Druckschrift 
De proprietatibus rerum
Einzelbild herunterladen
 

.XIX.Liber

Augꝰ. Pulcritudo eſt elegans corꝑis habitudo coloris ſuauitate. e cōtrario colorcōfuſus et incōpoſitus euidens eſt in corꝑeturpitudo. Item color paſſiones accidētiaanime p̄coniſat. ſubituſ eniꝫ pallor diſcolorato index eſt timoris. nam reuocato caloread interiora corꝑis ſuꝑficies depauperatura ſanguine. ſic conſequēs diſcolorat̉. Sicſubitꝰ rubor ī facie ſignū ē verecūdie ſiue iracudīe et furoriſ. accidit ꝓpt̓ calorē petētēexteriora cutis ſuꝑficiem rubificantē et defendere ab illata iniuria cupientem. Iteꝫ color materiaꝫ ſuam ſeu ſubſtantiā terminatꝑficit et informat. qꝛ ſi color in ſubiecto noneſſet qualis foret rei ſubſtātia viſui appareret. Item color materie ſuꝑficiem ornat eteius deformitatem palliat occultat. Vndecolor cōpoſitꝰ inter extremos medius. in ſuperficie corꝑis ordinate ſuꝑpoſitus informitatis accid̓entaliter vel naturalit̓ in materiaderelicte eſt operculū. vt dicit auicen̄. Itemcolor luci ſe conformat et velut filia matri ſeeius actui cōfigurat. vnde cum intenſa lucecolor acuit̉ et intendit̉. et remiſſa remittit̉et hebetatur. De coloris mutationeCapitulum. VIIIIt autem in corporibus coloꝝ mutatō multiplici de cauſa vt patet in fructibꝰ etgraminibꝰ et in alijs terrenaſcentibꝰ. Nampͥmo naſcunt̉ fructus virides vt ptꝫ in vuiset in moris. deinde rubeſcut tandē palleſcūtvel nigreſcunt. illiꝰ coloris accidit varietasex varietate caloris naturalis vel ſolaris vario modo ſubſtātiam fructꝰ decoquentisdigerentis. Primo enim caloris actio eſt debilis lenta inſufficiens diſſoluere rarificare ꝑtes terreſtres. et in earuꝫ ſuꝑficie apparet color viridis et indigeſtus ac terreſtris.Sed paulatim vigorat̉ calor naturalis adminiculum caloris ſolaris. et fortius digerit. et ꝓpter eius intenſionem colorem rubeum in fructꝰ ſuꝑficie derelinq̇t. et tādē cōpleto fructu maturo hūore pontico ac terreſtri ꝑfecte digeſto ex aduſtione color nigeri

ſuꝑficie generat̉. nam calor p̄dominans ſuꝑterreſtreitatē ipſam diſſoluit decoquit digerit qͣntum neceſſe eſt in ſub̓am fructꝰ accipit ac ꝯuertit. qd̓ vero reliquū eſt vel cōſumit vel a ſe repellēs ad extremas ꝑtes ducitet tranſmittit. talis reiecta fumoſitas cumſit terreſtris ſuꝑficieꝫ inficit nigredinis velglaucitatis veſtigiū in fructuſ generat ſuꝑficie et relinquit. ſicut dicit̉ ſuꝑ li. vegetabiliuꝫin cōmento. tales colores ex ſe actioneꝫ etnaturā frigiditatis p̄tendētes ſepe etiā in rebus calidiſſimis generant̉ ex eadē cauſa .ſ. excalore interius dn̄ante fumoſitates treſtresvel aqueas ad extrinſeca repellente. vt dicitAlphredus ſuꝑ li. ariſto. de vege. plan. Inrebꝰ etiaꝫ ſenſibilibꝰ fit coloris mutatio. nūcin cute. nūc in oculis. nūc in pilis. nūc in vngue. color cutis fit duobꝰ modis vt d̓r iniohānicio. aut fit ab interioribuſ. aut ab exterioribꝰ. Ab interioribus aliqn̄ ſit ab humoribus. aliqn̄ ab aīe paſſionibꝰ. Ab interioribꝰitaqꝫ mutat̉ color in cute. aliqn̄ hūores calidos. aliqn̄ ꝑfrigidum. nam ꝯtingit hūoreſcalidos taꝫ cōpoſitos qͣꝫ ſimplices frigefieriet etiā frīgidos infrigidatos calefieri. ẜmhoc ſolet in cute color variari. naꝫ qn̄ frigidihūores calefiūt albus color mutat̉ in citrinitatem vel in ruborē. Qn̄ v̓o calidus frigeſcitcolor rubeus mutat̉ in albedinē vel palloreꝫ ſic de alijs intelligendū eſt. Itē ab interioribus aīe paſſionibus mutat̉ color. nam rubicundꝰ ſit pallidus ex anguſtia vel timore. qꝛin timore corſtrīgit̉ calor ab exterioribꝰ adinteriora reuocat̉. exteriora palleſcūt. itaſil̓r pallidus fit rubeꝰ ex ira. qꝛ in ira cor dilatat̉ extendit̉ ad vindicte appetitum. et calorſubito īpetuoſe ab īterioribꝰ ad exterioramouet̉. vn̄ caleſit ſanguis int̓cutaneꝰ et exinde rubor ſubito generat̉. ab iterioribꝰ etiāfit colorniger in mauris. albidus in alemānis. mauritanea ē regio in ethiopia calidiſſima in ꝓpt̓ calorē ꝯtinuū ſanguis adu̓rit̉ int̓cutaneus denigrat̉ fit aduſtus. a cꝰdenigrati ſangnis diffuſionē int̓cutem carnem oīa membra generaliter denigrāt̉. Vnde primus ethiopiam inhabitans denigratus ſic eſt. ſed poſtea cooperāte calore ſolis