem̄ ꝙ int̓pretatō iuris natural̓ ⁊ dīni qͣtenꝰtendit ad moralitatē ⁊ dirigit actus nr̄os indeū ꝑtinet ad canoniſtas. ſꝫ qͣtenꝰ ius diuinū tendit ad ſpūalitatē ⁊ tuitionē fidei ꝯͣ infideles ꝑtinet ad theologos. et ſic cōcludit ꝙmagis ad canoniſtas ⁊ iuriſtas ꝙͣ theologosꝑtineat determinatō de dubijs circa vſuraꝫ.Sꝫ nonſolū bt̄s Tho. in qͦdaꝫ qͦlibet. ſꝫetiaꝫAnto. de bu. qͥ fuit magnus decretaliſta dīcꝯtrariū .ſ. ꝙ declaratōes materiaꝝ que reſpiciunt ius diuinū magis ſpectant ad theologos. ⁊ ī hoc canoniſte dn̄t ad eos recurrerepſura at̄ eſt ꝯͣ ius diuinuꝫ. et ideo magis adtheologos ꝑtinet declarare dubia de vſuris.