Liber
.XVIII.
qui ip̄oꝝ ſonitū ad vigilandū mutuo ſe hortant̉ ad multa alia cornua bouina ſūt neceſſaria. Un̄ nihil eſt in boue qd̓ diuerſis vſibꝰnon ſit vtile ⁊ etiā eius fimus. vt dicit pli. li.xxviij. c. xj. fimꝰ inquit bouis cū aceto iuuatcōtra dolorē articuloꝝ. ydropicis etiā remedium ſingulare eſt ſi inde ad ſoleꝫ ꝑungant̉.int̓cutaneū eī ꝯſumit humorē ⁊ ſedat ac repͥmit inflaturā ydropicā et tumorē. Dicit p̄terea pli. li. xxx. ca. iij. eſt inq̇tanīal ꝑuulum ſil̓eſcarabeo noīe bureſtis. hoc int̓ herbas fallitbouem. et iō ſic eſt dictū qꝛ premit eum. naꝫint̓ herbas quas bos diligit illud aīal ſe abſcondit qd̓ anīalbos deuorat dū herbas incaute capit. bureſtis aūt deuoratꝰ iecurbouis ſubito ſic inflamat vt ip̄m cum cruciatumaxiotandē rumpat. vn̄ ꝓpt̓ onus qͦ bouisceruix p̄mit̉ ⁊ ꝓpt̓ dolorē ſtimuli quo pungitur bos bureſtis veneno dū eiꝰ ventrē ſubintrat int̓cibos cum interitu cruciat̉.¶ De bubulco Ca. XIIIUbulcus diciturb 1boū cuſtos. qui ipſoꝝ eſt cuſtodieex officio deputatus. hic boues paſcit ⁊ nutrit ⁊ ad paſcua eos ducit ac reducitet dum ſunt in paſcuis ꝑ pedes eos colligat⁊ ꝯnectit. eoꝝ ceruices iugo premit ⁊ aratroeos iungit. cū ſtimulo pigritātes cōpellit adlabores. ⁊ vt vniformit̓ aratrum trahant ſtimulando eoſ cogit ſibilo. ⁊ cantilena eos demulcet. ⁊ vt libentiꝰ iugū ferant vocis melodia allicit ipſos ⁊ inducit. natural̓r eī bouesſicut ⁊ cerui diligūt melodiam. vt dicit auic̄.cum v̓ga eos dirigit ⁊ vt rectu faciāt ſulcumipſos inſtruit. nec ſolū cogit ad arandū veꝝetiam ad triturādū cōpellit. ⁊ ad ꝯfringēdaſfruges in area circūducit. finito labore a iugo eos ſoluit ⁊ ad p̄ſepe vt reficiāt̉ eos ducit¶ De bubalo Ca. XIIIIUbalus eſt a bob ue diminutiue dictꝰ eo ꝙ ſimilis ſitbobus. Eſt aūt animal ita indomitum ꝙ p̄feritate iugū non recipit in ceruice.bubalos africa ꝓcreat. In germania aūt ſūtboues agreſtes hn̄tes cornua in tantū ꝓten
ſa vt regijs menſis ꝓpt̓ inſignem eoꝝ capacitatem ex eis pocula fiant. vt di. Iſid̓. Eſt aūtanimal magne fortitudiniſ. vn̄ domari nonpōt niſi circulo ferreo naribus eius infixo qͣcircumducit̉. nigri auteꝫ vel fului eſt colorispaucos ⁊ raros habens pilos. cornua habꝫ.frontem cornibꝰ validiſſimis circūſeptam.cuiꝰ caro nō ſolum eſt vtilis ad eſcam. verūetiam ad medicinaꝫ. nam vt di. pli. li. xxviij. c.x. caro bubali cocta vel aſſa homīs morſumſanat. cuiꝰ medulla cum dextro crure aſſumpta aufert pilos palpebraruꝫ ⁊ medet̉ vicijsoculoꝝ. ſanguis eius cū aceto ſumptus reijcientem ſangͥnem mire ſanat. cuiꝰ vngule vl̓ſolee bubaline cum mirra ꝯfirmant dentesmotoſ. lac bubalinū valet ꝯtra viſcerum̄ torſiones. nam ſua pinguedine delinit ea. vndeꝯtra diſſenteriam multū ꝓdeſt. valet contraictus ſerpentū ⁊ ſcorpionum. ⁊ ꝯtra venenūſalamandre ⁊ cicute. vulnera recentia ſanatfimus bubali calefactus ſanat apoſtematadura ⁊ eorum duricias ſpargit. fel eius valetꝯtra calignem oculoꝝ. Sūt et q̇dam bouesagreſtes mire magͣtudinis ⁊ tn̄ ſumme ſuntagilitatis. intantū enim ſunt agiles vt fimūquē ꝓijciunt citiꝰ eleuent ſuꝑ cornu qͣꝫ poſſitdecidere ſuꝑterram. Hi boues odiunt ⁊ ꝑſequūtur omne rubeum ſiue ruſum. ⁊ id̓o venatores rubeis ſe indunt vt eos ꝓuocent adeos inſequēduꝫ. venator iam videns beſtiāappropinquantē retro magnā arborē et fortem ſe abſcōdit. bos vero cornibꝰ ita fortiterimpingit in arborē ꝙ ꝓprijſ cornibꝰ ab arbore detinet̉ ⁊ ſic detentꝰ venatoris iaculis confodit̉ ꝓſternit̉ et necat̉. Eſt aūt aliud animal̓ſil̓e boui agreſti ſed nō eſt tante magnitudīnis. maxima habet cornua multū alta ⁊ acuta cum quibꝰ deijcit arbores ⁊ arbuſta. ſed ⁊ſi ꝯcaua eſt quercꝰ robore ſuo deponit vſqꝫad terram. qui gratia paſtus tandem caputſubmittit int̓ frutices ſubtilia ⁊ ꝓlixa v̓gultaſiue vimina hn̄tes. quaꝝ cōplexione ⁊ adherentia cornua beſtie circūligant̉ et obligant̉vnde diu luctans cōtra illas complexas virgultorum obuolutiones magis ac magisſe intricat atqꝫ ligat. cumqꝫ diu luctans abillis ligaminibus ſe non expedit īmo fortiuſ