Liber.XIX.
unt̉. poſt ꝑtum aūt et mūdificationē lac mulieris multiplicat̉. et q̄dā mulieres hn̄t ſoluꝫlac ī cono māmillaꝝ. et quedaꝫ in alijs ꝑtibꝰipſaꝝ et qn̄ lac nō bene digerit̉ coagulatur ⁊māmille indureſcunt quoniā totā māmillaeſt valde mollis ⁊ ſi ſuꝑuenerit aliquis pilꝰaccidit magna infirmitas ⁊ dicet̉ piloſa ⁊ nōceſſabit dolor quſqꝫ exeat pilus cū lacte. autquouſqꝫ putrefiat ⁊ exeat. ⁊ dū lac exit nō inuenit̉ general̓r menſtruū. Quedā v̓o lactantes menſtruant cū fuerit eaꝝ ſanguis humidus. ⁊ qn̄ pueri lactantur ſanguine groſſo. ⁊multo accidit eis ſpaſmus ⁊ ſi fuerit lactanſcorꝑis fertilis tunc nocet multitudo lactis ⁊mulier nigra nutribilius ⁊ melius habet lacqͣꝫ alba. vt dicit̉ idem. Conſimiles ꝓprietateſlactis ⁊ multas alias recitat yſa. ī diet̓. vbi ſicdicit̉. Lac inquit general̓r diuidit̉ tripliciter.aut eniꝫ eſt dulce exiens nouiter a māmillisaut eſt acidum ſiue acre iam diu mulſuꝫ. auteſt int̓ vtrūqꝫ mediocre. Dulce aūt ē magisſapidū vicinum ſanguini ⁊ amicū in ipſumdefacili ꝯuerſiuū. ⁊ ideo laudabile eſt ipſiusnutrimentū. Eſt aūt compoſitū ex tribꝰ ſubſtantijs in virtute ⁊ actiōe varijs ⁊ diuerſisvna ſubtiliatiua ⁊ mudificatiua. altera verogroſſa ⁊ opilatiua. tercia eſt mollificatiua etextenuatiua. nam ſub̓a aquoſa ⁊ ſeroſa acuta eſt ⁊ ſubtiliatiua. groſſa et caſeoſa. frigidaeſt ⁊ groſſa ⁊ ideo opilatiua. butiroſa v̓o eſtvnctuoſa ⁊ mollificatiua. vn̄ lac cuꝫ ſua ſubſtantia aquoſa ⁊ acuta eſt groſſoꝝ humorūinciſiuū ⁊ ſubtiliatiuū viſcerū lauatiuū inteſtinoꝝ mordicatiuū. ventris ſolutiuū ⁊ feciſdefacili expulſiuū. corruptorū humorū interius in corꝑe ⁊ exterius abſterſiuū. venaruꝫpenetratiuū opilationū ſplenis ⁊ epatis aptiuum. et maxīe ſi fuerit ex aīalibus calide cōplexionis vt ex camelis ⁊ tale lacē ydropicorum iuuatiuū. vt dicit idē. ⁊ ſequit̉. Lac itaqꝫlaudabile ⁊ ſuis tribꝰ ſubſtātijs tꝑatum. ſuaaqͦſitate eſt mēbroꝝ mundificatiuū ſua butiroſitate eſt venenis repugnatiuū. ⁊ mēbroꝝhumectatiuū. ſua caleitate cibariorū ex orificio ſtomachi ad fundū dep̄ſſiuuꝫ. Eſt ⁊ alialaus lactis. qꝛ ſi tꝑate ⁊ oportuno tꝑe mūdato pͥus corꝑe accipiat̉ corꝑis eſt laudabiliter
nutritiuū. et ſue ſub̓e ſangͥni aſſimilatiuumSi aūt a corꝑe nō mūdato vl̓ tꝑe nō ꝯgruoaccipiat̉ in malos hūores quos inuenit eſtꝯuerſiuū. et ipſoꝝ augmentatiuū. in fumoscalidos reſoluit̉ ⁊ ſic erit doloris capitis cauſatiuū. et ſi febris materiā inuenerit erit caloris febrilis inflamatiuū. vel ſi calorē naturalem inuenerit debileꝫ defacili aceſcit ⁊ fiet inſtomacho acetoſuꝫ. nam qn̄ eſt hūor nimiꝰet pͥuus calor acetoſitas vel putredo fleumatis generat̉. et iō lac nō eſt frequent̓ ſumēdūniſi corꝑe exn̄te tꝑato ⁊ ſtomacho ianito. nāſi corpus a putridis humoribuſ et colericisfuerit vacuuꝫ ⁊ depuratū ſi lac bene digeſtūfuerit multū ⁊ bonū p̄bebit corꝑi nutrimentū. laudabilē gn̄abit ſangneꝫ. carnē augmētabit. humectabit corpꝰ et exteriꝰ in ſuꝑficiefaciet teneꝝ atqꝫ pulcru. vt di. idem. Item dicit ideꝫ. Rurſus lac inq̇t bibētes ieiunos eſſecōuenit ⁊ calidū eſſe qn̄ vberibus eſt vicinunec eſt aliquid cōmedenduꝫ quouſqꝫ lactisſub̓a digerat̉. oꝑtet etiā vt labor ⁊ motꝰ nimius caueat̉ quouſqꝫ deſcēdens ad decoctōislocū digerat̉. qꝛ ex inordinato motu ⁊ calorenimio ſubito gn̄ato eꝰ vnctuoſitas in fumūnociuū reſolueret̉ ⁊ groſſiori ꝑte remanenteindigeſta multiplex corruptio generaret̉. vtdicit ideꝫ. Electu aūt lac vt dicit debet habere quatuor qͣlitates. colorē. odorem. liquorē.et ſaporem. Colorē albiſſimū clarum a citrinitate ⁊ rubore ⁊ liuiditate maxime alienuꝫ.Odoreꝫ gratū ab horrore ⁊ grauitate remotum. Liquorē int̓ ſubtilem ⁊ groſſuꝫ mediuꝫcuiꝰ mediocritatis ſignū eſt ſi gutta ſuꝑ vnguē poſita remanet ꝯtinua ⁊ nō liqueſcit. cꝰguttule forma inferiꝰ eſt lata ⁊ ſuꝑiꝰ eſt acuta. Saporē habet acceptabilē qn̄ nec amaritudine nec ſalſedine nec acedine ē admixtuꝫInt̓ oēs aūt iſtas differētias lactis femineuꝫmagis credit̉ eſſe tꝑatuꝫ. qꝛ omne lac naturāet cōplexionē aīalis cꝰ eſt natural̓r imitat̉. etiō qꝛ hūana cōplexio maxīe eſt tꝑata. ideo ⁊muliebre lac maxīe eſt tꝑatuꝫ ꝓpt̓ qd̓ maxīeeſt nutritiuū humectatiuū ⁊ aſpitatis anguloꝝ oculi potiſſime mitigatiuū. Et qͥcquid d̓bonitate lactis ſupͣ dictū eſt totū cōcurrit inhoc lacte.