TitulusPrimus
ſatiſface̓ de dāno ei ſecuto ꝓpter mutuū etiāſi nō feciſſet pactū de hoc. ẜm ꝯſcīaꝫ. non at̄de induſtria ſua lucꝝ factū tenet̉ ꝯmunicareceſſante dāno. ¶ Secūdo vſura eſt ꝯͣ legē diuinalē. Et hoc ptꝫ ex triplici ſcriptura q̄ cōplectit̉ legē diuinaleꝫ .ſ. moſaica. ꝓphetica eteuāgelica. In euāgelio dicit v̓itas ip̄a q̄ mētiri non pt̄. Date mutuū nihil inde ſꝑantesLu. vj. nihil .ſ. qd̓ precio poſſit extimari vltͣſuā ſortē. nā beniuolencia ⁊ amiciciā liꝫ ſperare q̄ nō cadūt ſub p̄tio. Qd̓ verbū eſt p̄cep̄toriū ꝙͣtuꝫ .ſ. ad hoc ꝙ nō ſꝑet̉ ſeu expectet̉lucꝝ ꝓpt̓ mutuū. qꝛ ibi eſſet vſura vn̄ ⁊ mortale. Qd̓ aꝑte declarat Augꝰ. ſuꝑ pͣs. dicēs.Si feneraueris .i. ſi mutuū dederis pecuniātuā a quo pluſꝙͣ dediſti expectes acciꝑe nonſolū pecuniā ſed quicqͥd aliud ſiue triticū ſiue vinū et hmōi. fenerator es .i. vſurarius. etin hoc nō laudandus ſꝫ īprobandus. xiiij. q.iij. c. ſi. feneraueris. In ꝓphetis qͦꝫ ꝓhibeturip̄a vſura. Un̄ et pͣs. deſcribens ꝯditōnes neceſſarias ad reqͥeſcendū in mōte dei .ſ. ſuꝑnepatrie hanc vnā ponit int̓ ceteras. Qui pecuniā ſuam nō dedit ad vſurā. Qui gͦ dat adpſuraꝫ nunꝙͣ aſcendet ad montē diuine gl̓ieniſi penituerit plene. Et Neemie. v. Increpaui inqͥt optimates et ingrātus. ⁊ dixi eis.pſuras ne exigatis ⁊cͣ. Et Ezech̓. xviij. interſcelera digna morte et̓na ponit vſurā dicēs.Qui ad vſurā nō ꝯmodauerit .i. āplius qͥcqͥn̄ acceꝑit. Ubi dīc Piero. Putāt quidaꝫ tm̄pſurās eē in pecuīa qd̓ ꝓuidens ſcriptura diuina oīs rei aufert ſuꝑhabūdanciaꝫ vt plusnō recipias ꝙͣ dediſti. xiiij. q. iij. c. putāt. Etꝓuer. xxviij. Qui ꝯgregat diuitias de vſuris⁊ fenore liberali ⁊cͣ. In lege moſaica ꝙͣtū adꝑtē moralem q̄ ad hec obligat. videt̉ Leuit̉.xxv. Ne accipias a fr̄e tuo vſuraꝫ nec pluſꝙͣdediſti. Noīe fr̄is intelligit̉ qͥlibꝫ ꝓximꝰ ⁊ rōeoriginis q̄ vna eſt .ſ. a deo ⁊ rōne finis qͥ vnꝰeſt .ſ. deꝰ. ¶ Ad rōem at̄ vſurarij rn̄det̉ cū .ſ.dicebat ꝙ ī lege ꝑmittebat̉ vſura. qꝛ illa fuitcōꝑatiua ꝑmiſſio qͣ ꝑmittit̉ minus malū neſequat̉ maiꝰ. ꝑmittit̉ aūt nō ꝙ ꝯcedat̉ vt licitū: ſꝫ qꝛ nō punit̉ pena tꝑali. ſed bn̄ punit̉pena et̓na. Permiſſum gͦ fuit iudeis (vt auaris) vſurā exercere erga alienigenas ne crudeles exiſtentes a fratribꝰ exigerēt eos cōſumendo. Aliā rōneꝫ habes infra. in. §. iij. c. ſe.Ad illā aliaꝫ auctoritatē inductā. feneraberis gentibꝰ multis ⁊cͣ. ℟eo. ẜm Tho. vbi ſupͣ.ꝙ ibi large ſumit̉ fenus ꝓ mutuo tm̄ nō promutuo ad vſurā. Et vult dice̓ deus ꝙ ſi ppl̓usſeruaret legeꝫ erit ita habundās ꝙ poterūtalijs mutuare ⁊ nō indigebūt mutuū acciꝑe.¶ Tercio vſura eſt ꝯͣ legem humanalē. Suꝑom̄es hūanas leges ē ius canonicū qd̓ reſultat ex decretis ⁊ decretalibꝰ ⁊ ſct̄oꝝ auctoritatibꝰ doc. Ex capl̓o nāqꝫ. x. ꝯcilij Cartagin̄.
