Druckschrift 
2 (1477)
Entstehung
Seite
544
Einzelbild herunterladen
 

TitulusPrimus

debꝫ vltͣ reſtitutōꝫ capitalis. Secus at̄ eſt inlocatōne ⁊ ꝯductōe domoꝝ ⁊ agroꝝ vl̓ equi.bouis ⁊ hmōi: naꝫ dn̄iuꝫ nō tranſfert̉ in accipientē ſꝫ remanet penes dn̄m et eiꝰ ꝑiculoſtat: et iō licite ſꝑat̉ ⁊ petit̉ lucꝝ ꝓ re locatavel cōmodata. Intentum addit̉. qd̓ includitexp̄ſſam pactionē. Naꝫ ⁊ ſine pacto ⁊ locution ſola intentōe cōmittit̉ vſura ſicut ſimonia. Si em̄ quis mutuat hac intentōe vt aliqͥd recipiat vltra ſorteꝫ tꝑale. eſto ꝙ nil querat: vſuraꝫ ꝯmittit mēte. xiiij. q. iij. ſi feneraueris. Sꝫ ſi nil recipit vltra ſortē. ſufficit vtpnīaꝫ agat de pct̄o ſuo mortali. ſi aliqͥd habuit reſtituere oꝫ niſi ſibi remittat̉. Si veroqͥs mutuat pͥncipalit̓ ꝓpter deū vel amiciciānō ꝓpter tꝑale cōmodū. Et is qͥ mutuū accipit ex ſua liberalitate vt gͣtus nō pͥncipalit̓ꝓpter mutuū donat ei aliqͥd hoc ei declaransꝙ ei libere donat vſura nō eſt. quia lucrū illud mutuans nō intendit. ar. j. q. ij. ſicut. nōem̄ dꝫ eē factus deterioris ꝯditōis ſed melioris ꝓpter obſequiū ꝓ ipſo factū in mutuādovt .ſ. donū ei gͣtis factuꝫ reciꝑe nō poſſit quiprius ẜm oēs potuiſſet. Principalr̄ dr̄. ꝓpterſecundariā intentōeꝫ que nō inducit vſurā.dr̄ aūt intentō pͥncipalis hic cū .ſ. magis mouet̉ ad mutuandū ꝓpter lucꝝ: qd̓ ſperat ſibieuenire ꝙͣ ꝓpter aliud. Sꝫ intentō ſecūdariadr̄ qn̄ ⁊ſi ſperat aliqͥd ſibi dari ab eo cui mutuauit ex ſua liberalitate. tn̄ non illud eummouet ſꝫ magis beniuolēcia ita ꝙ etiāſi nōcrederet ſibi aliqͥd dari vltra ſortē adhuc tn̄mutuaret. Sicut em̄ pͥncipalis ſpes ⁊ intentio ad tꝑale inducit ſimoniā. ⁊ nō ſecūdariain collatione ſpūaliuꝫ. vt habet̉ expreſſe diſ.lxxxiij. qͥd em̄ ꝓdeſt. ī glo. ⁊ diſ. lix. ſi officia.Ita ⁊ ī mutuo pͥncipalis intentō ad lucꝝ inducit vſurā ⁊ nō ſecūdaria ẜm Lau. de ridol.⁊ multos alios. Nec obſtat. c. j. xiiij. q. iij. vbidīc Augꝰ. Si mutuo dederis a qͦ pluſꝙͣ dediſti expectes: fenerator es. hoc em̄ intelligit̉ d̓expectatōe cauſatiua pͥncipalit̓ mutui. Sil̓rnō obſtat. c. fi. xiiij. q. iij. ad id qd̓ dictum eſtſupͣ. de dato ex liberalitate. Nā dictū. c. loqͥt̉cū aliqͥd dat̉ vltra ſortē ex exactōe actuali vl̓ſaltim intentōnali mutuātis et n̄ ex liberalitate mutuum accipiētis. Et nota ꝙ intentiopͥncipalis ad lucꝝ nōſolū in pͥncipio mutuatōis ſꝫetiam habita poſtea ⁊ ſi a pͥncipio nōhabuerit: īducit vſurā. puta mutuat qͥs ꝓximo mere ex charitate. poſt mēſem ſubintratcogitatō mentē eiꝰ de lucro ſibi dando ab eocui mutuauit. ⁊ ita inficit̉ ꝙſi nō ſꝑaret aliqͥd reciꝑe vltͣ ſortem repete̓t mutuatū ſꝫ ꝓpt̓illud lucrū ſꝑatū dimittit: certe talis vſurarius ē. ar. j. q. j. fert̉. §. vulnerato. et ſi qͥd vltͣſortē recipit ꝙͣuis ille daret n̄ exactus. ſꝫ ꝓpͥaſponte: tenet̉ reſtitue̓. Et hoc niſi mutuū accipiēs ī reſtitutōe eius ⁊ ſciret vel crede̓t in-

