in viſum niſi ꝑ lucē. vn̄ ad exn̄tiaꝫ coloris luxn̄ exigit̉. ſed tātū ad eꝰ māifeſtationē. et qͣꝫuiſnō manifeſtet̉ in tenebris color. ꝓpt̓ hoc nōerit ſuꝑfluꝰ vel ocioſus cū ſemꝑ ꝑficiat ſuaꝫnaturā ⁊ ſub̓am. Et ꝙ nō videt̉ in tenebris n̄eſt ex defectu coloris ſꝫ potiꝰ ex defectu a ꝑterecipiētis eo ꝙ nō hēat diſpoſitōꝫ quā oꝑtetipſuꝫ habere. Si ergo alicubi dicūt autorescolorē nō eſſe in actu ſine luce intelligendū ēde actu manifeſtandi qͦ ad viſuꝫ. nō de actuexiſtendi. Ornat itaqꝫ lux extrinſeca coloreſet decorat. et ipſos pͥus exn̄tes ī eſſe ſpecificoviſui manifeſtat. nō tn̄ primitus eos cauſat.⁊ hoc intelligo de luce infuſa extrinſecus ſuꝑres. Nā virtus lucis celeſtis ad interiora rerum inuiſibilit̓ penetrās cooꝑantibus quatuor elementoꝝ qualitatibuſ colores ꝓcreatatꝫ cauſat ⁊ ſic generatos ⁊ exn̄tes in eſſe ſpecifico ſuꝑueniens lux viſibilis clarificat nobilitat ⁊ oculis manifeſtat.¶ De materia coloris.Ca. ISt aut perſpicuūbene terminatū materia coloris. ethoc eſt ſolum vel maxīe humidumquoniā ſiccū et terreuꝫ inqͣntum hmoi noneſt ꝑſpicuū. ſiccum v̓o igneū nō deſcendit d̓ſpera ſua. neqꝫ hic inferiꝰ inuenit̉. quoniamſola forma ignis generat̉ de potentia alicuiꝰelementi ex qͣ debet mixtu ꝯſtitui. vtꝫ ex librode generatōe. Illud ergo ꝑſpicuū hꝫ tres differentias materiales. qꝛ aut eſt materia ſubtilis. aut eſt groſſa. aut mediocriſ. Si mediocris. tūc eſt humidū aqueū multuꝫ abūdāsſuꝑ ſiccū terreuꝫ ⁊ ſuꝑ humidū aereū deficiens ab humiditate aerea. vel erit aereū multum alteratu ꝑ ſiccū terreuꝫ. ita tn̄ ꝙ excedatgroſficiē. Si autē ſubtile ſic eſt humidū alteratum ad naturā aeris ſiue humidū alteratum aereū. Si aūt eſt groſſum tunc eſt alteratum ad groſficiem ⁊ ſiccitatē terre. ita ꝙ excedit mediocritateꝫ.De materia coloris nigri Ca. IIAteria ergo coloris ꝑſpicui aūt erit ſicca ꝑ dominium. vel hūida ꝑ dominiū. vel medi
ocriter ſicca ⁊ humida. Si v̓o dominet̉ ſiccitas in materia. tūc ſi eſt actio calidi ꝑ dn̄iumgenerabit̉ albēdo. qꝛ calidū rarefacit ⁊ diſgregat ꝑteſ materie ⁊ ſubtiliat ac generat claritatem ⁊ ꝑſpicuū. Et ẜm hͦ di. ariſt. li. de aīal̓. xix.ꝙ generat̉ albedo ex paucitate hūoris in materia ſicca ꝑ dominiū calidi agentis ⁊ ſubtiliantis. ſicut ptꝫ in calce ⁊ oſſibꝰ combuſtis etalijs ꝯſimilibꝰ. Si v̓o agat in mat̓ia dn̄ansfrigiditas tūc generat̉ nigredo qͦniā ꝯſtrīgitꝑtes materie ſicce ⁊ ꝯgregat ac oppilat ſub̓aꝫrei ⁊ ꝯdenſat ac obſcurat. Obſcuritas at̄ eſtpͥuatio nō ſolū lucis. veꝝ etiā coloris quēadmodū claritas ē differētia coloris ſic̄ lucis. qͥniā eſt ꝯdicio viſibil̓ ſimpl̓r. ⁊ tūc magis terminat̉ ſiccū qd̓ exigebat̉ ad generatōꝫ albedinis. ⁊ ſic īducit̉ colorniger. Si ergo ſit hūidamat̓ia tūc a calido dn̄ante generat̉ nigredo.qꝛ calidū adducit ꝑtes humidas ⁊ cōſumithumidū qd̓ exalat in fumū nigꝝ. vtꝫ in ligniſviridibꝰ et humidis de quorū extremis exithumor niger qn̄ exurunt̉. vn̄ dicitariſto. lib̓.methe. Uſtibilia ſunt que hn̄t in pͥoris hūorem debileꝫ qui nō pōt reſiſtere calori ignisnec tn̄ ſtatim ſuffocat̉. ſed potiꝰ alit igneꝫ. vn̄ptꝫ ꝙ humidū eſt potiſſimū in qd̓ agit igniset illud humiduꝫ eſt cā nigredinis ꝑ calorisactōꝫ quoniā calor agens exalare facit ſubtile et humidū aqͦſum ⁊ euaporare aereum ⁊remanet qd̓ eſt terreū atꝫ groſſuꝫ. ꝓpt̓ quodoꝑtet neceſſario vt nigredo generet̉. Dicit eiariſt. li. meth̓. iiij. ꝙ natura treſtris ſubtilis. etclaritaſ aque. ⁊ natura aeris faciūt albedinēin argento viuo. et iō oppoſita iſtoꝝ inducūtnigredinem in ficco derelicto ex actōe calidiin humido. Et ſic di. ariſt. li. xix. ꝙ nigredo generat̉ in oculo ꝓpt̓ multitudinē huidi. namcalor natural̓ agens in humidū terminādo⁊ digerendo ⁊ exiccando in fine nigredinemderelinquit.De generatiōe coloris albi Ca. IIIIuero ſit materiaIhumida ⁊ ī illd̓ vincat dominās frigiditaſtunc albedo generat̉ vt apparet in niue pruina ⁊ in canicie ⁊ in hūoribus