qd̓ incipit. Seditionarios. ꝓhibent̉ vſurarijad clericatū ꝓmoueri. diſ. xlvj. Nullus at̄ ꝓhibet̉ a ꝓmotōne niſi ꝓ mortali vel ꝓ irregularitate. vt. xiiij. q. iij. ⁊. q. iiij. ī pluribꝰ. c.et extͣ de vſuris. ꝑ totū. p̄cipue. c. qꝛ in oībꝰ.hoc ꝓhibet̉ vbi excōmuīcant̉ publici vſurarij qͦ ad ſacͣmēta ꝑcipiēda et qͦ ad oblatōnesaltaris ⁊ qͦ ad ſepulturā eccl̓iaſticā: his oībꝰpͥuant̉ niſi reſtituāt. ī vj. li. de vſuris. vſurarū. Priuant̉ ꝯfectōe teſtamētoꝝ ⁊ alijs multiplicit̓ niſi faciāt cautionē. De his oībꝰ plene habes infra. ī diuerẜ. §. vide ibi. Et d̓ excōmunicatōe quā incurrūt ſepeliētes eos .ſ.publice vſurarios niſi fecerīt cautōꝫ. habesinfra ī. iiij. ꝑte. ti. j. c. Augꝰ. etiā di. An crudelior ē qui ſubtͣhit aliqͥd vel eripit diuiti ꝙͣqͥ trucidat inopē fenore. xiiij. q. iiij. qͥd dica.Et Ambro. Sine ferro dimicat qͥ vſuras flagitat. iiij. q. iiij. c. ab illo. Et Leo papa. Sīcnō ſuo noīe ita nec alieno licet fenꝰ exerce̓.Fenus hoc ſolū exerce̓ debemꝰ vt qd̓ hic miſericordit̉ tribuimꝰ: a dn̄o qui multiplr̄ ⁊ inꝑpetuū menſurā tribuit reciꝑe valeamꝰ. di.xlvj. ſicut. Et de hac vſura ſpūali ⁊ licita dīcSalomon. Fenerat̉ dn̄o qͥ miſeret̉ ꝓxīo qꝛcentū ꝓ vno accipietis .i. ſpūalia q̄ exceduntin centuplo vnū. ⁊ vitā eternā poſſidebitis. īeuangelio Math̓. xix. ¶ Ad ratōem vſurarijrn̄det̉ ꝙ leges ciuiles dant̉ populis qͥ ſunt ꝓmaiori ꝑte mali vel imꝑfecti. ⁊ intendūt pacificū ꝯuictū ciuiū adinuicē. Unde ſolū ꝓhibent exp̄ſſe vitari q̄ ſunt magis ꝑturbatiuaciuilitatis ⁊ qͥetis tꝑalis. puniendo trāſgreſſores ⁊ cohercendo ab illis ꝑ penas. vt adulteria. furta. homicidia ⁊ hmoi. Alia ꝑmittūtnō vt licita ꝯcedentes ſꝫ nō vt alia vitia predicta puniētes ⁊ hoc ne peiora ꝯtingāt ſicutde meretricibꝰ et hmōi ẜm Tho. vbi. ſupͣ. Sꝫlex dīna ꝓhibꝫ om̄e pct̄m oſtendens puniriin diuino iudicio. Cum gͦ lex diuina ⁊ naturalis ſit ſupͣ om̄eꝫ legē humanā. vt patꝫ diſ.viij. ⁊. ix. ꝑ totū. et canonica etiā ſit p̄dicansciuili. vt diſ. ix. in his q̄ ſpectant ad ꝯſcīaꝫ. ⁊triplex lex diuina ⁊ natural̓ et canonica ꝓhebeāt vſurā oēm. Om̄is lex ciuilis q̄ ꝑmitteret etiā ꝯcedēdo vſuras annullat̉ ꝙͣtuꝫ adhoc ꝑ legē diuinā ⁊ canonicā. Etſi leges illeſint iuſte qͦ ad ciuilitatē vite pn̄tis rōne iaꝫdicta. nō tn̄ iuſte ſunt qͦ ad ciuilitatē ſuꝑnāadipiſcendā ad qd̓ oꝫ ab om̄i vitio eſſe īmunē. Sꝫ ⁊ ip̄e imꝑator dīc ꝙ ſacre leges nō dedignant̉ ſacros canones imitari ī mr̄imonium ⁊ vſuris. vt ī Auten. vt cle. ap. ꝓpri. epi.cōue. colla. vj. ⁊. ij. q. iij. §. hinc colligitur.Ꝙͣtuꝫ ad ſecundam.§. ij.ꝑ̄teꝫ q̄ ē extēſio ſeu dilatato copioſa talis vitij. hoc notat̉ ibi. de plateis eiꝰ. Olatea ē locus vbi ml̓ti ꝯueniūt ⁊ locꝰ latus ⁊ patens.et lata ē via que ducit ad ꝑditōꝫ .ſ. via cupi-