tentōꝫ illiꝰ fuiſſe dep̄uatā. tn̄ ex mera liberalitate aliqͥd dat ꝑ modū doni. ⁊ hoc ſibi declarat ꝙ vult oīno ꝙ ſit ſuū ⁊ ꝑ modū doni. tūceī de pct̄o penite̓ hꝫ: ſed exqͦ donatū ſibi ē nōtenet̉ reſtitue̓. Sꝫ ſi dediſſet n̄ ex libera voluntate ſꝫ ne reputaret̉ ingͣtus. ⁊ ab illo velab alio n̄ reꝑire poſſe mutuū dubitat. ſi mutuans hoc ſcit vl̓ ꝓbabilit̓ credit nō pt̄ recipere ꝙͣuis ex charitate mutuaſſet ⁊ ip̄e ſpōte dediſſet .i. nō exactus. ⁊ reſtitue̓ tenet̉ acceptū ẜm Lau. de ridol. et ē ſꝑ mortale vſuraqꝛ ꝯͣ iuſticiā ⁊ charitatē ⁊ diuinā legeꝫ. ꝯͣ illud videlꝫ. Nō furaberis. Noīe eī furti intelligit̉ rapina vel oīs illicita vſurpatō rei aliene que ibi prohibet̉. vt dicit Auguſ. xiiij. q.v. c. penale..§. ij. Et quia ꝯͣ diuinaꝫ naturalēqꝫlegē eſt ī qua ꝑ hoīeꝫ diſpenſari non pt̄ ideonec ꝑ papaꝫ diſpēſari poſſet vt ſine peccatovſura exerceret̉. vt etiā exp̄ſſe dr̄ ext̄ de vſuris. Suꝑ eo. vbi alexander terciꝰ ſic ait. Cūpſuraꝝ crimē vtriuſqꝫ teſtamēti pagina deteſtet̉ ſuꝑ hoc diſpenſatōeꝫ aliqua poſſe fierinō videmꝰ. Quia cū ſcriptura ſacra ꝓhibeatꝓ alterius vita mētiri. multomagis ꝓhibendus eſt qͥs ne etiaꝫ ꝓ redimēda vita captiuipſuraꝝ crimine īuoluat̉. Poſſet aūt diſpenſari ī exactis quo ad incertoꝝ reſtitutōꝫ ẜmdoc. que tn̄ ſi fiat ſine rōne quo ad ꝯſcīaꝫ nōputo ꝙ valeat. Nec excuſant̉ iudei ī exatōnevſuraꝝ ſicut nec ab alijs pct̄is. Illud em̄ qd̓inducūt ad ſui excuſatōꝫ tanꝙͣ hoc ſit eis cōceſſuꝫ male intelligūt. Nā qd̓ dr̄ Deut̉. xxiij.Nō feneraberis fr̄i tuo ad vſurā ſꝫ alieno. ſane eſt intelligendū. Per alienū em̄ aūt ītelligunt̉ illi qͥ erant finitimi eoꝝ quoꝝ terraseis dn̄s ꝯceſſerat vt cananei. ⁊ ab illis liciterecipiebant vſuras. nō vt vſuras ſꝫ vt recuperatōeꝫ iuris ſui. ar. extͣ eo. c. j. ſic exponitGregꝰ. et Ul. Sicut etiā mō a xp̄ianis liciteacciꝑent̉ vſure ab eo ꝯͣ quē agit̉ iuſtū bellūcū etiā lice̓t eum occide̓. ⁊ ad hoc ē tex. Ambro. xiiij. q. iiij. ab illo. vbi dīc ꝙ vbi ē ius belli et vſure. et ab illo exige̓. pſuras cui meritonocere deſideras. Et ꝙͣuis aliqͥ hoc exponātnegatiue. id ē qꝛ nulli debes velle noce̓. ita etnulli fenerari. tn̄ alij intelligūt affirmatiuevt notat ibi Archi. Nec inconueniens aliqd̓ſequit̉ cū illa nō ſit ꝓpe vſura ſꝫ ſui iuris recuꝑatio. Si at̄ talis vt vſurā peteret nō excuſaret̉ a mortali quantūcunqꝫ ille habēt deſuo ſꝫ ad reſtitutōꝫ nō teneret̉ vſqꝫ ad ſui ſatiſfactōꝫ. Aut ꝑ alienū intelligit̉ quilibꝫ quinō erat de genere iudeoꝝ. et tūc dicet̉ ꝙ illafuit ꝯꝑatiua ꝑmiſſio qͣ ꝑmittit̉ minus malūne maius fiat. ſicut etiā ꝑmiſſū fuit eis darelibellū repudij. et repudiare vxorē ad vitandum vxoricidiū. Sic ⁊ vſura fuit ꝑmiſſa eis