XIXLiber
et eſt vaſculum nūc vinis nūc aquis effūdēdis cōmuniter aſſignatū. ꝓprie tn̄ ſolet vocari vaſculū in quo ponit̉ aqua ad limphādūvinū in menſis ⁊ ꝯuiuijſdn̄oꝝ a quo ⁊ oriondicit̉ ẜm fabulas. qꝛ deoꝝ manibus infunditaquas in nuptijs philolagie. vt d̓r in mac. etin mar. Sunt ⁊ ml̓ta alia vaſoꝝ genera queẜm diuerſas menſurandi capacitates in diuinis ſcpͥturis ꝓpter allegoricas ſignificatones ſepiꝰ ſūt inſerta. ſed p̄poſita exempligrā.tantūmō ſunt exp̄ſſa. Sunt inſuꝑ alie mēſure ſpacij localis de quibꝰ in Iſi. narratur inhunc modum.¶ De menſura ſpacij localis.Capitulum. CXXXEnſura inquit eſtquicquid pōdere capacitate longitudine altitudīe latitudīe aīoqꝫ finit̉. Un̄ et maiores noſtri totū orbeꝫ mēſurauerūt in ꝑtes. ⁊ ꝑtes in ꝓuincias. ⁊ puincias in regiones. quas in loca. que loca ī territoria. ⁊ illa in agroſ. ⁊ illos in centurias. qͣsin iugera. ⁊ illa in climata. ⁊ illa in actus ⁊ ꝑticas. in paſſus. gͣdus. cubitos. pedes. palmoſvncias. ⁊ digitos diuiſerūt. ita ꝙ eoꝝ ſolertiaa maxīo vſqꝫ ad minimū nihil immēſuratūpenitus reliquerūt. Vocat̉ aūt digituſ parsmima agreſtium menſuraꝝ. Uncia eſt hn̄siij. digitos. palmus quatuor hꝫ digitos. pesxvj. digitos. paſſus pedes. v. ꝑtica pedes. xx.pes. x. Dicit̉ aūt ꝑtica quaſi portica a portādo. qꝛ omnes p̄cedentes mēſure in eiꝰ corꝑeſunt ſicut palmus. pes. paſſus ⁊cͣ. ſola v̓o partica portat̉. eſt enī. x. pedum ad inſtar calamiezechielis templū myſtice menſurātis. de qͣhabet̉ Eze. xl. Actus vocat̉ menſura latitudine pedū. iiij. ⁊ longitudine. cxx. Eima eſt ſpacium qͣdrilatrium hn̄s in omni latere pedeſxl. Actus quadratꝰ vndiqꝫ finit̉ pedibus. cxxita actus duplicatus iugerū facit. ⁊ ab eo qd̓eſt iunctu nomen accepit. Iugeꝝ aūt actumꝯſtat longitudine pedu. cxl. ⁊ latitudine. cxx.Sunt ⁊ ml̓ta alia menſuraꝝ genera de quibus nil ad pn̄s. vt dicit idem. Sed hic attendendū eſt ꝙ ſtadialis ager hꝫ paſſus. cxxv. ideſt pedes ſexcentos. xxv. cuiꝰ menſura octies
cōputata miliariū facit qui ꝯſtat ex pedibuſxx. milibꝰ. vt dicit Iſi. ibidem. Centuria autēeſt ager ducētoꝝ iugerū qui ſic vocabat̉ a. c.iugeribꝰ ab ātiquis ſed poſtea duplicata nomen retinuit ſemꝑ pͥmū. vt dicit Iſid̓. li. xv. inca. penl̓. de menſuris. Menſure autē viaruꝫdiuerſimode noīant̉ a diuerſis. nā latini vocāt miliaria. greci ſtadia. galli leucas. egiptijſignes ꝑſe paſangas. necmirū qꝛ ſingula ſpacia ꝓprijs cōtinent̉ terminis ⁊ menſuris. vtdicit idem. nam miliariū mille paſſibꝰ terminat̉ quia mille paſſus ꝯtinet. ⁊ pedū. v. miliaLeuca finit̉ paſſibꝰ mille qͥngentis. Stadiuꝫoctaua ꝑs miliarij eſt. ꝯſtās ex paſſibꝰ. cxxv.hoc pͥmū herculē ſtatuiſſe dicūt. eo ꝙ ipſe tātum ſpaciū ſub vno ſpū cucurriſſet. et id̓o qꝛpoſt tanti itineris ſpaciū ſtetit. ipſuꝫ narrāt.cxxv. pedū ſpaciū ſtadiuꝫ appellaſſe. vt di. Iſi.ibideꝫ. Uia eſt ſpaciū quo pōt ire vehiculuꝫſic dicta eſt ab incurſu ⁊ occurſu vehiculorūnam duos actus capit ꝓpter euntiū ⁊ veniētium vehiculoꝝ occurſum mutuū ⁊ ꝯcurſūOmnis aūt via aūt eſt publica aut priuatapublica eſt que in ſolo publico eſt q̄int̓ actꝰppl̓o ptꝫ hec aūt ad mare aūt ad opida ducitque etiā via ſtrata eſt dicta quaſi vulgi pedibus trita. vn̄ lucretiꝰ. Strataqꝫ iā vulgi pedibus detrita viaꝝ. Ipſa debet eſſe mūda ſolida lapidibus ſtrata. recta pacifica. omnibuſcōmunis. libera ſine obſtaculo ⁊ offenſa. vtdicit idem lucretiꝰ. Priuata eſt via que vicinō municipio data eſt. hec ſolet eſſe ꝯpendioſa graminoſa. qꝛ pedibꝰ itinerantiū minuſtrita. ex vtraqꝫ ꝑte vie arboribꝰ conſita. Agger eſt media ſtrate eminētia coaggregatislapidibus ſtrata. ab aggere .i. a coaceruatione dicta. quā hiſtorici viā militarē dicunt d̓qua d̓r. qualis ſepe vie deprenſeus in aggereſerpens. Iter neris. eſt via qua ab homine q̄cunqꝫ iri pōt. differunt aūt iter ⁊ itiner. Iterenī eſt locus tranſitu facilis ⁊ iō appellatusiter. Itiner autē eſt iter longe vie ⁊ ipſe laborambulandi vt quo velis ꝑuenias. Semitaaūt eſt mediū itineriſa ſemi itu dicta. ſemitaaūt hoīm. callis v̓o pecudum vel feraꝝ. Call̓enim eſt iter pecudum int̓ montes anguſtūet tritum. a callo pecudū tritum ⁊ ꝑduratuꝫT 4